Starto 3/1996 (170) 

organo de Ĉeĥa Esperanto-Asocio

aperas 6-foje jare. Abono 15 gld.

     Komercaj anoncoj: 25 Kč por unu linio, 800 Kč por kvaronpaĝo, 1500 Kč por duonpaĝo, 2500 Kč por tuta paĝo. Duobla reklamo 15% rabato, triobla reklamo 30% rabato.

     Membrokotizoj: A 160 Kč, B 80 Kč, (C nuligita), D 40 Kč, E 40 Kč, F 3200 Kč, G 100 Kč (Starto), eksterlandanoj 20 ECU, enskribo 20 Kč.

     Korespondaj kursoj: 335 Kč  komencantoj, 240 Kč progresintoj. Aliĝoj: Mgr. Vlasta Janá­ko­vá, Smetanova 26, 541 01 Trutnov.

 

Upozornění:

příspěvky členů přijímá naše redakce v es­pe­rantu i češtině (texty si sami přelo­žíme, případné chyby odstraníme). Podle potřeby se příspěvky zkracují.

 

 

Kiom da membroj ni havas?

 Membrobazo de ĈEA ĝis 1.6.1996

F - dumvivaj                    437

A - labor-aktivaj                        232

B - emeritoj, studentoj,

      senlaboruloj                         419

D - familianoj                             61

E - favorantoj de E-o                 100

N - nevidantoj                              2

 

sume                                     1.251

 

el tio rektaj membroj                  330

(t.e. 26,4% de membrobazo)

G - abono de Starto sen membreco       4

 

Rimarkigo: ĉe kategorioj A, B, D, E, N, G estas kalkulataj sole membroj, kiuj pagis membrokotizojn por 1996 ĝis la indikita dato.

                             Květa Hubnová

 

 

 Václav Havel en Esperanto!  Kiu havas foton el K. Vary?

 

En la pasinta numero de Starto ni infor­mis ankaŭ pri la intenco eldoni la tea­traĵon  Aŭdienco“ en traduko de Josef Von­drou­šek, sed ne ankoraŭ povis anon­ci aperon, ĉar tiutempe mankis al ni kopirajto de la aŭtoro, ĉeĥa prezidento Václav Havel.

    Intertempe la eldonejo KAVA-PECH la kopirajton jam ricevis, kaj preparoj estas en tia stato, ke ĝis UK la verko estos eldonita. Tamen por proponi la kovrilpaĝon ni atendos ĝis la lasta momento, ĉar ni esperas, ke ekzistas iu de vi, karaj legantoj, kiu fotografis aktorojn de la prezentado de Aŭdienco dum la komuna kongreso de ĈEA kaj GEA en Karlovy Vary. Se jes, se la foto estas teknike kvalita kaj vi afable donos kopirajton por ĝia aperigo (kompreneble kun indiko de la aŭtoro de la foto­gra­faĵo), ni volonte utiligos ĝin por la frun­ta kovrilpaĝo de la verko.

    Bonvolu kontakti tiukaze eldonejon KAVA-PECH, Petr Chrdle, Anglická 878, 252 29 Dobřichovice, tel. (02) 991 2201, fakso: (02) 991 2126, elektronika adreso (E-mail): chrdle@kava-pech.cz. Antaŭdankon.

 

 

KONGRESAJ PREPAROJ

 Trejnado

 

Sabate la 7-an de junio 1996 renkontiĝis en Palaco de Kulturo en Prago naŭdeko da personoj por  trejni“ la organizadon de UK. Apud LKK-anoj, reprezentantoj de Čedok (Ing. Kalina kun ĉiĉeronino) kaj UEA-reprezentanto Nikola Rašič venis volontulaj helpantoj, kiuj volas zorgi pri la eksterlandaj gastoj. Ili mem pagis la kongresan kotizon kaj tamen la plejparton de sia kongresa tempo dedi­ĉos al aliaj. La tuta partoprenantaro tra­iris tiujn salonojn kaj salonetojn, kie okazos la kongresaj programeroj, poste priparolis siajn problemojn en apartaj grupoj (bonveniga grupo, loĝiga grupo, ĉiĉeronoj, dokumenta servo ktp.).

    En la antaŭtago, vendrede, ĉeestis kun­sidon de LKK ankaŭ Osmo Buller, ĝenerala direktoro de UEA.

 

 

 

 Ekumena diservo

 

okazos dimanĉe 21.7.1996 je la 16.30 en evangelia preĝejo  Salvátor“, Salvátorská strato, Praha - Staré Město (metroo A - Kafkova strato).

Predikos vicprezidanto de Akademio, nederlanda pastro Gerrit Berveling.

 

 

 Letero de la prezidento

 Prezidento de Ĉeĥa Respubliko Václav Havel sendis telegramon al la kongreso de Blinduloj, kiu okazos unu semajnon antaŭ UK:

 Estimataj geamikoj,

dum mia tuta vivo, kaj precipe nun en fun­k­cio, kiun mi plenumas, mi vidas ĉi­am pli grandan kaj eĉ neanstataŭ­igeblan sig­ni­fon de lingvo en kontaktoj inter la homoj.

    Neripetebla unikeco de parolata vor­to, de ideo, komunikita en diversaj lin­gvoj, montras mirigan lingvan vari­eblecon kaj  ekskluzivecon, precipe por tiuj niaj sam­civitanoj, kiuj havas okulan handikapon. Ĉiu ajn lingvo inkluzive de Esperanto estu por vi sekura lumo en via vivo.

     Kore mi salutas vin okaze de la 62a tutmonda kongreso de blindaj esperan­tistoj en Ĉeĥa Respubliko kaj deziras al vi belajn travivaĵojn dum restado ĉe ni.

    Václav HavelOriginalo:

 Vážení přátelé,

po celý svůj život, a zvláště nyní ve funkci, kte­rou vykonávám, spatřuji stále větší až ne­zastupitelný význam jazyka ve styku mezi lidmi.

     Neopakovatelná jedinečnost mluveného slova, myšlenky, sdělené v různých jazycích, ukazuje na úžasnou jazykovou variabilitu a výjimečnost, především pro ty naše spolu­občany, kteří jsou zrakově postiženi. Nechť jakýkoliv jazyk včetně esperanta je pro Vás bezpečným světlem ve Vašem životě.

     Srdečně Vás zdravím na 62. světovém kongresu nevidomých esperantistů v České republice a přeji Vám hezké zážitky z pobytu u nás.

 Václav Havel

 


 Oficiala antaŭkongreso

en Brno

 


    Moravia folkloro al la mondo estas temo de la ĉijara oficiala antaŭkongreso, kiun organizos Ĉeĥa Esperanto-Asocio kunlabore kun kongresa entrepreno KAVA-PECH Dobřichovice. Ĝis nun aliĝis 37 partoprenantoj de 9 landoj, inter ili 4 ekstereŭropaj (Brazilo, Israelo, Japanio kaj Koreio).

    Kvankam la programo estas preparita por eksterlandanoj kun la celo konatigi ilin kun ĉarma sudmoravia folkloro, ĉe­ĥaj esperantistoj povas partopreni jenajn unuopajn partojn de la programo:

dimanĉe 14-an de julio:

    20.00 - INTERKONA VESPERO en spegula salono (Zrcadlový sál) de hotelo Slovan (Lidická strato)                   senpage

lunde 15-an de julio:

    9.00 - GVIDATA PROMENO tra historia centro de Brno;               senpage

    11.00 - SOLENA AKCEPTO de la urbestro de Brno s-ino Lastovecká en urbodomo de Brno    senpage, nepre                               antaŭanoncu                                     vian venon

    20.00 - KŘENOVÁK prezento de folklora ensemblo en spegula salono de Slovan                               libervola

(marde 16-an de julio: tuttaga ekskurso, jam plene okupita)

merkrede 17-an de julio:

    9.00 Promeno al la burgo Špilberk

    20.00 - KONOPA - folklora ensemblo de Ratíškovice, spegula salono de Slovan                        libervola

ĵaŭde 18-an de julio:

    9.00 forveturo de la hotelo Slovan - tuttagaj ekskursoj laŭ elekto:

    - PÁLAVA-montaro: piedekskurso proks. 10km kun komuna vespermanĝo en Mikulov (sen manĝado 30 Kč, kun komuna vespermanĝo 200 Kč, por tagmanĝo bv. mem porti manĝaĵon)

    - BRATISLAVA: trarigardo de ĉefurbo de Slovakio kun komuna vespermanĝo survoje reen en Mikulov

(sen manĝado 50 Kč, inkl. tag- kaj vespermanĝon 420 Kč)

Nombro de partoprenantoj en ambaŭ  ekskursoj limigita per liberaj lokoj en aŭtobusoj

vendrede 19-an de julio

    19.00 adiaŭa vespero ĉe kordcimbala muziko kaj abunda vespermanĝo en la vinejo Špilberk           500 Kč

sabato 20-an de julio

    9.00 - komuna aŭtobusa vojaĝo al UK kun trarigardo de Telč. Antaŭvidita veno al la kongresejo inter 16-a kaj 17-a horo

(inkl. enirbileton, sen tagmanĝo 150 Kč, inkl. komunan tagmanĝon 350 Kč).

 

Pliajn informojn vi ricevos kaj aliĝojn (ankaŭ al senpagaj programeroj) sendu al: Stanislava Chrdlová, Anglická 878, 252 29 Dobřichovice

Tel.: (02)991 2201, Fakso kaj registrilo: (02) 991 2126, E-mail: chrdle@kava-pech.cz

 -stch-

 

 

 

 

 

 

 

 FAKA LINGVO

 LEKSIKOGRAFIO

Rilatoj inter Plena Ilustrita Vortaro kaj Akademio de Esperanto

 Bernard Golden

 Urĝa tasko: leksika revizio de Plena Ilustrita Vortaro (PIV)

 

    En n-ro 163 (1/1995) de Starto altiris mian atenton du artikoloj, ĉar ili rilatas al revizio de PIV. Sur pĝ. 10  PIV - no­va eldono“ informas, ke Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) preparas novan eldonon de tiu vortaro, kiu estis eldonita en 1970 kun Suplemento en 1987. La artikolo rimarkigas, ke PIV  enhavas preserarojn, nesufiĉajn difinojn kaj aliajn mankojn, kiujn korekti kaj elsarki povas nur la tuta esperantistaro.“ La dua verko,  Homonimoj en Esperanto, konsiderataj nomenklature“ (pĝ. 12-14) el la plumo de d-ro Josef Kavka, reliefigas misojn kaj mankojn en PIV rilate la morfo­logion de sciencaj vortoj, kiuj atencas la etimologion kaj sekve, ne akordas kun internacie uzataj formoj en fakaj medioj. Trafe komentas la aŭtoro:  Estas eviden­te, ke por venonta PIV-eldono necesos leksika revizio. Jen urĝa tasko por Aka­demio de Esperanto.“ Pri la neceso fari revizion de PIV d-ro Kavka pravas kiel pulvo, sed lia sugesto, ke Akademio de Esperanto okupiĝu pri tiu laboro, estas naiva mispenso. Antaŭ jardeko mi mem provis doni tiun taskon al la Akademio, sed mia propono estis ĵetita en rubujon fare de la mallarĝmensa Akademia prezidanto d-ro Albault. Jen la faktoj.

 Laborplano de la Sekcio pri Ĝene­ra­la Vortaro

    Jam de longe mi okupiĝis pri kritika ekzameno de PIV kaj publikigis plurajn studaĵojn pri specifaj temoj. Kiam mi fariĝis la direktoro de la Sekcio pri Ĝenerala Vortaro de la Akademio, mi proponis kiel novan kaj utilan funkcion de la Akademio la entreprenon de pro­funda revizio de PIV, por ke tiu konsult­libro estontece fariĝu certagrade  oficia­la“ vortaro de Esperanto, eĉ se ne ĉiuj vortoj kaj propraj nomoj en ĝi estos ofi­ci­aligitaj.

    Kvankam en la pasinteco AdE ne oku­piĝis pri kompilado kaj publikigo de vortaro de Esperanto, ĝi devas nun preni la respondecon de ĉiuspeca leksikografia agado en Esperantujo por eviti pli da ka­oso en la formado kaj evoluigo de la leksiko de Esperanto. Same kiel aka­demia gramatiko, ankaŭ akademia vor­taro estas nepre bezonata por certigi stabilecon en la lingvo, kiu ankoraŭfoje troviĝas en kriza situacio pro la hodiaŭa tendenco enkonduki amason da neolo­gismoj havantaj nekonvenajn formojn kaj duban utilon. Mi, do, proponis, ke mia sekcio dediĉu sin al la sekvaj aga­doj.

  a.  senerarigo de ĉiuj aspektoj de la lin­gvo­uzo de PIV kaj eventuale ankaŭ en etnolingvaj Esperanto-vortaroj, kiuj baziĝas sur registraĵoj en PIV

  b.  raciigo de la formo kaj aranĝo de la leksika materialo en PIV

  c.  ĝisdatigo kaj pliampleksigo de la vortprovizo kaj difinoj

Tiujn procedojn plenumis nur en minimuma maniero la Suplemento de PIV.

    Kun specifa rilato al la speco de ĝustigado, kiun antaŭvidas d-ro Kavka, mi inkludis jenan rekomendon en la laborplano de la sekcio.

    Starigo de principoj por asimilado de etnolingvaj etimoj

    Ĝis nun Esperanto ricevis sian leksikan materialon laŭ pluraj vojoj kaj en kaprica maniero. Zamenhof mem ne starigis eksplicitajn gvidliniojn por asimilado de etimoj el diversaj lingvoj. Rezulte de tio, oni neniam povas esti certa pri la formo, kiun etnolingva vorto havos en Esperanto. Ekuzantoj kutime decidas pri la Esperanta formo laŭ sia bontrovo, senkonsidere ĉu ili estas literaturistoj aŭ sciencaj fakuloj.

Nekompetenteco de la Akademio

  La raporto, kiun mi preparis pri la estonteca laboro de la Sekcio pri Ĝene­rala Vortaro, ne havis eĥon. Prezidanto Albault rifuzis mian planon, argumen­tante, ke AdE ne povas okupiĝi pri PIV, ĉar ĝi estas la propraĵo de SAT. Sed, paradokse, nuntempe estas ĝuste SAT, kiu invitas la tutan esperantistaron infor­mi la respondeculon pri reviziado, Michel Duc Goninaz, pri ĝustigendaĵoj en la vortaro.

    La kompilado de la leksiko de Espe­ran­to kaj la redaktado de vortaro en la estonteco devas esti la primara funkcio de AdE, por ke malaperu diletantismo de sur la leksikografia tereno. Mi kiel unuopulo kaj ankaŭ kiel la direktoro de la Sekcio pri Ĝenerala Vortaro de AdE provis en limigita maniero montri la vojon al pli preciza leksikografia trak­tado de Esperanto. Tamen, estas necese marteladi la punkton, ke la tasko estas por la tuta Akademio. La grava deman­do estas, ĉu la nuna AdE estas kapabla kaj kompetenta plenumi tiun grandan projekton.

    Post publikigo de la laborplano, mi atendis komentojn de aliaj anoj de AdE, sed neniu reagis per serioza pritrakto de la temo. Eĉ la kolegoj en la Sekcio mem montriĝis apatiaj. Sekve de tio, mi estas pesimisma pri la preteco de AdE en ties nuntempa stato solvi leksikografiajn problemojn. Bedaŭrinde, d-ro Kavka va­ne atendos okupiĝon pri la  urĝa tasko“, kiun li proponas al la Akademio.

 

 

 

 Homonimoj en Esperanto, konsiderataj nomenklature 10

 Josef Kavka

 

-AN-, -ON-

 

    Jena deka (STARTO, 1994, 4, 20-21; 5/6, 23-26; 1995, 1, 12-14; 2/3, 17-19; 4, 8-11; 5, 5-7; 6, 10-14; 1996, 1, 13-19; 2, 10-12) parto de nia konsiderado pri homonimoj estu la lasta. La radik­finaj -AN- kaj -ON- evidentiĝas malplej  danĝeraj“, kiom temas pri homonimeco kun iliaj paralelaĵoj sufiksaj.

    Laŭkutime, ni komencu per la leksiko fundamenta. Temas pri solaj 9 vortoj, okaze de kiuj povus - pure teorie - aperi homonima koincido:

    ĉikano (ĉiko estas neoficiala nomo de tropika insekto-specio);

    fazano (fazo estas oficiala termino)

    fontano ne ĝenis nian Majstron pro ebla kolizio kun font-ano;

    kalkano kun kalk-ano;

    Korano kun kor-ano, jen interesa hazardo;

    mangano koincidas kun la neoficiala mango;

    membrano: membr-ano (tiu ĉi liveras pleonasmon, ĉar ano kaj membro povas sinonimi...);

    turbano (turbo estas vorto oficiala)

Resume: Kiam aperis koincido de -AN- radikfina kun sufiksa, Zamenhof nepre ne timis ĝin.

    Same ne timis la oficialigantoj, kiuj respondecas pri jenaj 17 vortoj:

    banano;

    bramano (bramo ja estas la fiŝo fundament-leksika);

    dekano esprimas laŭ PIV kvar nociojn (el ili unu ĥemian), se oni neglektas la homoniman dek-anon;

    dogano (dogo estas same oficiala);

    humana (ankaŭ humo estas oficia­laĵo);

    Irano: oni ne timas ir-anon, sed timas paciĝi kun iro (Iro) anstataŭ irlandano;

    organo (orga troviĝas en EB, do ne povis ĝeni dum la oficialigo de la per­fekte internacia termino);

    paviano koincidas kun loĝanto de l' itala urbo kaj loĝanto en pavi-arbaro (Aesculus pavia el Hippocastanaceae estas nomita laŭ Peter Paw el Lejdeno; ĉi-okaze ni esperu, ke esperantistoj ne emos rebapti la belan arbon per  pa­viano“; kp. la 7-an parton de niaj konsideroj);

    piano;

    platano (Platanus, laŭ la helena platys = plata, larĝa) bonŝance ne fariĝis  platanuso“ (kp. la 5-an parton de niaj konsideroj), pro ebla timo antaŭ plat-ano;

    romano - jen plejado da homonimoj;

    satano;

    Sudano, kvankam suda lando, ne estas sud-ano;

    tirano; ulano;

    veterano havas nenion komunan kun vetero, tamen plenrajte kaj prave ekzis­tas en la leksiko de Esperanto:

    Da neoficialaj -AN-vortoj radikfinaj, kiuj homonimas kun siaj sufiks-para­lelaĵoj, ni kalkulis 60. Tamen ni konten­tiĝu komenti nur iujn:

    albano;

    alkano: alko estas fundamenta nomo por Alces el cervedoj, sed la nomo apar­tenus pli eble al Alca, en PIV neoficiale misformita per  alkao“ kaj  aŭko“. Ni opi­nias, ke la naĝbirdo devus esti no­ma­ta alco kaj la familio alcedoj (Alcidae). Nu, la saturita hidrokarbono alkano estas sendanĝere homonima kun alk-ano;

    altano; Amano;

    argano, la borsonda turo, homonimas kun loĝanto de la peloponeza ĉefurbo;

    arĝentano nur similas arĝenton, sed homonimas kun arĝent-ano;

    arkano; atmano; avano; bukano;

    butano, la hidrokarbono C4H10, hazar­de koincidas kun la terkultura termino (ne ter-mino, pardonu pro la ŝerco): buti;

    ciano;

    ciklano, la saturita cikla hidro­karbono, estas homonima kun cikl-ano;

    elano; emano;

    etano, la saturita necikla hidro­karbono C2H6, homonimas kun et-ano;

    furano, la heterocikla substanco, ha­zar­de koincidas kun fur-ano;

    furo (Mustela eversmanni furo) estas rusa putoro;

    galbano;

    hidroplano ne homonimas kun hidropl-ano, sed kun hidro-plano; hidro (Hidra), la celenterulo, estas mem homonima kun du pluaj nocioj en PIV;

    ruano; kardano;

    konstantano, jen alojo kun konstanta elektra rezistanco, ne  konstanta ano“;

    kvartano;

    lantano (Lantano) estas tropika kurac-planto el verbenacoj, samtempe rara ĥemi-elemento kun atom-numero 57, fine homonima kun lant-ano;

    lukano (Lucanus), la granda kole­optero, estas homonima kun la romana poeto kaj kun luk-ano;

    majorano (Majorana) el lamiacoj (PIV: labiacoj), ofte uzata kuireje, ho­mo­nimas kun oficira  major-ano“;

    mediano;

    mentano, la organika substanco, estas nomita laŭ la aroma mento (Mentha) el lamiacoj;

    metano, la plej simpla hidrokarbono CH4, estas homonima kun met-ano;

    mirobalano (Prunus myrobalana), pli moderne P. cerasifera, subsp. myro­balana), estas arbo uzata de frukto­ĝardenistoj kiel t.n. sub-trunko; homo­nimo: miro-bal-ano;

    monoplano: Raymont Schwartz jen havus okazon interpreti: plano por akiri monon, konstruonte tiaspecan aviadilon;

    nonano, la saturita hidrokarbono C9H20, konsistaĵo de benzino;la latina nonus -naŭa, Nonoj (Nonae) la naŭa tago kaj la kanonika horo;

    oktano, la saturita hidrokarbono C8H18, same konsistigas benzinon; la latina octo = ok; en EB (1988), okto = oktavo, la muzika intervalo de ok gradoj;

    Omano; pavano; pagano;

    pentano, la saturita hidrokarbono C5H12; la helena penta (= kvin) havas nenion komunan kun la fundamenta verbo penti (la: paenitere); pentozano, polisaĥarido de pentozo, tamen homo­nima kun pentoz-ano;

    pirano, la heterocikla kombinaĵo ne estas derivita de piro (Pyrus), sed de la helena pyr = fajro;

    pulmano; radiano;

    rodano, la sulfociano, estas homo­nima kun homo, kies okupo situas en rodo, la eksterhavena parto de maro;

    rumano, la zamenhofa neoficialaĵo, neniel estas koneksa kun la fundamenta nomo de l' alkoholaĵo;

    savano; Sekvano;

    silano, la kombinaĵo de silicio kaj hidrogeno, koincidas kun prizorganto de silo;

    solano (Solanum) el solanacoj, estas homonima kun ermito, piulo vivanta en solaeco;

    ŝamano; teraplano (tera plano); terciano;

    titano, la ĥemi-elemento (atom-numero 22) homonimas kun la filo de Urano kaj eble kun adepto de la prezi­dento Tito;

    tomano;

    tramontano, la frida vento, bele homonimas kun ekz. kontrabandisto migranta tra montoj;

    tukano (sp: tucán), la brazila birdo, nomita fare de tieaj indianoj, ne havas tukon, sed grandegan bekon;

    uretano, estero de karbaminata acido, povas  ŝvarce“ interpretiĝi kiel ur-et-ano;

    valeriano (Valeriana) el valerianacoj, estas nomita laŭ la romana Valerius;

    varano (Varanus) el varanedoj (Vara­nidae), estas granda lacertulo;

    volano; gamelano (PIVS); trimarano (PIVS).

   

    Fine restas pritrakti -ON-vortojn. Por koncizigi, ni menciu sole tiujn funda­mentaĵojn, el kiuj produktiĝas homo­nimoj konsistantaj el fundamenta radiko plus la sufikso -ON-: bastono, burĝono, citrono, ĉifono, galono, kapono, kartono, kolono, kotono, masono, melono, men­tono, miliono, ordono, salono, timono, vagono. Alispeca estas kalsono (kal-sono). Sume do 18 ekzemploj, doku­men­tantaj, ke mankis timo antaŭ homo­nimo. Jes ja, ĉar la sufikso -ON- estas tro speciala, almetata nur al numeraloj. Tio eliminas ĉian eblan konfuzon kun eventuala homonimo. Kvazaŭsufiksa -ON- en ketonoj, atompartikloj, organ-unuoj estas en Esperanto nepre integra radik-parto .

    Do, sole por esti kompletaj, ni elnombru, sen komenti, koncernajn 23 oficialaĵojn: balono, barono, baritono, blazono, ciklono, dragono, festono, frontono, kanono, kantono, karbono, kokono, kupono, nilono, opono, ozono, patrono, pensiono, pontono, stadiono, trombono kaj alispecaj: gramo-fono, mono-fono.

    Da neoficialaj vortoj, de ni ĉi-konekse interesataj, estas 101. Konsci­ence ni elkribris ilin, sed por ŝpari lo­kon, ties kompleta prezento estu rezi­gnata. Tamen, por demonstri, pri kia­specaĵoj temas, ni listigu almenaŭ 10 ekzemplojn: betono, elektrono, fotono, gazono, kriptono, limono, radono, pira­midono, silikono, taksono.

 

Epiloge

    La lastaj du partoj (-AR-, -ER-; -AN-, -ON-) de nia konsiderado permesas fari principan konkludon, iom skizitan jam enkonduke al la parto unua (-OL- kaj -UL-): La sennombraj homonim-okazoj en Esperanto estas neeviteblaĵo de la planlingvo; ties afiksa sistemo kaj facila kunmetebleco de radikoj konsiderinde plialtigas - kompare kun ajna etnolingvo - nombron da homonimoj. Misformi fontlingvan radikon, por ke evitiĝu homonimeco, jen kondamninda procedo, precipe se temas pri nomenklaturaĵoj inter­nacie kodigitaj. Esperanto, kiel planlingvo, celu laŭeblan ordon, alme­naŭ en tioma grado, kioma estas atingita en ĝiaj fontlingvoj.

    Lastfine ni ŝuldas apartan dankon al la kompilinto de Inversa Vortaro, Bernard Pabst (1989). Sen tiu ĉi verko apenaŭ estus realigebla la serĉado de paradigmaj vort-okazoj, bazitaj sur font­lingva (plejparte latina) radikfino. Ja ni limigis nin al koincidaro kun iuj Esperanto-sufiksoj.

   

Fontoj

 

Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (1970) - Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris.

Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto. Suplemento (1987) - Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris.

Esperanta Bildvortaro (1988). R. Eichholz. - Esperanto-Press, Bailieboro.

Inversa vortaro de Esperanto (1989). B. Pabst. - Esperanto-Centro, Paderborno.

 

Kiel  hradiště“ en Esperanto?

 

Dum la 2-a seminario por la helpantaro de UK en Prago mi estis demandita, kiel esprimi  hradiště“. Mia propono por  opidumo“ vekis iom da embaraso, ĉar la demandanto konis tiun terminon nur kun ligo al keltoj.

    Mia respondo: estas historia eraro rilatigi opidumon sole al keltoj. Opi­du­mo estis en la antikva Romio  fortikigita loko“ (ne necese fortikaĵo). La moderna arĥeologio uzas tiun antikvan terminon por samspecaj objektoj de aliaj kulturoj, ekz. kelta.

    PIV-Suplemento proponas du terminojn: 1) opidumo (alta, fortikigita loko, defendita per remparo kaj foso, kaj servanta en la antikveco kiel rifuĝejo), 2) kastrumo (lat. castrum): militista sta­cio de la Romanoj fortikigita per rempa­ro, palisaro kaj fosaĵo. - Rim.: ĉi tie  la radiko estas kastrum-, ne kastr-!).

    Ambaŭ terminoj, prefere la unua, taŭgas por nia  hradiště“. - Cetere, jam en 1978 uzis ilin  B. Golden (Heroldo de E., 7, 1978), por  rifuĝejo de regantaj familioj kaj de la ceteraj loĝantoj“. E. Urbanová en sia  Hetajro dancas“ uzis por tio la kunmetitan vorton  kastel­vilaĝo“.

    J. Mařík

    9.6.1996

 

 AKVAJ HETEROPTEROJ

Evžen Wohlgemuth

 

    La heteropteroj (ĉeĥe  ploštice“) estas  ordo de insektoj. Ili havas plimulte mil­de platan korpon, kies formo estas ordi­na­re ovoforma, ĉe iuj familioj kaj spe­cioj longforma, iam ankaŭ bastonforma. La karakteriza eco de heteropteroj estas ilia buŝa organo, kiu servas al pikado kaj elsuĉado de plantoj kaj animaloj. La unua paro de flugiloj estas malmola, ĉi tiuj flugiloj estas nomataj elitroj. La dua paro, kiu normale estas faldita sub la unua, estas maldika kaj membranforma kaj servas al flugado. La heteropteroj repro­duktas sin per ovoj. El ili eloviĝas etaj larvoj, kies formo, vivo kaj nutraĵo estas la sama kiel ĉe maturaj hetero­pteroj. Ili iomoble elhaŭtiĝas, post la lasta elhaŭtiĝo jen estas la matura in­sekto kun flugiloj, kiu povas repro­dukti.

    Akvaj heteropteroj estas dividataj en du grupojn. La unua grupo vivas sur ak­va nivelo, la dua sub akva nivelo.

    La heteropteroj de la unua grupo estas sume nomataj akvokurj heteropteroj aŭ akvokuraj cimoj (ĉeĥe  vodo­měr­ky“ kaj  bruslařky“). Ili uzas akvosurfacan stre­ĉon al kurado sur akva nivelo. Iliaj kru­roj estas longaj. Ili vivas sur la nivelo de stagnantaj kaj malrapide fluantaj ak­voj, ili voras plejparte insektojn falintajn sur akvan nivelon. Ĉi tiuj heteropteroj vi­vas ĉe ni en kvin familioj.

    La heteropteroj de la dua grupo estas veraj akvaj heteropteroj. Ili vivas ĉe ni en ses familioj. Ankaŭ ĉi tiuj hetero­pteroj spiras kun traĥeoj kiel aliaj insek­toj. Tial ili devas ĉiam post iom da tem­po ascendi al akva nivelo kaj tie alĉerpi la aeron. Ovoj estas metataj en tigojn de akvaj plantoj.

    La plej abundaj akvaj heteropteroj estas akvocikadoj (ĉeĥe  klešťanky“). Ili havas sian nomon tial, ke ili povas el­doni ĉirpan sonon. La akvocikadoj estas malgrandaj, plej ofte 8-10 mm longaj, iuj specioj estas tute malgrandaj, aliaj male iom pli grandaj. Iliaj elitroj estas malhelaj, preskaŭ nigraj. La malantaŭa paro de iliaj kruroj estas longa kaj remilforma, ĝi servas al naĝado. Du antaŭaj paroj estas malgrandaj, la media paro servas en trankvilo al apogtenigo sur plantoj kaj aliaj objektoj. La akvo­cikadoj vivas en stagnantaj kaj malrapie fluantaj akvoj, ofte en granda kvanto. Ili elsuĉas algojn. Alĉerpatan aeron ili me­tas inter haretojn sur ventra parto de sia korpo. Iliaj larvoj estas helaj, ĉar ili ne havas ankoraŭ flugilojn.

    Tre simila estas notonekto (ĉeĥe  zna­ko­plavka obecná“). Ĝi estas pli granda, 15 mm longa, griza aŭ grizverda. La mal­antaŭa paro de ĝiaj kruroj estas longa kaj remilforma. Ĝi vivas en stag­nantaj kaj malrapide fluantaj akvoj. Ĉe spirado ĝi pendiĝas al akva nivelo, la aeron alĉerpas sub elitrojn. La notonekto estas raba, ĝi kaptas kaj elsuĉas akvajn animalojn, precipe krustulojn, insektojn kaj ankaŭ fiŝidojn.

    Ofta akva heteroptero estas akvo­skor­pio (ĉeĥe  splešťule blátivá“). Ĝia korpo estas proksimume 2 cm longa, plata malhelbruna, sur fino de sia abdomeno ĝi havas longan spirtubeton. La antaŭa pa­ro de kruroj estas raba, adaptata al kap­tado de rabaĵo. Ĝi vivas en stagnan­taj kaj malrapide fluantaj akvoj, kie ĝi rampas sur fundo kaj sur plantoj. Ĉiam post iom da tempo ascendas sur plantoj al akva nivelo kaj alĉerpas ĉi tie la ae­ron en traĥeojn. La akvoskorpio kaptas diversajn akvajn animalojn. Ĝiaj larvoj ne havas spirtubetojn.

    Tre interesa estas bastona akvocimo (ĉeĥe  jehlanka válcovitá“). Ĝia korpo estas bastonforma, proksimume 4 cm longa, grizbruna, kun tre longa spir­tubeto sur la fino de abdomeno. Same kiel la akvoskorpio ĝi havas la unuan paron de kruroj adaptitan al kaptado de rabaĵo. Ĝi vivas en stagnantaj kaj mal­rapide fluantaj akvoj, kiel ĝi plimulte senmove sidas sur plantoj kaj esperas rabaĵon, kio estas diversaj akvaj anima­loj. Ĉe tio ĝi similas al branĉeto. Ĝiaj lar­voj ne havas spirtubeton.

    Ĉe ni vivas ankaŭ iuj malmulte abun­daj kaj konataj akvaj heteropteroj. La pre­zentataj specioj estas la plej abundaj kaj bone konataj. Ili estas tre interesaj akvaj animaloj, tial ili estas laŭokaze bredataj en akvarioj. La akvocikadoj es­tas nutraĵo de fiŝoj.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LITERATURO

 

Lee Chong-Yong en la ĉeĥa

 

kiel jam anoncite en pasinta numero de Starto, dum junio aperos en la eldonejo KAVA-PECH kvar publikaĵoj, kiuj estas tradukitaj el Esperanto, tiuj de Kurisu Kei, Lee Chong-Yong, Yosimi Umeda kaj Bruno Vogelmann. Dum sekvantaj numeroj ni volas prezenti ilin al legantoj de Starto.

    Hodiaŭ ni pli proksime rigardu unu el ili, verkon de la prezidanto de UEA kaj profesoro de ekonomiko en la universitato en Taegu (Koreio), kiu nomiĝas Vzorec ekonomického úspěchu. Dvacelitelá zkušenost z Asie. (La Formulo por Ekonomia Evoluo. 20-jara Sperto en Azio). Ĉi tiu konciza verko (16 paĝoj) estas origine prelego de la aŭtoro ene de la Internacia Kongresa Universitato dum UK pasintjare en Tampereo.

    En la verko la aŭtoro asertas, ke konata ekonomia  miraklo“ en Azio ne estas vera miraklo, male, ekzistas simpla formulo, laŭ kiu oni povas atingi ekonomian sukceson en ajna lando. Miraklo nur estas, ke la registaroj ekster Aio ankoraŭ ne komprenas la formulon. Kaj la mirakla formulo, kiun la aŭtoro klarigas en la verko? Jen ĝi:

                   diligenta laboro

    +             malalta imposto

    +             alta ŝparo

    +             minimuma regado

 

    =             ekonomia sukceso

 

Sur la foto videblas la aŭtoro Lee Chong-Yong komune kun eldonisto kaj tradukanto de la verko Petro Chrdle dum Korea Esperanto-kongreso novem­bre 1995. Ili ĵus priparolis la ĉeĥan el­donon de la priskribita verko.

 -pch-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 MAJO

 (Longega mia voj', vana vokado!)

 

    Hodiaŭ estas la unua de majo, sim­bolo de amo, merite de Karel Hynek Mácha [ma:ĥa], la plej elstara repre­zent­an­to de la ĉeĥa romantismo en la antaŭ­revolucia situacio de la unua duono de la 19-a jarcento.1 MAJO estas funda­men­ta valoraĵo de la ĉeĥa poezio.

    Ekŝati legi beletron (ĝis 1973: 407 verkoj, el ili 80 en esp-o2)  inspiris min, en mia 5-a bazlerneja klaso, ekscitaj rakontoj pri  sovaĝaj“ indianoj, kaj mian plaĉon en (certaspeca) poezio vekis la alloga etoso de la melodieca kaj mister­plena poemego de Karek Hynek Mácha (1810-1836).

    Mencio de Vlastimil Kočvara en Starto, ke ĈEA ne plu atendos la for­ŝovatan eldonon de MAJO fare de ILTIS (pli frue de La Stafeto) en traduko de Tomáš Pumpr, laŭ la t.n. 4-a versio, kaj mem ĝin eldonos, vekis mal­novajn rememorojn kaj animtuŝajn impresojn.

    Ĝis nun okazis trispecaj publikigoj de Majo en esperanto; 1) poparte en  Espe­rantista“, Praha, 4/1947 kaj 5/1948 kaj en  Literatura Mondo“ (Budapest), 1948, p. 44, 2) publika deklamo (de la 2-a kanto) en vespera  Mácha-Festo“ en Doksy (1946), 3) deklamo en la ĉiutagaj Esperanto-elsendoj de Radio Praha ka­dre de  radiofilmo“ (pásmo) pri Mácha.

    Estas pensige, en la konata strofo, kie granda parto de vortoj finiĝas en la ĉeĥa per  -ou“ (... zemi milovanou, jedinou ... ktp.), kiuj elvokas la celitan etoson, kaj kie Pumpr provis imiti la onomatopean efikon per la akuzativaj  -n“ (landon amatan, unusolan ...), kolego de R. Hromada en la E-elsendo forigis la akuzativajn  -n“; anstataŭe restis do ĉie  -o“. Mi scivolas pri la aspekto de la strofo en la avizita eldono. Mi scias, ke ion en la tekstoj ŝanĝetis Jiří Koťínek, tamen laŭ esprimita tendenco de Pumpr plu poluri la tekston.

    La tutan verkon, tamen en la ĉeĥa lingvo, mi estas aŭdinta en eminenta interpreto de profesia deklamistino (Pelikánová), tiel emociita, ke larmoj gutis survizaĝe ... Tre forta ĝuo! (Ho, tion travivi ankaŭ dum la UK!)

    Ankoraŭ nun mi miras pro disci­plinemo kaj eĉ intereso de la neespe­rantista publiko dum deklamo de la 2-a kanto en la Mácha-Festo en Doksy (19 majo 1946), kies programo estis eĉ tro longa. Mia vico por prezento de la teksto en Esperanto, kun 190 versoj, venis je tagordo ses minutojn post la noktomezo, en eĉ tro varma aero (!). La ĉiam ankoraŭ plena halo aŭskultis atente, ne ĝenis pro laco aŭ enuo, kaj fine rekompencis la deklamon per aplaŭdo (!).  (Ja, la Doksy-anoj kutimis vidi en sia urbo ĉiujare la Esperanto-Kolegianojn.)

    La brita E.-verkisto svisdevena Reto Rossetti nomis la enkarceran scenon  potenca, angore bela kaj ekscita“. En la dua kanto li admiras  korpreman, tristan belecon“. Merite de Pumpr Rossetti fariĝis granda admiranto de Mácha. La anglan tradukon de McGovern li trovas nekompareble malpli sukcesinta ol tiun de Pumpr. (Tamen kortuŝas, ke McGovern faris la angligon sub drastaj kondiĉoj, en militkaptitejo. Eĉ tie do Mácha inspiris ...)

    En la jaro 1973 skribis al mi Václav  Šmejkal el la Bibliofila societo en Praha, ke estus meritplene eldoni la tutan poemegon de Mácha en la internacia lingvo kaj proponis al mi peri tion. Mi do korespondis kun V. Kočvara (ĈEA-komisiito por eldonado) kaj J. Kořínek, aŭtoro de artikolo (Starto, 1981, 1, p. 14). Dume ARTIA eldonis en 1965 en bela aranĝo francan kaj anglan tradukojn. - En Zprávy Spolku českých bibliofilů (3-4, 1974, p. 6-8) V. Šmejkal skribas pri la MAJO, peripetioj, rekono de Rossetti, neceso eldoni tra­dukon en esperanto. ---

    Per la eldono de MAJO la ĉeĥaj esperantistoj pagos sian ŝuldon al K. H. Mácha. Kongresanoj de UK 1996 povos

viziti la tombon de Mácha sur la proksima tombejo en Vyšehrad, kie cetere ripozas ankaŭ Němcová, Smetana, Dvořák, Aleš, K. Čapek, esperantisto Macan kaj aliaj korifeoj.

    Jaroslav Mařík

la Unuan de Majo 1996.

 

1) J. Kořínek en  Panoramo, Aŭtuno, 1975, p. 41 - ĈEA

2) laŭ mia persona Notaro

 

P.S. la 2-an de majo: hieraŭ vespere mi pilgrimis al la bela monumento de la juneca Hynek, en Petřín-parko. Ankaŭ Václav Havel kaj Olga ŝatis veni tien kun bukedeto. Hieraŭ, sinjoro Havel venis tien kun floretoj sen la karmemora Olga, nur kun sia hundino Ďula [Djula]. Rendevuon unuamajan ĉe Mácha inici­atis siatempe el Kalifornio la estinta E-a Junularestro en Prago, Jan Neumann (doktoriĝinta en Usono). Sed la distanco San Diego-Prago malebligis al li  sur­prizi“ tie min, s-inon Křenková kaj aliajn venintojn.

 

Fragmento el la tria kanto de Majo:

     

Ankoraŭ la krimulo vide pasas

ĉion ĉi, kion kune li forlasas,

kaj lian koron la doloro fendas.

Jam larmon larmo, ĝemon sekvas ĝem' -

Ankoraŭ lasta, lasta rigardem' - -

Nun larman vidon li ĉielen sendas:

Palaj vaporoj mortas en la blu' ...

zefir' facila ilin lude tiklas,

kaj alte, alte, sur ĉielo migras

blankaj nubetoj, ĉiam plu kaj plu ...

La trista arestit' al ili diras:

 Vi, kiuj fluge al senlimo iras,

la Teron per misteraj brakoj premas,

vi steloj likviĝintaj, vi ombroj de l' lazur',

funebraj gastoj, kiuj ploras nur

kaj tiel mute vin ellarmi emas ...,

vin mi elektis kiel kurieron.

Kie vi pasos dum la aervado,

aŭ fine trovos limon de l' migrado,

ĉie salutu sur la voj' la Teron.

Aĥ, Teron belan, Teron plej amatan,

lulilon, tombon kaj patrinon karan,

patrujon solan, heredaĵon fatan,

la Teron vastan, Teron senkomparan ...

Kaj se vi vidos, kie roko kaŝas

sur bord' knabinon en plorad' amara ...“

La voĉ' rompiĝis, larmo larmon ĉasas.

Jam sur la larĝa voj' pinarbareta

kun la krimulo marŝas la kohort'

al la montet' malsupre ĉe la bord'.

Ekmutis la amaso malkvieta.

L' ekzekutisto pretan glavon tenas - -

La vidon laste levis la arestita vir',

ĝin ronden gvidis - poste kun ĝemspir'

ĝin klinis teren. Tuja mort' jam venas.

Ekblankis lia kol', ekblankis brusto nuda -     li genufleksis - - Ho moment' plej kruda!

L' ekzekutisto movas sin retreta -

Rapida paŝ' kaj fulma glav-eksvingo:

Flugas la glav', la nukon hakas klingo.

La kap' forfalis - Salt' - kaj salt' ripeta.

Jam eĉ la trunk' sin al la tero rulas.

 

 

 

 Novaj libroj en Esperantujo

 

    La UEA-organo Esperanto anoncis en siaj 6 unuaj ĉijaraj numeroj118 novajn titolojn de lernolibroj, vortaroj kaj bele­traĵoj. Menciindas Princidino Mary de M. Lermontov, Dekamerono (La unuaj tri tagoj) de G. Boccaccio, Ruĝdoma sonĝo de Cao Xueqin (ĉina ĉefverko el 18a jc.), Mirrakontoj de Liaozhai de Pu Songling (17a jc.), La orpantalono de M. Lundren, Nobela novelaro de tri svedaj Nobel-premiitoj (P. Lagerkvist, H. Martinson, E. John­son.), Serĉado de la perfekta lingvo en la eŭropa kul­turo de Umberto Eco, Vino, viroj kaj kanto de Eli Urbanová, Tena  de Spomenka Ŝtimec, La ĉapo de la sterko-vermo de G. Kamaĉo, In­fa­noj en la Transmondo de F.C. Xavier, Inventoj de l' jarcento de J. Modest, La Aĵoj kaj la Sezonoj de Ulrich Becker.

 

Komputilaj tajpistoj serĉataj

 

Esperanta Literatura Fondaĵo Brno serĉas samideanojn, kiuj posedas kom­pu­tilon PC kaj kiuj volonte helpus en­komputiligi literaturajn tekstojn (mane aŭ skane) kaj prepari ilin tiel por preso. Ĝis nun tiun laboron faras nur du per­sonoj, s-ano Mendl el Milevsko kaj mi. Ni du preparis librojn antaŭ nelonge el­donitajn kiel Milito kontraŭ Salaman­droj de Karel Čapek, Propra biografio de Karolo IV, Ne nur soldato Ŝvejk de Jaroslav Hašek, por preso estas pre­paritaj Knaboj de la Kastora Rivero de Jaroslav Foglar, Majo de Karel Hynek Mácha kaj  Aŭdienco  de Václav Havel. Enkomputiligitaj estas ankaŭ Naŭ fabe­loj de Karel Čapek, La plej eminenta el Pierotoj de František Kožík, Martira morto de sankta Venceslao kaj de lia avino sankta Ludmila de Kristiano, Spek­taklo por dioj de Karel Maršík, Mal­liberulo de la prezidento de Vladi­mír Škutina kaj Problemoj en Panonio de Achille Gregor, Rumcajs de Václav Čtvrtek.

    Tamen ankoraŭ multegaj verkoj restis en manuskriptoj. Ili povas facile perdiĝi, kio jam multfoje okazis. Male, la en­kom­putiligo ne nur dek­obligas ŝancon  ĝisvivi“ la eldonon, sed ebligas tuj prepari la tekston, kiam aperas mono. Plie, kelkaj grandaj verkoj ne estas eldoneblaj surpapere pro finan­caj obstakloj (ekzemple vere giganta vortaro), sed en komputila formo ili estus facile realigeblaj kaj distribueblaj.

    Plej saĝe estus konservi ĉiujn teks­tojn, kiuj tion meritas, per diskoj CD-ROM, kio nun ne estas nereala, nek multekosta.

    Multegajn manuskriptojn postlasis s‑ro Josef Vondroušek kaj ankaŭ de aliaj s-anoj ni ricevas tekstojn, kiujn ni deziras rapide enkomputiligi.

    Kompreneble, ni ne povas honorarii la laboron alie ol per ekzempleroj de eldonitaj verkoj.

    Sed sen tia laboro ne havus nia ideo perspektivojn por estonto.

 Miroslav Malovec

                   Bosonožská 15/10

625 00 Brno

 

 

 LOGOZOFIO

 

Ĉu vi scias, kio estas logozofio? Certe ne. Kvankam ĉi tiu scienca fako estiĝis jam en la jaro 1930 en Sudameriko, ĝi nian landon ĝis nun ne atingis. Ĉi tiun vorton vi trovos en neniu vortaro aŭ enciklopedio. En Sudameriko, precipe en Brazilo, ekzistas pluraj logozofiaj fon­daĵoj, kiuj subtenas disvolviĝon de la lo­go­zofio kaj eldonas logozofiajn pu­blikaĵojn kaj librojn. Kreinto de la logo­zofio estis argentina profesoro Carlos Bernardo Gonzáles Pecotche (1901-1963), kiun liaj konatoj kaj disĉiploj nomis Raumsol. Se vi volas ricevi informojn pri la logozofio, skribu per Esperanto peton al logozofia fondaĵo en Belo Horizonte, kies adreso estas jena: Fundaçăo Logosófica, Rua Piauí, 742, Belo Horizonte, Minas Gerais, Brazilo.

    Mi sciiĝis pri la logozofio interes­ma­niere: Niaurba esperantistino montris al mi esperantlingvan informilon pri la logozofio, presitan en Brazilo, kiun ŝi ricevis el Ĉinio. Do la informilo ĉirkaŭ­vojaĝis pli ol duonon de la terglobo. Al la informilo estis almetita formularo de enketo pri logozofio. La samideanino diris al mi, ke mi ĝin plenigu kaj sendu al enketanto, logozofia fondaĵo en Belo Horizonte, kiu promesis, ke ĉiu partoprenanto de la enketo ricevos li­bron de Raumsol  La Mekanismo de la Konscia Vivo“ en la dezirata el jenaj tri lingvoj: hispana, portugala kaj angla. Mi ricevis ĝin laŭ mia deziro en la angla kaj donacis ĝin al mia amiko, kiu regas la anglan lingvon. Ĉar mi rimarkigis, ke mi regas neniun el menciitaj tri lingvoj, la fondaĵo almetis al menciita libro ankaŭ libreton  Bazoj por via KondutoP en Esperanto. Verŝajne ĝi estas unusola el verkoj de Raumsol, kiu ĝis nun estis tradukita ankaŭ en Esperanton.

    Raumsol bazis sian opinion sur la konvinko, ke unusola vojo al plibonigo de socia vivo estas individua plibonigo de vivo de ĉiu unuopulo. Ne estas certa, ĉu Raumsol konis verkojn de Komenio, sed estas verŝajna, ke prezidento Václav Havel ne konas verkaron de Raumsol, tamen la sama ideo eksonis en lia prologo, per kiu li malfermis internacian konferencon okaze de la 400-a datre­veno de Komenia naskiĝo, kiu okazis en la jaro 1992 en Prago:  Se la aferoj principe ŝanĝiĝu plibondirekten, devas la homo komenci de alie. Oni devas komenci tiel dirite elinternen. De si mem. En la verkaro de Komenio estas neceso de ĉi tiu nova homa sin­kompre­no antaŭvideme enhavita.“

 -st-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NIA SPEGULO

 

 

 Informoj el la komitato

 

    La aprila komitatkunsido okazis en Opava kaj havis - krom vere laboriga programo - ankaŭ societan parton. La prezidanto de la asocio invitis la komitaton al tagmanĝo, kiun partoprenis ankaŭ la urbestro kaj vicurberstrino de Opava, kun kiuj la komitatanoj tenis viglan diskuton pri nia agado. La kaŭzo de ties ĉetabliĝo estis vivjubileo de la subskribinto. La tagordo de la komitato komenciĝis per kontrolo de protokolo el la pasinta kunveno kaj sekvis diskuto pri mastrumado de la asocio. Oni decidis fondi daŭran kapitalan fonduson, en kiun enirus kotizoj de dumvivaj membroj kaj ankaŭ profitoj el iuj asociaj aranĝoj. Tiu ĉi decido celas kolektadon de necesaj financaj rimedoj, kiuj long­daŭ­re alportus - eĉ se ne tro grandajn ta­men regulajn - enspezojn (= interezojn) por kovri abonojn de Starto de dumvivaj membroj. Bazon de la fonduso estas akcioj ekposeditaj de la asocio.

    La plej grandan parton de la kunsido prenis informoj pri la 81-a Universala Kongreso kaj ĝiaj akompanaj programoj - antaŭkongreso kaj postkongresaj eks­kursoj, infana kongreseto ktp. La asocio por ili preparas kelkajn eldonaĵojn kaj plaĉajn suvenirojn. Traktinte la nacian kongreson en Havířov oni decidis fari  inventuron“ de sekcioj kaj kluboj de ĈEA. Samkiel la pasintjara esploro pri la membraro purigis kaj ordigis nian membro­kartotekon ankaŭ tiu ĉi decidos resumos staton de nia potenco kaj ka­pablo en la landa movado. Nuntempe certe jam ĉiu loka Esperanto-grupo rice­vis koncernan enketilon. Mi kredas, ke ĉiu loka kaj sekcia funkciulo traktos la komitatan intencon serioze kaj en la 8-a kongreso ni povos klare proklami veran situacion en nia asocio. Lige kun tio oni nun strebas revivigi unue la pedagogian sekcion, kiu en la lastaj jaroj iom dor­mas. La komitato ankaŭ akceptis aliĝ­proponon por fonduso K. Piĉ kaj konstatis, ke en UEA ni havas 104 indi­viduajn membrojn. Fine estis diskutitaj diversaj interesaĵoj de enlanda movado kaj kontaktoj de ĈEA kun diversaj inter­naciaj Esperanto-organizaĵoj.

    La venonta kunsido okazos junie en Trutnov.

                                                vlko

 

 Ni kondolencas

 

    La 3-an de aprilo 1996 mortis en aĝo de 84 jaroj s-ano Vlastimil Blažek, ho­nora prezidanto de Esperanto-klubo en Olomouc. Estante filo de kunfondinto de ĉi tiu klubo, li konatiĝis kun Esperanto jam en junaĝo. Baldaŭ li fariĝis funk­ciulo de la klubo kaj en jaroj post la dua mondmilito li estis aktiva ankaŭ kiel regiona peranto de tiama Esperanto-Asocio en ĈSR. Li redaktis bultenon Informilo kaj por diversaj ĉeĥaj gazetoj li skribis grandan nombron da artikoloj pri Esperanto. Li partoprenis plurajn universalajn kongresojn kaj en la lastaj jaroj li okupiĝis pri dokumentoj pri la Esperanto-movado en nia lando, kiujn li trans­donads al Distrikta arkivo en Olo­mouc. Grandan parton de sia vivo dedi­ĉis la mortinto al oferema kaj persistema agado por Esperanto kaj tial la reme­moro je li restas kiel modelo por multaj aliaj anoj de la Internacia lingvo.

                                         Vl. Mohapl

    La 15-an de aprilo 1996 forpasis Ladislav Piotrowski, komitatano de E-klubo Ostrava-Vítkovice.

    La 16-an de aprilo 1996 forpasis la ĉefepiskopa konsilanto kaj emerita paro­ĥestro pastro Alois Eineigel naskiĝinta la 31-an de januaro 1914 en Frýdek. Or­di­nita la 4-an de julio 1937 en Vidnava. Pastre li servis en Český Těšín, Frýdek, Jeseník, Šenov kaj Havířov.

 

 Kio estas FS ĈEA?

 

    Fervojista sekcio de ĈEA estas unu el 24 landaj asocioj de Internacia Fer­vojista Esperanto-Federacio (IFEF). IFEF estis fondita en la jaro 1909, al UEA ĝi aliĝis en 1953. Ĝia nuna pre­zidanto estas Per Engen el Norvegio. Anoj de IFEF - pli ol 1.800. Celo de IFEF estas disvastigi kaj apliki Espe­ranton en la fervojaj administracioj kaj en la fervojaj medioj kaj rondoj. Ĉiujare estas organizata Fervojista kongreso en majo kaj Internacia Fervojista Espe­ranto­-Skisemajno ordinare dum februaro. La ĉijara 48-a I.F.E.F. Esperanto-kon­greso okazos en Den Haag, nederlando, en 11-18 de majo kaj la 37-a Internacia Fervojista Skisemajno okazis en la tagoj 18/24-02-1996 en Kouty nad Desnou en Montaro Jeseníky.

    Organo de IFEF estas Internacia Fervojisto, parte ilustrita, eldonata nun­tempe en Danio, 6 numeroj ĉiujare. Malaltigita kotizo por nia lando estas nur 72,- Kč.

    Aperis aŭ en preparo estas diversaj vortaroj nacilingvaj-esperantaj. Estis el­donita Fervoja Difinvortaro por klarigi 10200 fakterminojn. Plie la faka komisiono de IFEF lingve kaj stile revizias la fakprelegojn por la kongresoj, prizorgas eldonadon de kajeroj kun fervojaj novaĵoj. Aperas la informiloj Fervojfakaj Kajeroj kaj Terminara Kuriero (6 n-roj jare).

    Evidente la fervojistoj en la nuna ŝtata tereno de Ĉeĥa respubliko de­komence vigle agadis en la faka E-movado.  Fervojista Esperantisto“ jam en 1911 anoncas 29 membrojn de IFEF en Bohemio kaj Moravio. Sed laŭ aliaj fontoj jam pli frue unuopuloj aktivis, precipe en Olomouc.

    Post la unua mondmilito reviglis ankaŭ fervojista movado. Depost la UK en Praha 1921 tri ĉeĥaj kolegoj eniris la internacian estraron ĝis 1924. Tiam ankaŭ fondiĝis en la  urbo de fer­vojistoj“, Česká Třebová, la tutŝtata fervojista E-movado. Ĉiloke necesas mencii la nomon de Josef Řebíček, kiu jam tiam laboris ne sur oficiala scenejo, sed des pli laboregis sur faka kaj nefaka terenoj, ĉefe kiel tradukisto, i.a. de internaciaj fervojaj reglamentoj.

    Post 1924 Josef Blažek kaj aliaj i.a. kunlaboris en la fondo de  Verdfa Stacio“ ĉe Radio Brno kaj klopodis ĉe pluraj fervojoj establi esperantlingvajn informilojn en trafikiloj. En 1932 ekzemple en la tiama Ĉeĥoslovakio ekzistis ĉirkaŭ 80 stacidomaj tabuloj kun informoj en kaj pri Esperanto. De 1929 ĝis 1938 regule aperis  Esperanta angu­leto“, redaktita de O. Charvát, en la oficiala porfervojista revuo, eldonata de la direkcio Bratislava.

    En la jaroj 1935-1938 kaj 1947-1950 kvar direkcioj de ČSD oficiale rekomen­dis partopreni E-kursojn.

    Post la konata  malhela periodo“ de nia E-movado iom post iom reviglis ankaŭ fervojista E-movado. En 1965 jam ekzistis viglaj E-rondetoj precipe en Česká Třebová, Praha, Děčín kaj Hav­líč­kův Brod. Sekve en printempo 1965 kaj dank' al subteno de la trafik­mini­sterio fondiĝis fervojista fakgrupo kun 260 membroj sub gvidado de Bohumil Král. En la 17-a IFEF-kongreso en Hamar la 26-an de majo 1965 IFEF akceptis la novan ĉeĥoslovakan landan asocion kun unue 60 membroj. La membronombro en Ĉeĥoslovakio mem  fine de 1965 atingis 483. La 17-an de aprilo 1966 okazis la unua jarkunveno eb Česká Třebová.

    En la jaro 1969 estis fondita ĈEA, al kiu multaj fervojistoj aliĝis kiel Fer­vojista Sekcio de ĈEA. Dum internaj komplikaĵoj en la jaroj 1980/81 provi­zore formiĝis dua fervojista organizo en nia lando, kiu poste en 1982 estis likvidita. De post tiam ekzistas nur FS de ĈEA, kiu agas kiel Landa Asocio de IFEF. Nuntempe ĝi havas pli ol 60 membrojn.

    Terminara Komisiono de FS ĈEA preparis por eldono Ĉeĥan-Esperantan Fakvortaron, sed mankas mono por ĝia eldono. Krome oni preparas por eldono Fervojfakan Kajeron n-ro 5.

    Membro de FS ĈEA povas fariĝi ĉiu membro de ĈEA, do ne nur fervojisto, sed ankaŭ familiano aŭ amiko de la fervojo. Por samtempa membriĝo al IFEF kaj uzi malpli altajn kotizojn por IFEF-kongresoj kaj aliaj aranĝoj, sufiĉas aliĝi kaj aboni organon de IFEF, Internacia Fervojisto por jara abono 72,- Kč ĉe Jiří Pištora, Nové náměstí 1746, 560 02 Česká Třebová. Aliĝilojn petu de la prezidanto de FS Jindřich Tomíšek, 751 18 ŘÍkovice 33 aŭ de la sekretario inĝ. Jiří Vencl, Nové náměstí 1745, 560 02 Česká Třebová.

 Jindřich Tomíšek

 

 Printempa seminario

en pensiono ESPERO

 

    Longe atendata printempo ne kaj ne venis, do esperantistoj handikapuloj kiel proteston kontraŭ longa kaj laciga vintro organizis almenaŭ printempan renkon­tiĝon en Ĉeĥa paradizo. En tagoj 14.-21.4.1996 en pensiono ESPERO en vilaĝeto Skokovy kunvenis 44 esperan­tistoj el diversaj lokoj de nia lando kaj 2 germaninoj. Solena inaŭguro estis dediĉita al Dr. L.L. Zamenhof (datre­veno de lia morto) kaj al organizaj afe­roj. Ĉiuj interesiĝis pri la ebleco trovi sponsorojn por propagandi Esperanton. S-anino Filipová transdonis al posedanto de la pensiono MUDr. Hradil flageton de E-klubo en Přerov, kaj klarigis, kia­maniere la klubo trovis sponsoron por propagandi la klubon kaj la urbon.

    De lundo ĝis vendredo antaŭtagmeze estis por interesatoj aranĝitaj E-kursoj, kaj la ceteraj, kiuj akompanis la handi­kapulojn, promenadis en la ĉirkaŭaĵo sub gvidado de Drah. Kočvara. Trifoje dum la semajno - marde, ĵaŭde kaj saba­te - estis aranĝitaj aŭtobusaj ekskursoj al la vidindaĵoj de la Ĉeĥa paradizo. La unua celis al la kastelo Sychrov, ni trairis rokaron Malá Skála al Frýdštejn kaj poste ni ĉirkaŭveturis rokaron kaj ruinon Trosky. La dua ekskurso estis al urbeto Sobotka kaj ĝia ĉirkaŭaĵo, ankaŭ ni vizitis la tombon de Fr. Šrámek, kaj la lasta ekskurso estis al Valdštejn, kie ni admiris bildon pri K.H.Mácha. La vetero estis favora, brilis la suno kaj ĉiuj estis kontentaj.

    Vesperaj programoj estis variaj: pre­legoj kun diapozitivoj de Drah. Kočvara kaj prelegoj pri la Ĉeĥa paradzo kaj pri verkisto K. Klostermann de s-ano Mráz, prelego de Dr. Hradil pri la konservado de la sano, kaj konkursoj kaj amuzaj ves­peroj fare de geedzoj Filip kaj J. Rýznarová.

 

                                      Liba Filipová

 

 

 Martelet-citro*

 

Irante tra la Karlo-ponto en Prago oni povas aŭdi agrablan, sed nekutiman muzikilon, t.n. martelet-citron. La klavojn lerte manipulas viro iom aĝa, kun grizeta barbo kaj okulvitroj. Apud li staras tabulo kun nomoj  de ĉ. 50 lingvoj. Inter ili esperanto. Al ĉiu interesito li afable donacas presitan folion kun priskribo de la antikva kord-instrumento en lia lingvo, kun ŝato ankaŭ al esperantistoj. Li jam scias pri nia UK. - La esperantigon faris por li - kaj bone! - germana turisto. - Irante tie haltu ĉe li!

 (jm)

 * ĉeĥe: kladívková citera

 

 Kiel fartas Klubo de esperantistoj de doktoro Schulhof en Pardubice?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rigardu la foton!

Ĝi montras agrablan atmosferon en urba biblioteko en Přelouč, kien invitis partoprenantojn de čiumonataj lingvaj seminarioj membrino de EK Pardubice. La seminarioj estas tre ŝatataj kaj pli kaj pli akiras popularecon. Ili estas aranĝataj kune kun Asocio de esoerantistaj handikapuloj.

    E-klubo jam komencis propagandi kongreson de UEA sur tabulo de montrofenestro en filatelia vendejo Pofis en pasaĝo de pardubica ĉefstrato. En vestiblo de urba biblioteko de Pardubice ni malfermis E-ekspozicion, kiu daŭros la tutan junion. Tie ankaŭ okazos la lasta seminario de tiu ĉi lernjaro, la 15-an de junio.

    Okaze de la kongreso ni eldonos novan esp. broŝuron pri Pardubice, kunlabore kun AEH.

    Membroj de EK preparas sian IX-an Esperanto-tagon, kiu okazos en Kultura domo DUBINA de la 10-a horo sabaton 21-an de septembro 1996. Dum la renkonto partoprenantoj rememoros nunjaran mondkongreson en Prago per diapozitivoj, videoj kaj per propraj travivaĵoj. Petu invitilon, kie estos skribitaj busoj, per kiuj Vi facile atingos kulturan domon, ankaŭ skribu, se Vi interesiĝos pri tagmanĝo. Skribu al Jarmila Rýznarová, Na Okrouhlíku 953/21, Pardubice.

 

Novaĵoj de Asocio de esp. handikapuloj (AEH)

 

Certe jam ĉiu ĉeĥa esperantisto scias, ke tiu ĉi asocio regule monate eldonadas gazeton Informilo kaj kvaronjare almanakon Antaŭen, do aperas 16 numerojn dum la jaro por nuraj 70 Kč. Abonantoj estas tiel ĉiam sufiĉe frue informitaj pri diversaj programoj kaj novaĵoj ne nur el mondo de handikapuloj.

    Meze de aprilo 1996 estis aranĝita printempa internacia renkonto en pensiono Espero en Skokovy. Matene multaj partoprenis gimnastikon, poste 2.5 horojn diligente lingve perfektiĝis en 4 grupetoj, la akompanantoj de familianoj dum tiu tempo ĉiutage turistis. Post la posttagmeza ripozo li povis partopreni jogon, eluzi masaĝojn kaj elektroterapion kaj bonegan zorgemon de doktoro Hradil preskaŭ ĝis la nokto. Ĉiuvespere estis interesa programo. Dum la semajno ĉe bela suna vetero estis aranĝitaj 3 busaj ekskursoj en ĉarman ĉirkaŭaĵon .

    AEH kune kun EK Pardubice preparis  por kongreso de UEA taŭgajn afiŝojn, kvankam nur nigreblankajn en grandeco A3, A4 kaj kiel postkartoj, do interesuloj skribu tuj al adreso de AEH.

    Por venonta jaro estas jam preparata monata kalendaro, kie estos prezentitaj  kelkaj viglaj E-kluboj. La kalendaro estos eta suveniro por eksterlandanoj, granda kiel postkarta notlibro en proksimuma prezo  30 Kč. Interesuloj skribu dum monato oktobro al adreso: Josef Vaněček, Na Okrouhlíku 953/21, 530 03 Pardubice.

    Sabate 18.5.1996 AEH aranĝis solenan renkonton en Slaný, okaze de metado de memorŝtono al tilia arbo, kiun platis E-invalidoj antaŭ 6 jaroj. 15 partoprenantoj estis akceptitaj de urbestro kaj poste ĉe tilio, kiu bele kreskas surrande de patrinlerneja ĝardeno, prezentis infanoj sian programon. Poste ĉeestantoj trarigardis interesan ekspozicion en la lernejo.

 JARY

 

 Esperanto-tendaro NEKVASOVY

 

Esperanto-rondeto ĉe kulturdomo Esprit en Pilseno (Plzeň) aranĝas jam 5-an tendaron 18.8.-30.8.1996 en pitoreska vilaĝeto Nekvasovy inter Nepomuk kaj Paĉejov ĉe la trajnkonekto n-o 190: Plzeň - České Budějovice.

    Banado, fungoserĉado, sportado, societaj ludoj kaj nedeviga Esperanto-instruado kun regulaj rondetoj de Esperanta konversacio, lingvistikaj ludoj, gimnastikado, jogo k.s.

    Prezoj de restado:

1 semajno    850,- Kč (930,- SK)

2 semajnoj 1530,- Kč (1670,- SK)

    Ĉi tiuj prezoj estas nur antaŭpago, la rezulta sumo povas esti plus minus 10%.

Aliĝilojn sendu al: Klub Esperanto-Plzeň, Jiří Vomáčka-předseda, Koterovská ul. č. 30, CZ-301 41 Plzeň.

 

 Festivalo de Esperanta kulturo en Krakovo

 

Infanaj esperantistoj el Česká Třebová ekveturis al la festivalo jam la 8-an de majo, unue al Bielsko-Biala por kunveni tie kun lokaj klubanoj kaj vespere viziti E-familion. Komune kun polaj E-infanoj ili veturis plu al Krakovo. Dum la festivalo niaj infanoj prezentis kantojn, naciajn dancojn, scenetojn kaj fabelojn, la polaj infanoj kantis.

    Bedaŭrinde la vetero estis tre malagrabla, multe pluvis, kaj post la reveno hejmen la 12-an de majo kelkaj infanoj malsaniĝis.

 -zn-

 

 

 

 Konferenco de IKUE

en Česká Třebová

(17.5.-19.5.1996)

 

Prezidanto de katolika sekcio de ĈEA kaj landa reprezentanto por IKUE Miloš Šváček prezentis raporton pri la trijara laboro, precipe pri la pasintjara IKUE-kongreso en Olomouc kaj pri la katolika tendaro en Sebranice. Realiĝis ankaŭ balotado.

    Sabatan vesperon riĉigis per sia programeto lokaj infanaj esperantistoj. Dimanĉe la konferencanoj ĉeestis Diservon. Ing. Jan Kalný, vicprezidanto de la katolika sekcio, informis la kredantojn pri Esperanto.

 -zn-

 

 

 Psike malsanaj homoj, memrajtaj, kaj la internacia lingvo Esperanto

 

Mi jam tri jarojn instruas la lingvon Esperanto al psike malsanaj homoj, ne nur al mezaĝuloj, sed ankaŭ al gejunuloj. Mi bone konas ilian animon, sopirojn ktp. Ili deziras lerni lingvojn, havi eksterlandajn geamikojn, legi ĵurnalojn, gazetojn, revuojn. Sed bedaŭrinde la homoj pensas pri ili suspekte, kiel ĉeĥoj diras  dívat se přes prsty“ (rigardi tra inter fingroj, t.e. malŝate). Ĉu ili lernos Esperanton aŭ preferos la anglan, francan ktp., dependas de esperantistoj kaj de ilia helpo. Se vi volas lingve helpi ilin, petu adresojn de lokaj grupoj de Ĉeĥa Asocio por Psika Sano. Nia adreso estas: Česká společnost pro duševní zdraví, pobočka Ostrava, esperantská skupina, Skautská 9/1081, 708 00 Ostrava-Poruba. Ni  respondos kun plezuro.

 Gustav Heczko

 

 

 

 9-a Internacia Kultura Festivalo en Ústí n. L.

 

okazos dum la lasta septembra semajn­­fino (27.-29.9.1996). Ĉi tiu internacia renkontiĝo estas sufiĉe konata kaj havas jam sian bonan tradicion, nome dank' al ĉiujara kvalita programo kaj al ĉeestado de multaj eksterlandanoj.  Pasintjare partoprenis ĝin entute 75 gesamideanoj el 5 landoj kaj la tuta duono el ili estis ĝuste la esperantistoj el Germanio (precipe el Saksio, Bavario, Turingio, Meklenburgio, Sakcio-Anhaltio ktp.), Luksemburgio, Pollando kaj Slovakio. Ĉijare ni atendas ankoraŭ partoprenon de esperantistoj el pluaj landoj.

    Por ĉijara renkontiĝo preparas E-klubanoj el Ústí n.L. denove interesan programon, krom la alia eĉ simpatian interkonan vesperon kun muziko kaj danco en la loko de loĝigo kaj plue dimanĉan busan ekskurson al la monaĥejo en Osek, kies kelkaj trezoraĵoj estas registritaj ĉe UNESCO.

    Aliĝilojn kun detala programo sendos al vi je via peto Inĝ. J. Kříž, Družstevní 411/11, 400 07 Ústí n. L. (tel. 047/5500283 post la 18-a h. aŭ deĵ. 047/5241629).

 

 

 

 

 

 

 

 Ekspozicio pri Esperanto

en muzeo

 

    Silezia Landa Muzeo en Opava jam longe kunlaboras kun la loka Esperanto-klubo. La kunlaboro havas diversajn formojn kaj ĝi alportis jam plurajn sukcesajn rezultojn. La plej evidentaj por publiko estas ekspozicioj. La 29-an de majo malfermiĝis jam la kvara komuna ekspozicio, aranĝita en lastaj jaroj. Ĉar ĝi estis preparita okaze de la 81-a UK en Praha, estas ĝia temo iom ĝenerala:  Mondo sen interpretistoj.“ Pere de diversaj dokumentoj kaj objektoj - cetere por esperantistoj neniel eksterordinaraj - ĝi informas pri Zamenhof kaj lia verko, pri la movado kaj pri la kultura valoro de Esperanto. Apartaj ekspoziciaj paneloj prezentas Esperanton kiel ilon de politika batalo, propagando de eklezioj, kiel komunikilon en radio, poŝto kaj turismo. La fakan uzon de la lingvo demonstras diversaj eldonaĵoj, SAEST-prelegaroj kaj altlernejaj dokumentoj, ekz. de AIS San Marino. Por vizitantoj estas certe allogaj diversaj  kuriozaj“ esperantaĵoj - propagandiloj de Esperanto-muzeoj, Esperanto-ludiloj, cigaredoj, alumetoj, trinkaĵoj, ornamaĵoj kaj similaj Esperanto-nomaj produktoj. La lasta parto de la ekspozicio informas koncize pri riĉa agado de Esperanto-klubo en Opava, kiu estas dokumentita pere de ties eldonaĵoj, fotografaĵoj, prospektoj kaj leteroj. La esperantistajn vizitontojn ĝojigos dokumentoj el la 13-a UK en Praha en la jaro 1921, malnovaj Esperanto-afiŝoj kaj libroj el la komenco de tiu ĉi jarcento.

    La ekspozicion, kiu daŭros ĝis komenco de septembro, akompanas la afiŝo, invitilo kaj varboprospektoj. Informoj pri ĝi aperis en kelkaj tagĵurnaloj inkluive de la tutŝtataj. Tio ja estas sekvinda ago de lokaj esperantistoj, kiu, bedaŭrinde, ne trovas pluajn imitantojn kiel decus en lando gastiganta post longa tempo la Universalan Kongreson!

                             Vl. Kočvara

Interesatoj estas invitataj en labortagoj 8-12, 13-16 horo, en libera tago laŭ antaŭanonco ĉe Vl. Kočvara.

 

 (Mal)junularo kunvenis

 

La 2-an de junio 1996 nia klubo en Ostrava okazigis la duan renkontiĝon de iamaj junularaj aktivuloj el kvindekaj jaroj.  El fotoj kaj kronikoj de tiu tempo ni preparis murgazeton. Esperante ricevi salutleterojn, ni invitis eĉ niajn eksklubanojn, kiuj elmigris al eksterlando - imagu nian surprizon, kiam Julie Zakopčanová startigis aŭtomobilon kaj alveturis el Francujo. Ŝi gajnis florbukedon por plej malproksima gasto. Tostante ni konsumis pli ol 100 sandviĉojn kaj 200 unuglutajn sandviĉetojn, ne mankis donacitaj legomoj kaj konfitaĵoj. Ĉion preparis  5-membra laborgrupo sub gvido de M. Mikolajková el E.K. Ostrava-Poruba. Ni konsilas aranĝi en via klubo similajn renkontiĝojn.

    Drahomír Kočvara

 

 

 ILEI - Pedagogoj

 

Por la ĉeĥa ILEI-sekcio ĝis nun aliĝis 12 personoj (L. Filipová, G. Heczko, J. Karen, A. Klementová, J. Křížková, M. Malovec, J. Mendl,A. Mrázová, J. Patera, J. Rýznarová, L. Špína, J. Vojáček), por ILEI-seminario en Tábor nur unu (Malovec). Dum la ILEI-tago en UK preparas M. Malovec ankaŭ informon pri la instru-sistemo en Ĉeĥio.

 

 Koncize

 

- La 83-a Universala Kongreso de UEA 1998 okazos en la franca Montpellier

- post Asteriks, la gladiatoro kaj Asteriks kaj Kleopatra aperis nova kajero Asteriks kaj la Normanoj

- ĉijare ni rememoras datrevenojn de famaj tradukistoj Hilda Dresen (1896-1981), estonino, Kolomano Kaloscay (1891-1976), hungaro, kaj niaj Miloš Lukáš (1897-1976) kaj Tomáš Pumpr (1906-1972).

- 3.-17.8.1996 okazos 15-a IKUE-kongreso en Sebranice apud Litomyšl

- nova estraro de Akademio: d-ro Werner Bormann - prezidanto, s-ino Perla Martinelli, sekretariino, Gonçalo Neves kaj Gerrit Berveling -vicprezidantoj.

- FAME-fondaĵo distingis ĉijare per sia kulturprenmio en valoro de 10 000 DEM la brazilan eldonisto Gersi Alfredo Bays pro liaj meritoj pri eldonado de literatura revuo Fonto, la epopeo La Luzidoj kaj helpo ĉe eldono de Plena Analiza Gramatiko

- AFRIKA VEKIĜO estas nova 8-paĝa periodaĵo el Togolando pri Esperanto en Afriko. La unua numero enhavas multajn tajperarojn, tamen estas tre esperiga. Ĉefaj artikoloj: intervjuo kun ĉefdelegito de UEA en Togolando; Dioj ankoraŭ abundas en Afriko; La demo­kratio ne kulpas, sed la demo­kratoj; Arbarmortiĝo en Afriko; Teĥnika helpo, ĉu vere helpo? La vojo longiĝas ankoraŭ.

- V-aj internaciaj kursoj por junularo realiĝos en Prago 20.27.7.1996, do en la sama tempo kiel UK, sed en alia loko. Prezo 1150 Kč por ČEJ-anoj, 1560 Kč por neČEJ-ano. Aliĝoj: Renata Beranová, Svatoplukova 43, 784 01 Červenka

- Internacia Junulara Semajno (13.8.-19.8.1996) okazos en Eger, Hungario, 50 DEM, aliĝoj: Dávid Alko Golden, Damjanich u. 1/c.I.8, HU-8200 VESZPRÉM, Hungario

- 52a Internacia Junulara Kongreso sekvos post UK en la trankvila urbeto Güntersberge, en lafederacia lando Saksio-Anhaltio. Informoj: Vlaďka Chvátalová, Vysočanská 763, 582 91 Světlá n. Sázavou

- AEH-tago en Slaný okazis la 18-an de majo 1996 kun metado de memorŝtono al E-tilio plantita en 1990

- Cent jaroj de Esperanto-teatro. En septembro 1896 estis en Smolensk prezentita la unua teatraĵo en Esperanto, Unua brandfaristo de Leo Tolstoj, en la hejmo de s-ro Zakrĵevski.

 

 

RIDU A  RIDETU

 

    Edzo venas hejmen kaj kisas sian edzinon, kiu pasie reciprokas la kison.

- Kiel al vi plaĉas, ke mi razis mian barbon?

- Dio mia!  Karolo, ĉu tio estas vi?!

 

    Sinjoro alparolas knabineton:

- Kie estas via paĉjo, knabineto?

- Iru en la porkejon, sinjoro. Paĉjo tie manĝigas porkojn. Vi rimarkos lin tre facile. Li surhavas ĉapelon.