Starto 3/2005 (216)

 

La 90-a UK en Vilno, Litovio

okazis inter la 23-a ĝis la 30-a de julio 2005. La 90-a UK estis aranĝ­ita en la 100-a jaro post Bulonjo-sur-Maro en Litovio, ĉar Zamenhof naskiĝis en la iama teritorio de Litova Granda Duklando, do tiu lando estas unu el la patrujoj de Esperanto.

Venis 2230 kongresanoj el 62 landoj de la tuta mondo por ĝui la internacian kulturon sub la kongre­sa temo: Universalaj Kongresoj: 100 jaroj de interkultura komuni­ka­do. Salutparolojn sendis Prezi­dento de Litova Respubliko Valdas Adamkus, Ĝenerala Direktoro de Unesko Koichiro Matsuura, Vilna urbestro Arturas Zuokas, nepo de Majstro D-ro L. C. Zaleski-Zamen­hof kaj ambasadoro de Israelo por Litovio kaj Latvio Gary Koren. Inter la partoprenantoj estis nia Nobel-premiito Reinhard Selten, kiu prezentis sian novan libron „Por dulingveco en Eŭropo“.

Estis elektitaj novaj Honoraj Membroj de UEA: Roman Dobrzyński (Pollando),  Ursula Grattapaglia (Brazilo), Heta Kesälä (Finlando), Boris Kolker (Rusio), Telesforas Lukoševičius (Litovio), pastro Duilio Magnani (Italio), Stevens Norvell (Kanado) kaj Andrzej Pettyn (Pollando).

Aliĝilon al UEA transdonis landaj asocioj el Niĝerio kaj Irano. Renaskiĝis la Ĵurnalista Asocio, kiu ĉesis ekzisti antaŭ du jaroj. La Litova televido dediĉis al UEA dek minutojn.

La teatraĵo Kiel mortigi sian edzinon estis dufoje sukcese pre­zen­tita, kvankam aperis ankaŭ kri­tikoj, ke temis pri kontraŭvirina stul­taĵo. Pli sukcesaj estis nacia ves­pero kaj koncertoj de Bronŝtejn kaj Handzlik. Dum la kongreso okazis dekoj da fakaj renkontiĝoj de diversaj asocioj. Fine estis akceptita Vilna deklaro.

 

MESAĜO DE UNESKO AL LA 90-A UNIVERSALA KONGRESO DE ESPERANTO

 

Mi estas tre feliĉa sendi tiun ĉi mesa­ĝon al la 90-a Universala Kongreso de Esperanto, kiu decidis tre oportune sian centjariĝon signi kaj simboli pere de interkultura ko­mu­nikado.

Universala Esperanto-Asocio kaj ĝiaj regionaj asocioj nun havas ko­mune kun Unesko 50 jarojn da fruktodona kunlaborado favore al kultura kaj lingva diverseco. Plie, ekde 1997 tiu NRO havas opera­ci­ajn rilatojn kun Unesko, tiel ates­tan­te la gravecon, kiun la Organizo donas al tia kunlaborado.

Esperanto, kiel ni scias, estas konstruita lingvo, kiu celas faciligi komunikadon inter homoj kun malsamaj lingvoj ĉie en la mondo. Tiu propono pri interkultura komu­ni­kado, malfermita al ĉiuj, estas plene moder­na kaj resendas nin al la revo pri internacia konsento, ri­la­te al komuna lingvo, unuiga kaj pa­ca.

Oni nepre devas ĝoji pro via deziro faciligi kaj antaŭenigi, tute konfor­me kun la Universala Deklaracio pri Kultura Diverseco akceptita de la Ĝenerala Konferenco de Unesko en 2001, la valorojn kaj principojn de kultura kaj lingva diverseco.

Efektive, Esperanto, kiu havas universalan kaj internacian celojn, estas unika ilo por kunligi kulturojn kaj lingvojn. Unesko, siaflanke, zor­gas pri tio, ke la kultura riĉeco de la mondo, evidentigita de plu­reco de identecoj ene de socioj, kiuj mem estas plurecoj, spegulu ĝiam reno­vigitan dialogan diversecon.

Okaze de la centjariĝo de la Uni­versala Kongreso de Esperanto, mi do invitas la partoprenantojn de la Kongreso labori kun UEA kaj Unes­ko por antaŭenigi plurismon, el kiu fontos interŝanĝoj kaj kre­emo, kiu favoros kulturajn inter­ŝanĝojn, kaj helpos la komunan kunvivadon de homoj kaj de grupoj kun malsamaj kulturaj identecoj.
Mi dankas al la Universala Kon­greso de Esperanto, ke ĝi permesis nin kunligi al tiu okazaĵo, kaj mi deziras al vi tre bonan kongreson.

Koichiro Matsuura

Ĝenerala Direktoro de Unesko

 

Esperantista solidareco kun Afriko

S-ro Mulele S. Mbassa el Tanzanio ricevis pasintjare 482 eŭrojn de japanaj kaj francaj samideanoj, por kio li aĉetis kudromaŝinon, ŝtofojn kaj biciklon kaj nun vivtenas sian familion per produk­tado de vestoj. Li helpas ankaŭ al aliaj suferantoj el la loka Esperanto-klubo ricevi komencan kapitalon por viv­tenado. En Afriko al multaj homoj mankas eĉ plej bazaj bezonaĵoj (loĝado, nutrado, vestado), sen helpo ili ne povas realigi siajn laborajn ideojn. H.Baker

 

VILNA DEKLARO

De la 23-a ĝis la 30-a de julio 2005 kun­venis la ĝis nun plej granda in­ter­nacia renkonto okazinta en la li­to­va ĉefurbo Vilno: la 90-a Univer­sala Kongreso de Esperanto (UK) kun pli ol 2300 homoj el 62 landoj.  Ĉiuj laborkunsidoj, prelegoj kaj artaj aranĝoj disvolviĝis en la Inter­nacia Lingvo Esperanto.

La Kongreso okazis cent jarojn post la Unua Universala Kongreso de Esperanto en Bulonjo-ĉe-Maro (1905), kiu markis la eniron de Esperanto en la epokon de parola uzo.  La Vilna Kongreso donis tial okazon pensi ­ sub la titolo "Universalaj Kongresoj: 100 jaroj de interkultura komunikado" pri la tuta sinsekvo de Universalaj Kon­gre­soj.
Tra jardekoj, kiujn karakterizis sociaj ŝanĝoj, politikaj perturboj kaj du teruraj militoj, la Kongresoj konservis sian plej elstaran trajton tiun de forumo por la renkonto de "homoj kun homoj" (kiel formulis Lazaro Zamenhof, la kreinto de Esperanto, en Bulonjo) kun firma volo superi la barojn de nacieco kaj ideologio.  Pluraj sesioj de la Vilna UK estis dediĉitaj al la utilo, kiun la Kongresoj alportas al la parto­pre­nantoj. Multaj emfazis la klerigan valoron de UK ­ ne nur por vastigi sian scion en diversaj fakoj, sed ankaŭ por konsciigi pri la efikoj de interkultura komunikado je plej per­sona nivelo.
Zamenhof en sia parolado en 1905 celis krei senton de solidareco kaj la konvinkon, ke helpe de Esperanto eblas plibonigi la kunvivadon de homoj en la mondo.  Sur tiu tradicio plue apogas sin la UK-oj, kiuj demonstras la daŭran aktualecon de la klopodo faciligi la homaran kun­vivadon per la poioma laboro de individuoj kaj pruvas la gravecon de bona volo en la interproksimigo de homoj.

La Vilna UK, kiu okazis en la nas­kiĝ­regiono de Esperanto, je voj­kru­ciĝo de kulturoj, denove montris, kiom sukcesa estas la unusemajna kunestado de homoj unuigitaj per la lingvo Esperanto kaj komune prak­tikantaj komunikadon sen antaŭju­ĝoj kaj limigoj.  La kongresanoj de Vilno firme fidas, ke la centjara historio de Universalaj Kongresoj kiel sukcesa ekzemplo de inter­kultura komunikado estos daŭri­gata, kaj tial alvokas al homoj de simila bona volo lerni Esperan­ton kaj sperti similan travivaĵon, kiun ĵus donis la Kongreso de Vilno.

 

REZULTOJ DE LA BELARTAJ KONKURSOJ DE UEA EN 2005

POEZIO: 1-a premio: Benoit Philippe (Germanio) pro la poemserio Ekvadoro; 2-a premio: Neide Barros Rego (Brazilo) pro Rajdanto de l' revo; 3-a premio: Sten Johansson (Svedio) pro Vilna vilanelo.  Partoprenis 31 verkoj de 16 aŭtoroj el 13 landoj.

PROZO:  1-a premio: Leif Nordenstorm (Svedio), pro Signoj dum ŝtormo; 2-a premio: Sten Johansson (Svedio), pro Stranga hobio; 3-a premio: Tim Westover (Usono) pro Spektaklo.  Partoprenis 34 verkoj de 18 aŭtoroj el 14 landoj.

ESEO:  Premio "Luigi Minnaja": Sten Johansson (Svedio) pro Uzi interreton kiel tekstaron por lingvaj esploroj; 2-a premio: Sten Johansson (Svedio) pro Bohemia amoro; 3-a premio: ne aljuĝita.  Partoprenis 6 verkoj de 5 aŭtoroj el 5 landoj.

TEATRAĴO:  1-a kaj 2-a premioj: ne aljuĝitaj; 3-a premio: Marko Nikolic (Serbio kaj Montenegro) pro Vuk kaj revolucio.  Partoprenis 2 verkoj de 2 aŭtoroj el 2 landoj.

KANTO:  1-a Premio "An-Song-San pri Kanto": Enrika Arbib (Israelo) pro Balado pri Hamleto; 2-a premio: Roy McCoy (teksto, Nederlando) kaj Reese Scott (melodio, Usono) pro Suna veno; 3-a premio: Doron Modan (Israelo) pro Eble kaj Alejandro Cossavella (Argent­ino) pro La Pordo.  Partoprenis 11 verkoj de 9 aŭtoroj el 6 landoj.
INFANLIBRO DE LA JARO 2004:  Esperanto-societo Liberiga Stelo (Kroa­ti­o) pro Rakontoj sub la lito de la familio Klobucar: verkita de la patrino Anto­aneta, ilustrita de la 12-jara filino Ana kaj el la kroata tradukita de la patro Davor.  Partoprenis 2 libroj de 2 eldonejoj el 2 landoj.

VIDBENDOJ: 1-a premio: ne aljuĝita; 2-a premio: Jill Gubbins (Britio) pro La Duonokulvitro; 3-a premio: ne aljuĝita. Partoprenis 3 konkursaĵoj el 3 landoj.

 

REZULTOJ DE LA ORATORA KONKURSO EN 2005

 

La Oratora Konkurso por gejunuloj estis relanĉita en la Universala Kongreso en Zagrebo en 2001.  En la ĉi-jara konkurso en la UK en Vilno partoprenis tri ge­junuloj. 

La unuan premion gajnis labo­rantino de la Esperanta redakcio de Ĉina Radio Internacia, Wang Fang, kiu pritraktis la temon Universalaj Kongre­soj de Espe­ranto: por mi persone, kion ili signifas?

Aleks Kadar el Francio serĉis en sia parolado respondon al la demando Eŭro­po: ĉu nova potenco, ĉu nova kolonio? kaj ricevis la duan premion. La tria premio estis aljuĝita al Natalja Parŝina el Rusio, kiu parolis pri la sama temo kiel la laŭreatino de la unua premio.

 

Kiel ni fartis dum la Universala Kongreso en la litova Vilno?

 

Nia buskaravano, kiun organizis AEH kun E-klubo en Pardubice, veturis nokte tra Pollando. Post 24 horoj ni feliĉe sabate posttagmeze alveturis en Vilnon, admirante ĉe ĉiuj kandelabroj Esperanto-flagetojn kun kongresa emblemo,  ankaŭ multajn reklam-rakojn pri la kongreso.

Ni ricevis kongresajn dokumentojn  en eleganta plasta aktujo, kie troviĝis ankaŭ valoraj libroj pri kongresa urbo,  gvid­libro tra Vilno kaj Trakai, kongresa lib­ro, kantareto  kaj pluaj interesaĵoj.

Poste ni serĉis nian studentan hejmon, kiu estis inter multaj paneldomoj deko­men­ce nevidebla. Eble ĉiuj estis kon­tentaj kun la  ekipo de la ĉambroj, ĉiam du ejoj havis komunan necesejon. La duŝo kaj  la bone ekipita kuirejo kun  fridujo kaj frostujo estis en ĉiu etaĝo.

Per nia buso kun du afablaj ŝoforoj ni povis preskaŭ 11 kilometrojn ĉiutage veturi de nia studentejo al kongresejo, antaŭvespere reveturi por revesti nin por koncertoj kaj  teatraĵoj kaj post la fino nokte  kontente reveni en studentejon.

Kompreneble ni eluzadis nian buson por oftaj  ekskursoj. Ĉiam nia gvidanto Josefo informis nin pri vidind­aĵoj, ni trarigardis sufiĉe detale ĉefajn memor­ind­aĵojn de Vilno kun vico de mul­taj preĝejoj. Ni vizitis ankaŭ tele­vidan turon, kiu altis 326,5 metrojn, kun turniĝanta restoracio.

Promenante tra la dua plej granda litova urbo Kaunas ni vizitis Zamenhof-straton kaj domon de Litova E-Asocio (pli frue domon de Silbernik).

Tie ni vidis ankaŭ muzeon de diabloj, poste Rumŝiŝkés, kie estas skanzeno de la konstruaĵoj de la 18-a jarcento, kaste­lon Trakai, situantan sur insulo en la mezo de la lago Galve, en la ĉirkaŭaĵo estas 62 lagoj.

La monto de krucoj Ŝiauliai  prenis nian grandan admiron. Niaj fotoaparatoj  kaj filmkameraoj senhalte notis tiun nefor­ges­eblan lokon kun pli ol 52 mil krucoj sur du malgrandaj  altaĵoj.

Kion skribi pri la kongresaj programoj? Multaj prelegoj aŭ kunvenoj okazis samtempe, kaj kiam ni klopodis trovi certan el 17 salonoj, ofte ni ekvidis konaton, kiun ni jam multajn jarojn persone ne renkontis. Multfoje ni hezitis, ĉu prefere viziti inte­resan prelegon  aŭ partopreni ekskurson por ekkoni Litovion.

Ni alportis kelkajn ne dekojn, sed kelkajn centojn da novaj flugfolietoj pri AEH, kiuj estis donacitaj al diversaj esperantistoj kaj metitaj sur tablon por senpaga preno. Preskaŭ du horojn ni deĵoris en la giĉeto „faka budo“ (sen­page, kiam unu asocio ne venis). Mi preparis pli ol 20 simplajn bildkartojn – nur per kopi-aparato - kun la motivo de Vilno kaj la surskribo „Saluton el la 90-a UK de Esperanto Vilno, Litovio, 23-30 julio 2005“. Ni sendis ilin al  niaj plej aktivaj membroj kaj al niaj malsanaj samideanoj (la parto­prenintoj de nia buskaravano sub­skribis ilin).

Margit Turková kaj Jarmila Rýznarová havis preparitajn preleg-kontribuaĵojn por „Kleriga lundo“, sed estis tiom multe da diskutantoj, ke la gvidanto limigis tempon de parolantoj nur por du minu­toj; tie sukcesis M. Turková, en „Faka forumo“ estis ankaŭ mallongigita tempo nur por 5 minutoj, tie sukcesis paroli J. Rýznarová.

La ĉefa kongresejo estis en hotelo Reval, kie praktike okazis ĉiuj kunsidoj dum la kongresa semajno. Alia kongres­palaco estis je unu kilometro fore de la hotelo Reval, kie en salono Bulonjo por mil personoj  okazadis preskaŭ ĉiuj artaj aranĝoj. La tria, sed la plej granda kon­gres­ejo proksimume 3 kilometrojn plu de la hotelo Reval  estis Siemens Arena, kie okazis solena inaŭguro, internacia arta vespero kaj solena fermo.

Estis multaj prelegoj. Konversacian rondon por progresantoj gvidis s-ano  Sylvain Lelarge el Neder­lando gaje, eminente mimike per sia tuta korpo. Per siaj longaj fingroj kaj per esprimfortaj okuloj li scipovis teni  kon­centriĝon de ĉiuj partoprenantoj, kiuj ofte eksplodadis per ridego.

Oratoran konkurson partoprenis nur 3  junaj personoj el Hungario, Ĉinio kaj Rusio. Kvankam la flua parolo de ĉiuj estis eminenta, tamen gramatike mi kap­tis sufiĉe da  mankoj  ĉe la akuzativoj, akcentoj kaj ĉefe ĉe la rusino en molaj silaboj.

Je instigo de gvidantino de  regulaj seminarioj en Skokovy Jindra Drahotová mi  printempe sendis leteron en la nomo de  AEH-estraro al ĉeĥa ambasadoro s-ro Voznica en Litovio kun invito, ke li partoprenu solenan mal­fermon de la kongreso. Li akceptis la inviton kaj dum la kongreso  li invitis  grupeton de ok  ĉeĥaj esperantistoj en sian ambasadejon. Antaŭe li nenion sciis pri Esperanto. En amika medio ili interparolis pri  rilatoj de Litovio kaj Ĉeĥio.

Sabate posttagmeze ni adiaŭis la geamikojn kaj la belegan urbon Vilno. Niaj junaj ŝoforoj bonege gvidis la buson  ĝis Pardubice. Ni traveturis entute - kun kelkaj ekskursoj - 3486 kilometrojn. jary

Miaj impresoj el Vilno

La kongresa temo estis: Cent jaroj de Universalaj Kongresoj. Do tiu­sence la kongreso estis jubilea - pasis precize cent jaroj de la unua kongreso. Omaĝe al tio, unu salono en la impona kongres-palaco nom­iĝis Bulonjo.

Tamen UK mem okazis ĉefe ali­loke, en la hotelo Reval. Tie troviĝis multaj ĉambroj kaj giĉetoj, tiom karakterizaj por niaj kongre­soj. En la koridoroj kon­stante svar­mis nia esperantista po­po­lo. Kelkaj amasaj programoj okazis en tria lo­ko, nome en la Siemens-Are­no, ekz. Inaŭguro, Fermo, Internacia vespe­ro.

Ĝojigis min, ke multaj programoj estis dediĉitaj al mia amata afero - esperantologio. Ne nur la esperan­to­logia konferenco, sed ankaŭ pu­blika kunsido de Akademio de Es­pe­ranto kaj aliaj. Omaĝe al UK estis lanĉita nova Esperanta poŝt­marko, kun la temo de la kongreso. Specialan por­okazan stampaĵon mi ne sukcesis akiri.

La kongreso ampleksis ankaŭ di­ver­sajn kunvenojn de apartaj grupoj laŭ fakoj, interesoj, ideologioj. Mi ĉeestis la kunvenojn de ateistoj (ATEO) kaj de nefumantoj (TADEN), kies entuziasma ano mi estas. El multaj religiaj aranĝoj interesis min kunvenoj de Oomo­to, de budhanoj kaj de ŭonbul­ismo; tiuj religioj estas al mi simpatiaj, ĉar ili neniam murdas siajn kontraŭ­ulojn nek kritikantojn. Ŭonbu­l­ismo (relative nova religio el Koreio) interesas min pro lingva motivo: ŭ estas uzata antaŭ vokalo kiel konso­nanto, dum komence de nia movado oni pensis, ke ĝi povas nur sekvi vokalon kiel duonvokalo.

Jam kutima kaj tre amuza pro­gramero estis la Aŭkcio, kiu iom helpas al nia movado finance. Ĝi estis denove gvi­data sprite de Humphrey Tonkin. Ĉi-rilate mi ĝoje konstatis, ke nia Espe­rantujo havas kelkajn inteligentajn parolantojn kaj oratorojn. Krom la menciita Tonkin temas ekz. pri István Ertl, la eksa redaktoro de nia ĉefa gazeto.

Jiří Rada

 

Schůze svazového výboru

V sobotu 3. září se konala v Pardu­bi­cích 12. schůze výboru ČES. Hlavním téma­tem jednání byla příprava blížícího se 11. sjezdu ve Vyškově.

Členové výboru převzali odpovědnost za přidě­lené části programu a mate­ri­álové zajištění. Výbor vzal na vědomí zprávu člena volební komise K. Ja­níka o kandidátech do vý­bo­ru a reviz­ní komise.

Výbor se rozhodl připravit nabídku Libroserva na inter­netových stránkách  s možností aktuali­zace.

Dá­le se členové výboru zabývali možnou spoluprací s mládežnickou orga­ni­zací ĈEJ, prací sekcí a klubů, vztahy s esp. muzeem v České Třebové, změnou tiskárny pro Starto, hospodařením a vnějšími vztahy.

U příležitosti Dne evropských jazyků 26. 9. vyjde v Právu propagační inzerát E. Myosi. K této příležitosti bude také připraven článek o jazycích včetně espe­ranta, který bude nabídnut tisku.

Jana Melichárková

EK en Ostrava - Vítkovice festas centan datrevenon

En 1905, do ĝuste antaŭ cent jaroj, estis fondita klubo de espe­rantistoj en Vítkovice, kiu tiam ankoraŭ ne estis parto de la urbo Ostrava. La klubo kunvenadis en Ĉeĥa  Domo.

Ni reme­mo­ru almenaŭ du el gravaj mem­broj: Vladimír Slaný, senlaca heroldo de Esperanto en Ostra­va, kaj antaŭ ne­longe forpasinta Drahomír Kočvara, multjara kluba prezidanto kaj same entu­zi­asma propagandisto de inter­nacia lingvo.

Kune kun espe­rant­istoj el Poruba la klubo festis sian centan datrevenon ĉe s-ano Milan Neuvirth en lia belega haciendo en Krásné pole (Bela Kampo). La aranĝo estis ĉiuflanke sukcesa, da manĝoj kaj trinkaĵoj sufiĉe, ankaŭ la vetero sereniĝis, partoprenis ankaŭ la 15-jara klubano el Poruba Michal Drottner, kiu estas viva pruvo, ke la ideo de Zamenhof povas alparoli eĉ la nuntempan junan generacion.

-js-

Ĉu la 71-a aŭ 77-a renkontiĝo de esperantistoj sur  Čantoryja?

Jam ekde 1929 ĉiam la trian di­manĉon en junio okazas ren­kontiĝo de ĉeĥaj, slovakaj kaj polaj espe­rantistoj sur la 1000 m alta supro Čantoryja, trov­iĝanta rekte sur la ĉeĥa-pola land­limo ne malproksime de la silezia urbeto Nýdek.

Diference de la pasinta jaro, kiam la slo­vakaj esp-istoj estis repre­zen­titaj per la persono  de sia prezidanto mem, ĉijare el Slo­va­kio venis neniu. Sed la vetero estis escepte bona (tiu­mo­nate ku­ti­me pluvas), tial sur Čanto­ryja kunvenis 15 esperantistoj el Bo­he­mio kaj Moravio kaj ĉirkaŭ 20 par­to­prenantoj el Pol­lando frunte kun po­la asocia prezidanto Stanislav Mandrak.

En la ĉeĥa turista kabano la me­mo­rantoj cerbumis, pri kioma ren­kontiĝo nun fakte temas. Fi­ne ili akordiĝis, ke plej proba­ble temas pri 77-a datre­veno ek­de la unua renkontiĝo en 1929, sed nur pri 71-a renkon­tiĝo, ĉar dum la dua mond­milito la aranĝo ne okazis.

Jaroslav Suchánek

 

Studofina disertacio

Soňa Horáčková (2005): Esperanto jako jeden z modelů komunikace v  současném světě. (Esperanto kiel unu el la komunikaj modeloj en la nuntempa mondo.) Plzeň (Pilzeno) (CZ): Okcidentbohemia Universitato, Filozofia Fakultato, studfako Teorio kaj filozofio de komunikado. 81 paĝoj. Magistra disertacio. La studentan aŭtorinon gvidis PhDr. Zbyněk Holub, PhD. el la Pedagogia Fakultato de la Universitato. La disertacia studaĵo estis sukcese defendita la 8-an de junio 2005. El la enhavo: Esperanto kiel viva lingvo - Komparo de Esperanto kun pli novaj projektoj de internacia lingvo - Historio de Esperanto - Esperanta kulturo - Esperanto kiel lingva tipo - Planlingvo Esperanto - Metafizika funkcio de Esperanto.        we

 

Eŭgeno Onegin en Esperanto

Eldonejo "Sezonoj" (Kaliningrado, Ruslando) eldonis la versromanon de Ale­ksandr Puŝkin "Eŭgeno Onegin“, kiu laŭ multaj fakuloj estas la plej grava verko en la rusa literaturo. "Eŭgeno Onegin" aperis kiel la 40-a numero en la prestiĝa libroserio "Oriento-Okcidento", en kiu estas eldonataj verkoj aparte gravaj kaj reprezentaj de la nacilingvaj literaturoj de diversaj landoj en la Okcidento kaj Oriento.

  Estas feliĉa koincido, ke la libro aperis la 18-an de julio 2005, je la 48-a naskiĝdato de la tradukinto, Valentin Melnikov.

  La nova libro de "Sezonoj" estis pre­zent­ita en la 90-a Universala Kongreso en Vilno, enkadre de la aŭtora duonhoro de Valentin Melnikov la 24-an de julio, je 16h30 en la libroservo.

  La libro havas 256 paĝojn inkluzive de la 50-paĝa komentario de Aleksander Korĵenkov. Ĉiun ĉapitron ornamas klasikaj bildoj de Nikolaj Kuzjmin. Oni povas mendi ĝin ĉe UEA kaj aliaj gravaj libroservoj kontraŭ 20 eŭroj. Por grandaj mendoj kontaktu la eldonejon
(sezonoj@gazinter.net).

Fragmentoj el la traduko estas rete legeblaj: http://www.esperanto.org/Ondo/Ondo/104-lode.htm#104-20

Esperanto-televido ekfunkciis!

La 31-an de julio 2005 komencis prova elsendado de Esperanto-televido en la interreto (http://internacia.tv/). La redak­toro de la retejo Ĝangalo Flavio Rebelo tie per kelkaj vortoj klarigas la celon de la projekto kaj la elsendajn planojn. Sur la bildo vi vidas monitoran ekranon, en kies mezo situas ekraneto kun la paro­lanta Flavio.

Printempa kunveno de mezeŭropaj kvakeroj

Inter la 3-a kaj la 6-a de junio 2005 mi partoprenis en Hungario kunvenon de la Religia Asocio de Geamikoj, kies anoj estas pli konataj kiel kvakeroj. Ĉar en Ĉeĥio kaj la najbaraj landoj ni, kvakeroj, estas treege mal­multaj, mi bovenigis la okazon kun­veni kaj paroli kun simile pensantaj homoj.

  Ĉar vi verŝajne ne scias, kiuj estas kvakeroj, kaj kial la artikolo pri ili aperas en esperantista gazeto, mi mallonge priskribos la movadon kaj klarigos, kion ili havas komunan kun Esperanto.

 

  La komencoj de la Religia Asocio de Geamikoj estas kunligitaj kun la persono de anglo George Fox (1624 - 1691), kiu estis malkontenta kun la stato de eklezioj en sia tempo kaj lando. Precipe ĝenis lin, ke la homoj sekvas diversajn religiajn kutimojn kaj ritarojn, paroladas pri diversaj bibliaj instruoj, sed iliaj koroj kaj ĉiutagaj vivoj estas malproksime de tio, pri kio ili tiel ofte parolas. Post iu tempo li ekkonis, ke nek la ritoj, nek la instruoj faritaj de homoj estas la fonto de la vero kaj la sincera kristana vivo, sed Jesuo Kristo mem. La ek­kono tiom ĝojigis lin, ke li komencis vojaĝi tra sia lando kaj prediki pri ĝi. Li paroladis pri Dio kiel la interna lumo, kiu povas lumigi ĉiun homon senrespekte de lia socia stato, sekso aŭ klereco. Kiam pli da homoj aliĝis al li, la ŝtata eklezio vidis danĝeron en ili, ĉar ili minacis ĝian pozicion. Multe da kvakeroj estis arestitaj kaj multaj fuĝis en Amerikon. Fine de la 17-a jarcento William Penn tie fondis kolonion, kiun la angla reĝo nomis laŭ li Pensilvanio. Por kelkaj jardekoj la kolonio vivis laŭ kvakeraj principoj.

Malsimile de la plejmulto de eklezioj, kvakeroj ne havas iujn fiksitajn reli­giajn instruojn, ĉar la instruisto estas Kristo mem, sed kelke da principoj ili tamen havas.

 Kiuj do estas la principoj? Precipe ĝi estas egaleco. Se Dio povas paroli al ĉiu homo, do ĉiuj homoj estas egalaj antaŭ li kaj devus esti egalaj ankaŭ inter si. Tial, malsimile de aliaj amerikaj kolonioj, en Pensilvanio oni vivis en paco kun indianoj.

La paco estas la dua ĉefa principo de kvakerismo. Se la interna lumo povas lumigi kiun ajn, kvazaŭ iu Dia ero vivus en la homoj. Se ni amas Dion, ni do ne povas mortigi homojn. La kvakeroj do estas pacistoj kaj estas konataj pro siaj porpacaj faroj. En la jaro 1947 ili eĉ ricevis Nobelpremion por paco.

Simpleco estas la tria principo de kvakerismo. Kvakeroj estas aktivaj en plibonigado de la vivo en la mondo kaj ili ne volas preni de tiu mondo pli da aĵoj por si mem, ol estas necese. Sed la simpleco ne tuŝas nur la materiajn aĵojn, sed ankaŭ rilatojn al aliaj homoj, kiujn karakterizas since­reco, kaj ankaŭ iliajn adorkunvenojn.

  Kun tio interrilatas la kvara principo, la silento. Tipa kvakera adorkunveno aspektas jene: La kunvenintoj sidas en cirklo silente atendante la Dian al­pa­roladon al iu el ili, kiu poste ekstaras kaj diras la mesaĝon al la aliaj. Kva­keroj havas neniajn predikojn, ritojn aŭ pastrojn. La adorkunvenoj normale okazas dimanĉe, sed teorie ĝi povus esti iu ajn tago de la semajno. Por kvakeroj ĉiu tago estas egale sankta, ĉar ĉiutage estas eble (kaj inde) vivi kun Dio kaj lasi lin enflui nian vivon. En Ĉeĥio estas proksimume nur deko da kvakeroj dise loĝantaj en diversaj urboj. Adorkunvenoj estas dufoje en monato en Prago, sed krom ĉi tiuj adorkunvenoj estadas ankaŭ la jaraj kunvenoj, kiel estis tiu, pri kiu mi volus skribi.

*

  La kunvenoj de mezeŭropaj kvakeroj okazas ĉiujare en Ĉeĥio, Slovakio aŭ Hungario. Ĉijare ĝi okazis en la vilaĝo Taksony proksime de Budapeŝ­to. La partoprenintoj estis kiel kutime el preskaŭ ĉiuj mezeŭropaj landoj, sed ankaŭ el Britio, Usono, Rumanio, Ukraino kaj Kroatio. Vi povas imagi, kiom da lingvoj tiel kunvenis!  Ĉar la kvakera movado havas siajn radikojn en Anglio kaj plej multe da kvakeroj estas en Usono, estas normale, ke la komuna lingvo de komunikado inter kvakeroj estas la angla. La ĉefa temo de la kunveno estis ĉijare hazarde pri la kvakeraj principoj, kiujn mi jam priskribis. Post la enkonduka prelego oni kutime organizadas pli malgran­dajn grupetojn, kiuj estadas dividitaj laŭ la lingvoj, kiuj estas plej oportunaj por la grupetanoj, ĉar ne ĉiu majstras la anglan. Ĉijare la grupoj es­tis la anglolingva, la ruslingva - kaj la esperantlingva. Jes, ĉiujare mi miras, kiel granda nombro da esperantistoj estas inter kvakeroj. Ĉijare troviĝis dek unu samideanoj inter proksimume kvardek partoprenantoj. Post la angla estis por mi vera ripozo paroli kun ili Esperanton. Mi lernis la anglan ok jarojn kaj mi scipovas legi anglajn librojn, sed mia problemo, kaj mi pensas, ke ne nur mia, estis, ke mi ne komprenis bone la denaskajn parol­antojn. Ne estas por mi problemo paroli la anglan ekzemple kun hungaro aŭ ruso, sed la angla parolata de brito estas io tute alia. Al tio alvenas ankaŭ la problemo, ke britoj ĝenerale ne ŝatas lerni fremdajn lin­gvojn, do ili ne kapablas imagi, kion signifas por fremdulo trakti fremd­lingve. Mi tre aprezis la fakton, ke Esperanto apartenas al neniu nacio, kaj ke inter ni ne estis denaskaj E-parolantoj, do ĉiuj havis proksimume la samajn ŝancojn enviciĝi en la diskuton.

  Interalie estis interese paroli kun unu hungara kvakerino, kiu rakontis, ke ŝi profesie instruas Esperanton. Tio mirigis min kaj eĉ pli mi miris, kiam ŝi eksplikis, ke en Hungario oni havas leĝon, ke ĉiu studanto de universitato devas ekzameniĝi el du fremdaj lin­gvoj, sed la leĝo ne specifas, el kiuj.

Do multaj studantoj elektas Espe­ranton, ĉar ĝi reprezentas por ili malplej da laboro. La leĝo estas plenumita, la studantoj estas kontentaj kaj mi pensas, ke la samideanino ankaŭ ne plendas. Senkonsidere de tio, ke la plejparto de la studantoj ne plu okupiĝas pri Esperanto post la ekzameno, mi pensas, ke iu kono de Esperanto devas resti en ili. Do eble, se vi renkontos ie iun hungaron, kiu studis en universitato, provu, ĉu li ne kom­prenas Esperanton, ĝi estas relati­ve verŝajna.

Eble ankaŭ vi demandas, kiel eblas, ke inter tiel malgranda grupo da homoj povas troviĝi tiom da espe­rantistoj dum tute neesperantista okaz­aĵo. Ĉu ankaŭ al vi ŝajnas, ke ĝi ne povas esti hazardo? Mi komparas la kvakerajn principojn kun la Esper­antaj, precipe la pacon kaj egalecon, kaj venas en mian kapon, ke la kialo estas ĉi tie. Ĉu ankaŭ al vi ŝajnas, ke la du movadoj estas preskaŭ gefratoj?

(Se vi deziras pluan informon, iru al: pavel.marusinec@cuzk.cz)

 

La 38-a ILEI-Konferenco

okazis en la urbo Kaunas (Litovio) inter la 30-a de julio kaj la 4-a de aŭgusto 2005. Aliĝis 60 personoj el 25 landoj. La konferenca temo estis „Interkultura Komunikado en edukado“ kaj ĝi estis traktita dum aparta simpozio organizita meze de la konferenca semajno de diversaj specialistoj pri la temo.
La simpozio okazis kunlabore kun Vilnius Universitato Kaunas Humanis­ma Fakultato, ĝi estis dulingva (angla kaj Esperanto) kun samtempa interpre­tado kaj estis malfermita al la ĝenerala publiko.
La programon riĉigis la kontribuoj de diversaj kolegoj pri 'Projekto Bixad' (Mihai Trifoi), 'Esperanto-instruado en Litovio' (Vera Valentaite), 'Kulturo de Esperanto' (Ron Glossop), 'Kiel sukces­igi E-kursojn' (Julián Hernández), ktp. Certe interesoplena estis kvizo propo­nata de Josef Ŝemer el Israelo. Gravan lokon okupis la Lingva Festivalo. Ĝi okazis en la ĉefstrato en la urbocentro de Kaunas kaj estis prezentitaj lingvoj kiel la japana, la franca, la angla, la hispana, Esperanto, ktp. Por la mal­fermo kaj fermo de la Festivalo estis uzita speciale konstruita podio, kio ankoraŭ pli videbligis nian aranĝon.
Dum la ekskursa parto de la Konferen­co eblis konatiĝi kun la urbo Kaunas mem, la verkoj de la fama pentristo Ciurlionis, la muzeo de popola vivmaniero kaj la parko de Aukstaitija. La komitato kun­sidis dum 4 horoj. Ĉeestis reprezen­tantoj el Aŭstralio, Britio, Finnlando, Francio, Hungario, Italio, Japanio, Kroatio (KEU), Kubo, Nederlando, Pol­lando, Rumanio, Ukrainio kaj Usono. La ĉefaj decidoj de la komitato estis la jenaj:

-elekto de Aida CIZIKAITE kiel estrarano

-aprobo de provizora buĝeto por la jaro 2006

-refondo de la Lerneja Komisiono

-akcepto de Reprezentanto por Hispanio

-starigo de Scienca Komitato por IPR

Atilio ORELLANA ROJAS

Sekretario

 

Esperanto-tago

en Lanškroun 2005

 

La 18-an de junio 2005 la Esperanto-klubo en Lanškroun aranĝis renkontiĝon en Horní Čermná. Antaŭtagmeze ni tra­rigardis la kalvarion sur Mariánská Hora (Maria-Monto). Dum la renkontiĝo ni festis ankaŭ naskiĝtagon de du mem­brinoj de la organizanta klubo. Sur Ma­rián­ská Hora ili akceptis gratulojn al la vivjubileo kaj donacojn.

Tra pentrinda pejzaĝo ni iris ĝis Horní Čermná. La ĉefa posttagmeza programo realiĝis en agrabla medio ĉe la familia domo de samideanino Jarka Šilarová. La jubileulinoj preparis por la gastoj riĉan regalon. Ĉio okazis en amika babilado kaj amuzado. Tombolo ne mankis.

-ld-

Nezapomeňte se přihlásit na sjezd ČES ve Vyškově!!!

Ve dnech 21.-23. října 2005 se us­kuteční sjezd ČES ve Vyškově. Om­louváme se, ale městská rada ne­schválila přejmenování stezky Kle­menta Gottwalda na stezku Es­pe­ranto. Namísto této akce bude na programu návštěva Městského mu­ze­a a návštěva Městské knihovny, která je po rekonstrukci a byla vy­hlá­šena za stavbu roku Jiho­moravského kraje. Dále je možno navštívit Zoopark a Aquapark (tobo­gan, skluzavka, vířivka, divoká řeka, cena: den 80 Kč, děti do 15 let 60 Kč, děti do 6 let 20 Kč). Neza­pomeňte si plavky!  Každý účastník získá bohaté propagační materiály města včetně mapky a literaturu z knihovny ČES. Tombolu tvoří spon­zorské dary, ale i vaše příspěvky do tomboly jsou vítá­ny. Těšíme se na vás. Přihláška byla v minulém čísle, lze si o ni napsat ing. L. Dvořákové.

 

Konkurso pri informado

La Afrika Komisiono de UEA pro­klamas konkurson pri informado, kiun povas partopreni artikoloj pri nia mova­do aperintaj en naciaj gazetoj (aldonu E-lingvan tradukon). 15.3.2006 la juĝko­mi­siono anoncos, kiu ricevos premiojn. Adreso: Afrika Oficejo (11 BP 48, Lome, TOGO, Fakso : (228) 227 51 64, E-poŝto: afrika.oficejo@uea.org )

 

PRVNÍ VALNÁ HROMADA ČESKÉ ESPERANTSKÉ MLÁDEŽE

 

Marek Blahuš

V sobotu dne 18. června 2005 se uskutečnila v turistické chatě Ranczo na polské straně vrcholu hory Velká Čantoryje ve Slezských Beskydech, při příležitosti tradičního mezinárod­ního setkání esperantistů, první, usta­vu­jící Valná hromada občanského sdružení Česká esperantská mládež (ĈEJ). Zúčastnilo se jí 5 členů ĈEJ a 3 hosté (2 z Polska, 1 z České republi­ky).

Na začátku přednesla předsedkyně Přípravného výboru, Dagmar Chváta­lo­vá, krátkou uvítací řeč, kterou při­vítala účastníky Valné hromady, po­dě­kovala jim za aktivní zájem o čin­nost sdružení a mladých českých es­pe­ran­tistů obecně a vyjádřila naději, že ustavované občanské sdružení bu­de svou činností úspěšně naplňovat cí­le, které si stanovilo ve svých sta­novách, a obecně přispěje k oživení mlá­dež­nického esperantského hnutí v ČR.

Dáša Chvátalová poté přednesla Výroční zprávu ĈEJ za období od 30.1.2005 do 18.6.2005. Zpráva informovala o historii českého mlá­dež­nického esperantského hnutí, po­pi­sovala příčiny dřívějšího rozpadu jeho organizované formy i nedávného rozhodnutí znovu jej zorganizovat pod hlavičkou občanského sdružení a in­for­movala o tom, jak probíhalo jeho zakládání a jakých výsledků se během té doby podařilo Přípravnému výboru dosáhnout. Poté byly předneseny krát­ké zprávy o činnosti jednot­li­vých členů Přípravného výboru, ná­sle­dované diskuzí k předneseným zprá­vám a hlasováním o jejich schvá­lení.

 Dalším bodem programu bylo před­stavení zahraničních hostů. Jako první se představil Adam Wilkus z Polska, který pozdravil přítomné účastníky a vzpomněl, jak se espe­rantistou stal po objevení staré učeb­nice esperanta, která kdysi patřila jeho dědečkovi, který za druhé svě­tové války působil v polské armádě jako strážce skupiny zajatých fran­couzských vojáků, se kterými se pokoušel prostřednictvím Esperanta komunikovat. Na tento zajímavý pří­běh navázal druhý host ze zahraničí, a to také z Polska, Piotr Nosek, který vzpomněl, že se o esperanto začal zajímat už v mládí, ale až po čase se stal pomocníkem polské sekce orga­nizace ILEI, jejíž zasedání v Polsku se pro něj stalo jeho prvním meziná­rodním esperantským setká­ním.

Program schůze Valné hromady dále pokračoval volbou členů volených orgánů pro následující volební období. Voleni byli 3 členové Výboru a 2 členové Revizní komise. Zvoleni byli následující kandidáti:

Výbor

Předsedkyně: Dagmar Chvátalová

Místopředseda: Marek Blahuš

Pokladník: Avinty Lanaikey

Revizní komise

Člen revizní komise: Tomáš Břicháček

Člen revizní komise: Daniel Mrázek

Následovalo projednání Plánu činnosti ĈEJ pro následující období, jehož návrh přednesl Marek Blahuš. V následující diskuzi k představe­nému plánu činnosti zaujal účastníky Valné hromady nejvíce bod, ve kterém si sdružení definuje za cíl podporovat roli esperanta jakožto nástroje pro potírání xenofobie, a dále bod, v němž se klade cíl spolupra­covat s organizátory mezinárodního kon­gresu mládeže IJK konaného v roce 2005 v Polsku, a to např. zajištěním promítání filmů s espe­rantskými titulky během konání kongresu. Navrhnutý Plán činnosti byl nakonec schválen počtem hlasů 5 pro, 0 proti a 0 zdržení se.

Program Valné hromady byl ukončen živou diskuzí, která by zřejmě mohla probíhat velmi dlouhou dobu až do pozdních nočních hodin, nebýt fyzic­kého vyčerpání většiny účastníků. Na počátku diskuze poblahopřál Adam Wilkus někdejšímu Přípravnému vý­bo­ru i nově zvolenému Výboru ĈEJ a ocenil jejich snahy o obnovení organi­zovaného hnutí české esperantské mládeže. Upozornil účastníky také na to, že kromě letošního IJK se v Polsku pravidelně konávají další velká setkání esperantistů, např. HELA koncem května u Baltského moře či Artaj konfrontoj v Poznani, a vyzval k účasti na těchto setkáních i členy České esperantské mládeže. Poté Adam Wilkus ještě představil svou ideu propagace esperanta pro­střed­nictvím plakátů vylepovaných v uli­cích obcí či prostřednictvím nápisů umístěných v prostranství pod mosty, kudy pravidelně prochází hodně lidí. V reakci na tento příspěvek oponoval Petr Adam Dohnálek dotazem, zda taková věc může reálně fungovat, a Adam Wilkus v odpovědi dodal, že myšlenka propagace esperanta nápisy na mostech již byla v Polsku na některých místech úspěšně uskuteč­něna a že takováto reklama může lidi zaujmout a vzbudit v nich zájem do­zvědět se o esperantu víc. Nakonec ješ­tě vzpomněl dobré zkušenosti vlast­ní a svých přátel s esperantem, kteří se přesvědčili o možnostech prak­tického využití esperanta např. při návštěvách Indie či Íránu, kde se např. esperanto ukázalo jako jediný jazyk, kterým se byla skupina českých turistů schopna domluvit se zastu­pu­jícím úředníkem neznajícím angličtiny ani jiného vý­znam­ného národního jazyka.

Stránky naší mládeže na internetu:

http://www.esperanto.cz/cej/

http://groups.yahoo.com/group/cxej-aktivuloj/

 

 

Estiĝas praga klubo de ĈEJ

Tomáš Břicháček

Kvar monatojn post la renovigo de la Ĉeĥa Esperanto-Junularo estiĝos ĝia unua klubo – en Prago. Oni ĵus preparas la unuan kunvenon, kiu okazos fine de septembro.

La klubo poste kunvenos dufoje monate en iu restoracio. Ĝi funkcios kiel certa malfermita esperantlingva diskuta forumo, kie la malpli spertaj klubanoj perfektigos siajn lingvajn sciojn kaj kie oni instruos la novajn interesatojn. La klubo tiel estas certa instituciigita daŭrigo de la sukcesa kurso Esperanto ĉe biero.

Vi baldaŭ povos viziti la retpaĝon de la nova klubo www.esperanto-cz.net/ prago.htm, kie vi ekscios la novaĵojn.

 

Ĉina Radio Internacia

eldonas gazeton Mikrofone, en kies 10-a numero (aprilo-junio 2005) aperis artikolo de Jiří Patera pri Petr Ginz kaj gratulo al ora geedziĝo de Adolf Houda kaj Peva Houdová el Příbram, kiuj regule aŭskultas la radion.

 

Korespondi deziras

Mi estas 32-jara esperantisto el DR Kongo, sed nuntempe mi loĝas en NYARUGUSU, rifuĝejo en Tanzanio, kaj estras Kristanan Eklezion landskale (EMD/DR Kongo). Per ĉi tiu letero mi petas vin kontaktigi min kun Verd­stelanoj por sincera kaj longdaŭra korespondado.

Past. BUKURU R. NABAHENA. (Mia UEA-Kodo:buna-b) nabahenabubu@yahoo.fr

 

Koupě

Tuzemské staré esp. zpravodaje Tagiĝo, Fajrero, Verda Voĉo, Hra­de­c­ano, Esperanto (Hradec Králo­vé) hledá a odkoupí Mgr. Zd. Hršel, Botanická 28, 602 00 Brno 2.

 

Kio estas MAS?

MAS estas Monda Asembleo, tutmonda organizo de ĉiuj homoj, kiuj ne nur konvinkiĝis, ke pli bona mondo eblas, sed kiuj pretas kune diskuti kaj agi por realigi ĝin.

Ĝi laboras ekskluzive per retpoŝto, ne postulas membrokotizon, estas sen pira­midecaj strukturoj - ne havas estraron nek prezidanton nek konfliktkomisionon ktp., do, ĉiuj membroj decidas rekte mem, laŭ la principoj de rekta demo­kratio.

Rigardu en ĝian retpaĝon:
http://mas-eo.org

 

 

La Kvara Nitobe-Simpozio, Vilno 30 julio - 1 aŭgusto 2005

 

LINGVOPOLITIKAJ ASPEKTOJ DE LA PLIVASTIĜO DE EŬROPA UNIO

 

Inter la multaj demandoj levitaj de la plimultigo de la membraro de la Eŭropa Unio estas la demando pri lingvoj. Kvan­kam la Traktato de Romo antaŭ­vidis egalecon de statuso por la naciaj lingvoj en la institucioj de EU, konsi­derinde altiĝis la baroj al efektivigo de tiu principo, en la nuna situacio de 25 ŝtatoj-membroj kun 21 oficialaj lingvoj, pli ol 25 regionaj kaj minoritataj lin­gvoj, kaj multaj iom grandaj enmi­grintaj lingvokomunumoj, ĉiuj kun tre diversaj nombroj de parolantoj.  Sen atenta, sistema, kaj bone financata aliro al mastrumo de la multlingva karaktero de EU, la lingvoj kaj kulturaj valoroj de iuj el la pli malgrandaj ŝtatoj kaj ne­ŝtataj lingvogrupoj povus estis minacataj, kun sekva kompromito de la principo de egaleco inter EU-membroj kaj mal­fermiĝo al novaj specoj de konflikto kaj lukto en kaj inter nacioj.

 

Tiu situacio estis fokuso de la Kvara Nitobe-Simpozio, organizita de la Cen­tro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj en kunlaboro kun la Komitato pri Eŭropaj Aferoj de la Litova Parlamento, la Akademio de Sciencoj de Litovio, kaj la Universitato de Vilno.  Pli ol 70 partoprenantoj el pli ol 20 landoj, inkluzive de naŭ novaj ŝtatoj-membroj de EU, kunvenis por esplori la diversajn politikajn alterna­tivojn kaj serĉi unuanimecon pri kelkaj bazaj rekomendoj pri la lingvopolitiko de EU sub la novaj kondiĉoj.

Zorgoj

La simpozianoj komune espri­mis fortan apogon al la procezo de eŭropa integriĝo, kaj precipe al la streboj disvolvi justan, demokratan kaj altkva­litan komunikadon inter ĉiuj eŭropanoj.  Ili ankaŭ dividis la kredon, ke la aktuala lingvopolitiko de EU, aŭ en la EU-institucioj mem, aŭ je la nivelo de naciaj registaroj, estas neadekvata por atingi tiujn celojn. La jenaj problemaj evoluoj ŝajnas larĝe disvastigitaj tra EU:

* Neglekto de lingvaj demandoj en la politika decidofarado sur terenoj kiel ekzemple supera edukado, sciencaj es­plo­roj kaj amaskomunikiloj, kun nega­tiva efiko je la valoroj kaj bezonoj de mal­grandaj naciaj kaj nenaciaj lingvo­komunumoj;

* Tolero aŭ kultivo de normoj de lingva praktiko, kiuj kontraŭas la principojn de multlingvismo kaj lingva egaleco, ofte estigante situaciojn, en kiuj homoj kun limigita aŭ nenia rego de la angla lingvo ne povas partopreni egalece en la politika decidoprocezo en EU.

* Troa dependo je ekzistantaj lingvo­rilataj institucioj kaj ideoj, kiujn oni ne evoluigis por alfronti demandojn en eŭropa aŭ tutmonda kunteksto - tenden­co, kiu refortigas persistan mankon de lingvaj konscio kaj faka kono en registaroj je ĉiuj niveloj.

* Rimarkinda redukto de la instruado de lingvoj aliaj ol la angla, malpliigante la ŝancojn, ke eŭropanoj akiros profundajn komprenon kaj estimon de la kulturoj de najbaraj landoj, kaj refortigante ekster­proporcian ĉeeston de britaj kaj usonaj kulturaj produktoj tra EU;

* Evito de malferma publika diskutado de lingvopolitiko, kaj precipe de realecaj alternativoj al la nuna situacio de ofi­ci­ala, sed dubkvalita multlingvismo ligita al la nereguligita kaj neegaleca disvast­iĝo de la angla.

En la kunteksto de la 25-membra Eŭropa Unio, simpozianoj opiniis, ke tiuj lingvopolitikaj malfortoj tendencas subfosi la lingvojn de la pli malgrandaj ŝtatoj. Simpoziaj prelegantoj atentigis pri la ekzisto de signifaj ekonomiaj kaj politikaj ŝarĝoj truditaj de la nuna sistemo al la parolantoj de tiuj lingvoj, kaj ili esprimis timon, ke tio long­perspektive kondukos al la perdo de statuso kaj vivanteco de ĉiuj lingvoj escepte de la plej grandaj.

Agaddirektoj

Kvankam ili pledas por vasta gamo de ideoj kaj prioritatoj en la traktado de tiuj problemoj, partoprenantoj de la simpo­zio interkonsentis pri la sekvaj kvin ĉefaj agaddirektoj:

1. Komuna kadro. Oni bezonas kon­stru­eman, realisman lingvopolitikan kad­ron por la Eŭropa Unio de 25 landoj, kiu ekvilibrigu protektadon kaj apre­zadon de lingva diverseco kun la bezono de efika, altkvalita komunikado inter ĉiuj civitanoj de EU.  Partopreno de larĝa gamo de individuoj kaj institucioj, reprezentantaj multajn diversajn per­spek­tivojn kaj interesojn, estos nepre necesa por realigi tian vizion.

2. Publika kaj politika debato. Por est­igi la bezonatan politikan volon subtene al tia komuna kadro, necesas multe pli da klopodoj altigi la nivelon kaj inten­secon de la prilingvaj debatoj publikaj kaj politikaj. La malavantaĝoj de la nuna sistemo, la investitaj interesoj, kiuj sub­tenas ĝin, kaj aro da pozitivaj politikaj alternativoj bezonas vortumadon en ma­nieroj, kiuj ebligas diskutadon inter ordi­naraj homoj, raportadon fare de ĵurna­listoj, kaj konkretajn elpaŝojn flanke de elektitaj deputitoj. Gravas disvolvi long­daŭrajn politikajn interesgrupojn kaj koaliciojn por alstrebi lingvan egalecon, diversecon, kaj vivipovon.

3. Diversaj solvoj. En la evoluigo de komuna lingvopolitika kadro necesas atenti almenaŭ jenajn kvin agadkampojn, el kiuj ĉiu povus postuli malsaman kom­binon de solvoj kaj iom malsaman politi­kan strategion:

* internan kaj profesian komunikadon de EU-institucioj, kio intime ligiĝas al la profesia kulturo kaj la memregado de la institucioj mem;

* oficialan komunikadon de EU-institucioj kun civitanoj kaj registaroj, kion reguligas la politikoprocedo de EU inkluzive de ŝtatoj-membroj, la Konsilio de Ministroj, kaj Eŭropa Komisiono, ktp.;

* mastrumon de la lingva situacio de la ŝtatoj-membroj de EU, kio estas sub jurisdikcio de naciaj parlamentoj kaj fine respondas al la demokrata procedo;

* mastrumon de komunikado kaj kulturaj rilatoj, interne de EU, flanke de gran­dega gamo de publikaj, profesiaj, komer­caj, neregistaraj kaj privataj organizaĵoj kaj institucioj, kies lingvopolitikoj estas plejparte memstaraj sed ofte forte limigitaj de ekonomiaj kaj politikaj faktoroj;

 

* eksteran komunikadon de EU-insti­tucioj kaj ŝtatoj-membroj kun ne-eŭropaj ŝtatoj kaj internaciaj organizaĵoj, kio estas influata de kuntekstoj same tut­mondaj kiel lokaj, kaj siavice povas havi implicojn por politikaj decidoj ene de EU mem.

4. Alternativaj vizioj.  La evoluigo de komuna kadro kaj de politikaj solvoj en difinitaj kuntekstoj profitos al informita publika debatado pri konkurencaj vizioj de la lingva estonteco de la Eŭropa Unio.  Inter la vizioj atendantaj formu­ladon kaj ellaboron estas la jenaj:

* Vizioj, kiuj tiras konkludojn el diver­saj modeloj de multilingvismo tra la mon­do por pli bone kompreni la dina­mikon kaj potencialajn fortojn kaj mal­fortojn de la EU-lingvosistemo, kaj ĝia loko ene de tutmonda lingvosistemo.

* Vizioj, kiuj difinas kaj defendas la statuson kaj bezonojn de malgrandaj naciaj kaj ne-naciaj lingvokomunumoj, kaj indiĝenaj kaj enmigraj, ene de EU.

* Vizioj, kiuj disvolvas politikajn rime­dojn por certigi, ke iu ajn vaste uzata interlingvo ne subfosu la pluvivipovon de la naciaj lingvoj, la egalecan traktadon de ties parolantoj en EU-institucioj, kaj la konservadon de kultura diverseco.

* Vizioj, kiuj esploras la potencialan rolon de Esperanto ene de komuna lin­gvo­kadro de EU, precipe en rilato al ĝiaj ekonomiaj avantaĝoj kiel pivota lingvo en tradukado kaj interpretado, ĝia efi­ke­co kiel enkonduko al lingvolernado, kaj ĝiaj meritoj sur la kampo de interkultura komunikado.

* Vizioj, kiuj projekcias la estontan dis­volviĝon de lingva kaj komunika tek­no­logio, kaj de novaj sistemoj de fremd­lingva edukado, kaj iliajn potencialajn sek­vojn en lingvo-lernado kaj -uzado.

5. Politika kaj fakula kunlaboro. La Kvara Nitobe-Simpozio konsistigis unu el la unuaj okazoj, kie politikistoj kaj fakuloj el plimulto de la ŝtatoj de la pligrandigita EU povis diskuti komunajn zorgojn kaj prioritatojn sur la tereno de lingvopolitiko kaj komunikado. Progreso pri la demandoj skizitaj ĉi tie dependos de plua kaj plivastiĝanta kunlaboro de ĉi tiu speco, inkluzive de:

* Regulaj kunvenoj, kaj je EU-nivelo, kaj inter diversaj ŝtataj grupiĝoj, ekzem­ple en la formo de lingvopolitika konfe­renco por la malpli grandaj EU-ŝtatoj, kiel oni proponis dum la Simpozio;

* Disvolvo de reto por sciencaj esploroj, kiu kunligas esploristojn pri la ekono­mi­ko, sociologio, politiko, kaj planado de lingvoj (inkluzive i.a. de edukaj, termi­no­logiaj, kaj juraj aspektoj) kaj kiu kapablas provizi rapidajn kaj bone dokumentitajn informojn al decido­farantoj kaj al ĵurnalistoj;

* Daŭra komunikado per retpoŝto kaj aliaj rimedoj, kun la celo engaĝi kres­kantan nombron de ŝlosilaj individuoj en la akademiaj, burokrataj kaj politikaj medioj de la EU-ŝtatoj por la evoluigo de komunaj solvoj al komunaj lingvaj problemoj.

* La evoluo de EU en kompleksan, novspecan formon de internacia kun­laboro postulas novajn alirojn al la mastrumado de multlingvismo kaj de efika, egaleca komunikado. La disvolvo de kapabloj sur ĉi tiu tereno, en la formo de novaj ideoj, fakaj kompetentoj, kaj institucioj, estas urĝa prioritato, kiu meritas atenton kaj rimedojn de la naciaj registaroj same kiel de la EU-instancoj.

 

TURISMA RENKONTIĜO EN PLASY KVARAN FOJON

 

Pilzenaj esperantistoj sukcesis de­no­ve okazigi bonan, jam la 4-an TREP. De la 9-a ĝis la 12-a de junio 2005 venis preskaŭ dudek ge­samideanoj, inter ili ankaŭ amiko Claude el Francio,  pasigi agrablajn tagojn en ripozcentro MÁJ.

Ĉijare la urbo festas 860 jarojn de sia ekzisto, fakte en jaroj 1144-1145  estis tie fondita cisterciana monaĥejo, ĉe kiu iama vilaĝo estiĝis. Tial la TREP-anojn venis persone saluti la urbestro  kaj transdonis al ili propagandajn materialojn pri la urbo (eĉ ankaŭ  glasojn kun surskribo pri la datreveno kaj blazono).

Ĵaŭde vespere la ĉeestantoj inter­konatiĝis kaj s-ano Sládeček pre­zen­tis lumbildojn pri siaj lasta­tempaj travivaĵoj.

Vendrede antaŭ­tagmeze ni prome­nis al Plasy kaj vizitis memor­ĉambron (eble venon­tan muzeon), dediĉitan al iama loka ferprodukt­ejo. Kanceliero K. L. Metter­nich, posedinto de ĉi tieaj kas­telo kaj latifundio, fondis ĝin en la l-a kvarono de la 19-a jarcento. Kvan­kam la fabriko  funkciis eble nur 50 jarojn, ĝi produktis vastan sor­ti­menton kaj signifan nomb­ron da diversaj produktoj. Famaj estas ĉefe ĉiu­specaj gisaĵoj por ĉiuj labor­aplikoj inkluzive de ornamaj. Antaŭ la objekto de la iama entrepreno staras ekzem­ple renovigita statuo de sankt­ulo, en ĉiuj lokoj de la regiono eblas trovi tombejajn elementojn ktp.

Posttagmeze ni per trajno veturis al Horní Bříza, kie troviĝas muzeo de tiea cera­mikfabriko Západo­české kaolinové a keramické závo­dy, kiu tre bone informas pri histo­rio, tradicioj kaj nuntempa produkt­ado, de la fondo (en 1882 fare de J. Fitz) ĝis hodiaŭ. Multspecaj estas ĉefe kaolinaj ceramikaĵoj, interesaj ekzempleroj de jam finita ŝamot­fabrikado. La gvidistino tra la eks­po­zi­cioj post fino de trarigardo donacis al ĉiu el gastoj kahelon kun bildo de malnova fabriko. Ŝi eĉ rifuzis akcepti de ni monon por vizito de la muzeo!

 

Vespere rakontis s-anino Helme­czy­ová pri sia partopreno de la ĉijara IFEF-kongreso maje en la rumana urbo Brašov. Sekvis video­filmoj pri Nord­pilzena regiono, vidindaĵoj de Pilzeno kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, pri la l00-jara jubileo de la elektrofer­voja linio Tábor-Be­chy­ně, okazinta pasintjare.

Sabate ni ekskursis per aŭtobuseto en okcidentan parton de la pilzena regiono. Unue en Konstantinovy Lázně ni ĝuis kafon kaj dolĉaĵojn en kafejo de sanatorio Prusík, promenis tra belega parko kaj antaŭ unu fontpavilono ni faris komu­najn fotojn. La lokaj  kuracfontoj, konataj jam de la 16-a jarcento, estas ekspluatataj de la jaro 1806, kiam la posedanto de feŭdobieno Bezdružice, princo Konstantin Löwenstein, konstruigis la unuan banejon. Oni kuracadas tie korajn kaj vejnajn malsanojn. Al tagmanĝo ni veturis al urbo Stříbro situanta sur la maldekstra bordo de rivero Mže. Admiri tie eblas renesancan urbodomon el la jaro 1543, orna­mitan sgrafite, trinavan preĝejon de Ĉiuj Sanktuloj, renesancajn kaj barok­stilajn domojn, gotikan ŝtonan ponton el la jaroj 1555-l560 kun por­d­ego. Pluen ni veturis al proksi­ma urbeto Kladruby kun iama bene­dikt­ana  monaĥejo, fondita 1115 fare de la princo Vladislav la II-a, kiu en ĉi tiea belega, monumenta barokstila (J. B. Santini) katedralo estas entombigita. Multajn gravajn damaĝojn suferis la monaĥejo - konkerita de husanoj, difektita dum la 30-jara milito, kaj dum "social­isma" reĝimo 1948-1990.

Tre multekoste kaj nur malrapide eblas nun la tutan komplekson ripa­ra­di. La iama prelatejo, vizitebla, montras ekzemple biblio­tekon de iama posedanto, nobela familio Win­dischgrätz (politikist­o kaj mi­lit­estro, kiu ekz. en 1848 or­donis pripafi Pragon per kanonegoj dum revolucio). Signifa estas ko­lekto de deponitaj tie ĉi skulpturoj el kastelo Valeč, farita de   M. B. Braun. Hodiaŭ la tuta komplekso es­tas protektita de la ŝtato.

Re­veninte al Pla­sy ni ankoraŭ por momento rigardis ĉe Kaznějov la kaolinminejon. Vespere ni kunvenis por pritaksi la renkontiĝon, kiun, kiel jam kelkfoje, preparis kaj planis bonege s-ano Václav Kaprál. Sekvis prezentado de video­filmo pri pasintjara TREP (aŭtoro K. Janík), kantado kun s-anoj M. Smyčka kaj V. Sládeček.

Dimanĉe matene, kun kisoj sen larmoj, ni adiaŭis, kaj kelkaj el ni ankoraŭ, vojaĝante tra Pilzeno, promenis tra ĝia centro por admiri tieajn belaĵojn.

Mirek Severa

 

Lančov bezonas nian helpon


Ĉijare aliĝis al Esperanto-kursoj en Lančov entute 19 geknaboj, inter ili du, kiuj pasintjare partoprenis kur­son de la angla. Entute 50 geknaboj el ĉiuj tri kursoj (Esperanta, angla, germana) aliĝis kiel junaj membroj de Klubo de Theodor Kilian en Třebíč por subteni morale la organi­zantojn de la tendaro.

Rekonstruoj. Estas rekonstruataj necesejoj kaj lavejoj, dank‘ al financa helpo de tri iamaj tendar­anoj kaj dank‘ al Fondaĵo Lančov. Tamen ankoraŭ mankas mono por fini la laborojn, precipe por la tegmento.

La nuna stato de la konstruado. La knabina parto (dekstre) jam estas finita, ĉe la knaboj estas kompleta sole la lavejo. Sur la foto oni vidas maldekstre nudajn murojn de la knabaj necesejoj kaj mankas anko­raŭ tegmento.

En la lavejoj estas novaj duŝejoj kaj lavaboj, la muroj tegitaj per belaj kaheloj.

Kio ankoraŭ necesas? La teg­mento postulas kelkdek mil kro­nojn. Se ĉiu ĈEA-ano helpos per eta sumo je la konto de la Fondaĵo Lančov (GE Money Bank a. s. 6401502-754/0600, variebla sim­bolo 115, konstanta simbolo 0308), la laboroj povos esti finitaj.

Ne forgesu, ke Lančov estas nia sola Esperanto-lernejo, kiun pose­das esperantistoj. Esperanto revenas en la tendaron kiel ĝia ĉefa celo.

 

Esperanto ĉe Universitato Masaryk

 

En studprogramo de Pedagogia fa­kul­tato de Universitato Masaryk en Brno estas inter elekteblaj stud­ob­jek­toj Kleriga kibernetiko, instruata Es­pe­rant­lingve. Por la ĉi-aŭtuna semes­tro registrigis ĝin 18 stu­dentoj. Kiuj ne konas Esperanton, povas lerni ĝin ĉe alia elektebla studobjekto de la Pedagogia fakul­ta­to, kiun nun regi­stri­gis 38 studen­toj de diversaj fakul­tatoj. Kunlabo­ro kun ekster­landaj uni­ver­sitatoj, kie estas in­stru­ata Espe­ran­to, povus komenciĝi en 2006 en SET Lan­čov. 

(laŭ informo de inĝ. J. Vojáček)

 

Du devigaj fremdaj lingvoj por ĉeĥaj infanoj?

 

La somera ĉeĥa gazetaro alportis informon, ke la ministerio de instruado intencas enkonduki en ĉeĥajn lernejojn instruadon de du fremdaj lingvoj - unu jam en la infanĝardeno, la dua ekde la tria klaso.

 

Esperanto - lingvo sen- aŭ ambaŭseksa?

 

Iam mi  kantis konatan (i.a. dank‘ al Ŝaljapin) italtekstan kanton de Beetho­ven, esperantigitan far Jiří Kořínek, kiu komenciĝas per la vortoj „In questa tomba obscura lasciami riposar“ - Esperante: „En tiu tombo obskura lasu, ke dormu mi“ - plue: „Quando vivevo, ingrata, dovevi a me pensar“ - Esperante: Kiam mi vivis, sendanka, min pensi taŭ­gis (aŭ indis) pli.“

Kio estas rimarkinda je tiuj du paralelaj tekstoj? - Do, krom la lingva parenceco de ambaŭ tekstoj, ĝi estas la genra diverseco inter adjektivoj „ingrata“ kaj „sendanka“; dum „ingrata“ direktas nur al virina objekto (vira formo estas „ingrato“), en Esperanto la objekto povas esti vir- aŭ inseksa (se ne kon­si­de­ri neŭtran genron de infanoj kaj bestoj). - Dum en la itala originalo riproĉas la mortinta viro sian vivkunulinon, en Es­pe­ranta traduko povas krom tio plendi „ŝi“ kontraŭ „li“ - aŭ en la senco de moderna toleremo li kontraŭ liŝi! - La sama dilemo montriĝas, se nia am­bardino Eli Urbanová konfesis: „Ĉu por la kor‘ amanta sufer‘ ekzistas plia? Se ne, nur unu granda - vin vidi, kara mia!“ - Latinida esperantisto povas mise supozi, ke la formo „kara“ rilatas al inseksa objekto de la poetino; por aliaj esperantistoj ĝi sonas ambaŭsekse (do eĉ samsekse). - Tria ekzemplo: Jaroslav Mráz tradukis la popolkanton „Vínečko bílé, jsi od mé milé“ - „Vineto blanka, de mia kara ... - Ankaŭ tie ĉi la formo „kara“ ne kontentigis min pro la ambaŭseksa gramatika orientiĝo; tial mi ĝin retuŝis per „de l‘ injo kara“ kaj en la dua strofo per „de l‘ in‘ alia“ anst. „de la alia“. - La konkludo sekvas, ke la simpleco de Esperanto havas en la ambaŭseksa formo de l‘ adjektivoj sian - se ne Aĥilan kalkanon - do almenaŭ malfortan punkton. - Tial ni prefere uzu la substantivan formon „karulo, karulino“ k.s. anst. la formo adjektiva - por la unusenca seksa orientiĝo.

Miroslav Smyčka

 

POEZIA ANGULO

 

LET Lančov

 

V údolí té naší zátoky

malebný koutek my známe,

v táboře s mladými přáteli

každý rok setkání máme.

 

Do údolí s loučkou

se každý rok vracíme,

tebe, koutku vlasti,

[: má z nás každý tak rád :]

 

SET Lančov

 

Rande de nia rivera val‘

grundon pentrindan ni konas,

ĉiusomere en la tendar‘

ĝojan renkonton ĝi donas.

 

En herbejan valon

ni ŝatas revenadi,

vi, patruja grundo,

[: vi estas nia am' :]

 

Miroslav Hlaváč

(esperantigis M. Malovec, melodion notis M. Smyčka)

 

T

Leontodo

 

nenio okazis en mondo

pereis nur leontodo

traktoro per radoj multpezaj

ĝin premis al tero senbate

mi vidis paraŝuteton

ĝi longe ne falis surteren

 

Kompreno

 

Mi komprenas:

Tero estas globo,

duoble du faras kvar,

vintre estas tago plej mallonga,

estas plej varme somere.

Kiel multe mi komprenas!

Kiel malmulte mi komprenas ...

 

La poemoj Leontodo kaj Kompreno estas el la poemaro de ukraino Petro Palivoda, aten­danta publikigon.

 

Hundo

 

Kompatinda mia hundo

Mankas al mi jam de lundo

Do mi mem nun trenas ĉaron

 

Ne forprenis ĝin inundo

Kaptakiris ĝin hirundo

Kaj forportis ĝin trans maron

 

Koko

 

Nun rigardas ĉiu koko

kokbredejon laborloko

de centralo kokoliga

 

Sed ĝi estas viandstoko

en  kokida mezepoko

suferplena, pereiga.

 

La poemojn Hundo kaj Koko estas verkoj de Jaroslav Krolupper

 

 

Anketa

 

Člen EK Mladá Boleslav a Mnichovo Hra­diště Miroslav Vaněk vytvořil a ro­ze­slal anketu o názorech na naše hnutí v České republice, jejíž výsledky hodlá zveřejnit ve Vyškově na sjezdu. Jedná se sice o soukro­mou akci (dotazník kontro­lovali Jindra Dra­ho­tová a Josef Hradil), ale otázky jako zajímavou iniciativu zveřejňujeme. Pokud chcete odpovědět, zašlete své názory na Esperantský klub, Sadová 745/36, 293 01 Mladá Boleslav, vanekmi@centrum.cz.

1 Jak jste se naučil(a) esperanto? Samouk - Korespondenční výuka - V klubu - Jinak (uveďte jak)

2 Jste členem / členkou nějaké espe­rant­ské organizace? Doživotní - Řadový - Sympatizant (ČES, AEH, UEA, SAT, místní klub) - Co vás vedlo k vystoupení z organizace? - Za jakých podmínek byste se vrátil(a)?

3 Máte / měl(a) jste nějakou funkci? (napište jakou)

4 Účastníte se esperantských akcí? (jak často): Klubové schůzky - Jazykové semináře - Konference ČES - Zahraniční setkání

5 Jak hodnotíte práci výboru svého klubu? Kladně - Záporně - Nezájem

6 Jak hodnotíte práci sekcí ČES? Kladně - Záporně - Nezajímám se

7 Jak hodnotíte práci výboru ČES? Kladně - Záporně - Nezajímám se

8 Jak hodnotíte práci výboru dalších organizací? (AEH - UEA - SAT) Kladně - Záporně - Nezajímám se

9 Jste dostatečně informován(a) o dění v esperantském světě? (ČES - AEH - Klub - E-mail - Internet - Zpravodaje - Časopisy)

10 Jaký cíl jste si vytyčil(a) pro svou činnost v hnutí?

11 Měla vaše dosavadní činnost klad­ný vliv na rozšíření esperanta?

12 Jak hodnotí vaši činnost přátelé, ko­le­gové ze zaměstnání, sousedé ap.? Kladně - Záporně - Jinak (napište jak)

13 Uspokojuje vás dosavadní stav fungování a prezentace těchto espe­rantských organizací? Ano - Ne - Neumím odpovědět (ČES, AEH, UEA, SAT, místní klub)

14 Co brání vašemu dalšímu rozvoji v hnutí?

15 Co jste chtěl(a) / chcete udělat, ale dosud jste nemohl(a) udělat pro hnutí?

16 Pomohla vám znalost esperanta mimo hnutí?

17 Navštěvujete se také s jinými espe­rantisty mimo organizované akce?

18 Podporujete zavedení univerzál­ní­ho jazyka jako jednacího jazyka EU?

19 Proč myslíte, že veřejnost vnímá esperanto negativně, případně tento jazyk vůbec nezná?

20 Jak by podle vás měla vypadat osvě­ta?

21 Doporučil(a) jste za poslední rok někomu studium esperanta nebo přijmutí členství ve svém klubu? (při Ano napište, zda přijal)

22 Vážíme si soukromých aktivit pro­pa­gujících esperanto. Měly by být ale zastřešeny svazem. Souhlasíte? Proč?

23 V rámci emancipace, unifikace, globalizace a simplizace navrhněte neologismus: jedno společné slovo pro li a ŝi. Uveďte, proč si myslíte, že toto nové slovo je nebo není pro současnou dobu potřebné.

 

Jiří Patera - 70-jara

Honora membro de ĈEA estas multjara esperantisto, unue membro de la klubo en Most, poste multajn jarojn en la Esperantista Klubo en Praha, kie li funkciis ankaŭ kiel prezidanto. Lia merito estas, ke regule aperadas Bulteno de la Praga klubo. Kelke da jaroj li estis ankaŭ membro de la komitato de ĈEA. Dek jarojn li redaktis la asocian revuon "Starto". Jiří Patera estas tre aktiva sur la kampo literatura. Liaj artikoloj ofte aperas en Monato kaj aliaj gazetoj. Duono de rakontoj el la libro "Ne nur soldato Švejk" estas lia traduka laboro, aliaj liaj tradukoj el Hašek aperis en Bulteno. Tie la legantoj povis legi ankaŭ liajn tradukojn el la fabeloj de Božena Němcová kaj Zdenka Bergrová.

 

Esperanta retejo de Moravské Budějovice

 

Moravské Budějovice havas nun sian oficialan retejon ankaŭ en Esperanta versio: http://www.mbudejovice.cz/ html/es_historie.htm. La sukceso estas merito de s-ano Viktor Dvořák el tiu urbo, la tekston esperantigis Zdeněk Hršel el Brno.

 

Viena Esperanto-muzeo

 

Por la Esperanto-muzeo kaj la Kolekto por Planlingvoj komenciĝos nova fazo. Ni transloĝiĝos en la sekvaj semajnoj al pli taŭga kaj multe pli facile alirebla loko. Temas pri nove restaŭrita palaco en la centro de Vieno, tute proksime de la nuna situo. Jen ĝia adreso:

Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo, Palais Mollard, Herrengasse 9, 1010 Vieno, Aŭstrio

Ni ankaŭ havos novajn deĵorajn horojn, kiuj validos nur ekde la remalfermo en novembro:

Esperantomuzeo: lun. – merkr., vendr. – sab. 10h – 14h, ĵaŭde 15h – 19h.

Kolekto por Planlingvoj: lun. – merkr., vendr. 9h – 16h, ĵaŭde 12h – 19h.

Sed bonvolu direkti ĉiujn sendaĵojn al la sekva adreso:

Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo, Josefsplatz 1, 1010 Vieno, Aŭstrio

 

Kongres KELI 2006

 

Na letošním ekumenickém kongrese v Maďarsku rozhodl mezinárodní výbor KELI (Kristana E-Ligo Internacia), že se příští, již 56. kongres KELI uskuteční opět v České republice a to ve dnech 12. - 19. srpna 2006 ve Strážném u Vrchlabí. Bližší informace a přihlášky Vám zašle Pavel Polnický, Na Vinici 110/10, 290 01 Poděbrady, tel. 325 615 651.

cea.polnicky@quick.cz

 

Infanoj en Pollando

En majo polaj infanoj de Verda Arbeto el Rybnik venis vizite al Česká Třebová (la instruistino Teresa Konsek instruas Esperanton kiel devigan studobjekton), en junio male ĉeĥaj infanoj de Amikeco el Česká Třebová venis al Rybnik, kie ili loĝis en polaj familioj.

Sabate per mikrobuso ĉiuj veturis al Pszczyna, kie ili vidis muzeon kun spe­gula salono kaj presejon el la 18-a jc., poste al Skoczow (kapelo de J. Sarkan­der). Dimanĉe en Rybnik sekvis infana meso, ĉevalbredejo, baziliko, urbodomo, naĝa­do en tegmentita naĝejo, festivalo de blov-orkestroj, rostado de kolbasoj ĉe fajro en ĝardeno. Lunde post trarigardo de lernejo (komputila klasĉambro kaj lerneja muzeo de Silezio) busa forveturo hejmen. -zn-

 Semajno en Beskydy

Aŭguste (13-20.8.2005) mi partoprenis kiel gasto rekapabligan restadon de blin­dula filio de SONS el Olomouc (ducent membroj), kiu ankaŭ subtenas blindajn esperantistojn. Gvidantoj de blinduloj konkursis pri orientado (kun tuko­kovritaj okuloj), sed plej interesa estis ekzercado de tridek belaj hundoj, kiuj alportadis al siaj mastroj bastonojn. Sur la bastonaj ekstremoj estis ligitaj cerve­lasoj, kiujn la hundoj estis ricevontaj post alporto, sed multaj unue formanĝis ilin kaj nur poste alportis la bastonon.

La blinduloj diris, ke la homoj nun kondukas al ili pli afable, eble sub influo de klerigaj programoj en televido kaj radio.

                         Jarmila Rýznarová

InPaSem 2005

INTERNACIA PAROLIGA SEMAJNO 2005 okazos de la 10-a ĝis la 16-a de oktobro 2005 en la urbeto Dobřichovice apud Prago. Dum la semajno paralele okazos la kurso por  komencintoj kaj la seminario por jamaj parolantoj. Pli da informoj kaj aliĝilojn vi povas peti ĉe info@kava-pech.cz, eventuale vi povas aliĝi rekte ĉe:

http://www.kava-pech.cz/inpasem.

aŭ je la adreso: Petr Chrdle, Anglická 878, 252 29 Dobřichovice.

26-a Ĉeĥa-Saksa Tago (ĈESAT)

realiĝos la 9-an de oktobro 2005 en Kastelo Ditterbach. Aliĝojn akceptas Norbert  Karbe, Dr-Otto-Nuschke-Str. 12, 01796 Pirna, Germanio.

 

EŬROPA TAGO DE LINGVOJ

estos la 26-an de septembro 2005. Ĉi-okaze aperos en la ĵurnalo PRÁVO la tutpaĝa komerca anonco sub la titolo "Proč jsem vynalezl Walking Bag?" (Kial mi inventis Walking Bag?)

Ĝin mendis kaj pagos japana entreprenisto Etsuo Miyosi. La anonco propagandos la inventaĵon faritan de s-ro Miyoshi por handikapitoj, sed fakte multe pli da spaco ĝi dediĉas al la propagando de Esperanto. Ĝi estos konvena helpilo por ĉiuj, kiuj volas propagandi Esperanton en Ĉeĥio.

(laŭ ĈEA-retkomunikoj 2/2005)

 

Ni kondolencas

- La 13-an de marto 2005 forpasis Anna Slavíková el Brno, kiu kun sia edzo Ing. Vladimír Slavík, CSc., forpasinta 1997, daŭrigis porespe­rantan laboron de Ing. Antonín Slavík, direktoro de Radio­journal Brno, kiun ekzekutis nazioj.

- La 25-an de junio 2005 neatendite forpasis Libor Mikulášek el Ústí nad Labem en aĝo de 32 jaroj.

- La 16-an de julio 2005 forlasis niajn vicojn por ĉiam s-anino Františka Víšková el Břežany apud Týnec n. S., konata ĉefe en fervojista sekcio. Ŝi, ĉiam afabla, sincera kaj honora, kunfon­dan­tino de nia E-klubo restos por ĉiam en niaj rememoroj. 

Václav Stibůrek, EK Benešov

- Marta Lorková el Brno, multjara kluba estraranino, forpasis post preskaŭ unujara hospitaligo la 23-an de julio 2005.

- La 2-an de aŭgusto 2005 mortis longjara membro de EK Opava Štěpán Turčínek en la aĝo de 75 jaroj. Na­skiĝinta en suda Moravio, li laboris en la silezia urbo Vítkov kiel dezajnisto en la fabriko Hedva. En tiu tempo li projektis kelkajn Esperanto-motivajn tekstilajn suvenirojn, kiuj pro manko de financoj en la movado ne realiĝis. Post pensiiĝo li transloĝiĝis al Opava. Tie li dediĉis sin al pentroarto, siajn bildojn de silezia pejzaĝo li ankaŭ ekspoziciis. Pere de Esperanto li kolektis riĉan, kelkfoje ekspoziciatan kolektaĵon de bildkartoj el la tuta mondo. -vk-

Fernando de Diego

(1919-2005)

Nokte de la 30-a de junio al la 1-a de julio 2005 mortis en Zaragoza, Hispanio, la honora membro de UEA, eminenta tradukisto, Fernando de Diego.

Fernando de Diego de la Rosa naskiĝis la 2-an de novembro 1919.  En li la Esperanta mondo perdis unu el siaj plej brilaj kaj fekundaj beletristoj. 

Inter liaj pli ol 20 tradukvolumoj troviĝas i.a. Cigana romancaro de Lorca (1971), La arbo de sciado de Pío Baroja (1973), Doña Bárbara de Gallegos (1975), La inĝenia hidalgo Don Quijote de la Mancha de Cervantes (1977), D-ro Jekyll kaj S-ro Hyde de Stevenson (1985), La familio de Pascual Duarte de Cela (1985), Norda odiseado de Jack London (1989), Drolaj rakontoj de Balzac (1989), Cent jaroj de soleco de García Márquez (1992) kaj La oldulo kaj la maro de Hemingway (1996). 

Tre valoraj estas liaj studoj Pri Esperanta tradukarto (1979) kaj Pri literatura kritiko (1984). 

En 2003 aperis lia granda Esperanta-hispana vortaro

En la UK en Valencio, 1993, Fernando de Diego estis elektita kiel honora membro de UEA.

Lionel Elvin (1905-2005)

La 14-an de junio 2005, du monatojn antaŭ sia 100-jariĝo, mortis en Kembriĝo la honora patrono de UEA L. Elvin.

 

KALENDARO 2005

9.10. Ĉeĥa-Saksa tago

10.-16.10. Internacia Paroliga Semajno

21.-23. 10. ĈEA-kongreso, Vyškov

5. 11. Renkontiĝo en Polička

7.-13. 11. Seminario Skokovy

 

Nové knihy KAVA-PECH:

 

Taglibro de mia frato (Taglibro de Petr Ginz en traduko de Vlastimil kaj Věra Novobilský, 160 p.)

Simpozio pri interkultura komunikado (Pre­le­goj de simpozio, Christer Kiselman, 160 p.)

Esperantologio, n-ro 3 / EES 3 (Christer Kiselman, 68 p., prelegoj pri esperantologio)

Zamenhofova ulice (Roman Dobrzyński, z esperanta přel. Jiří Patera, 264 str., roz­hovory o hnutí.)

Celostní medicína a Saamova akupunktura. Klasická korejská medicína. (Puramo Chong, z esperanta přel. Zdeněk Pluhař, 312 stran)

 

Setkání v Poličce

bude 5.11.2005. Na programu je návště­va lisovny plastů a beseda s maratón­ským veteránem panem Havranem. Sraz účastníků je u příjezdu vlaků v 10:10 hodin.

 

Al la programo de ĈEA-kongreso en Vyškov

 

Vendrede la 21-an de oktobro je la 17-a horo okazos inaŭguro de ekspozicio de E-libroj en la biblioteko de Karel Dvořá­ček. Ĝi situas dekstre post subirejo (kontraŭ la preĝejo). Se eblos, venu tiel, ke vi povu ĝin partopreni. Pro funkciado de la biblioteko ĝi ne povas okazi en alia tempo.

 

Vizito el Rennes

Junulino kaj tri junuloj (27-30-jaraj) el la Bretona Rennes vizitis aŭguste (10-12.8.2005) E-klubon de sia ĝemelurbo Brno. Akompanataj de lokaj klubanoj ili ekskursis al la abismo Macoĥa kaj tra­rigardis la urbon. En vespera amika babilado kun trinko kaj kanto estis pri­parolata kunlaboro de ĝemelurbaj espe­rant­istoj.