Starto  5/1996 (172)

organo de Ĉeĥa Esperanto-Asocio

aperas 6-foje jare. Abono 15 gld.

     Komercaj anoncoj: 25 Kč por unu linio, 800 Kč por kvaronpaĝo, 1500 Kč por duonpaĝo, 2500 Kč por tuta paĝo. Duobla reklamo 15% rabato, triobla reklamo 30% rabato.

     Membrokotizoj: A 160 Kč, B 80 Kč, (C nuligita), D 40 Kč, E 40 Kč, F 3200 Kč, G 100 Kč (Starto), eksterlandanoj 20 ECU, enskribo 20 Kč.

     Korespondaj kursoj: 335 Kč  komencantoj, 240 Kč progresintoj. Aliĝoj: Mgr. Vlasta Janá­ko­vá, Smetanova 26, 541 01 Trutnov.

     Asocia adreso: Ĉeĥa Esperanto-Asocio,

poŝtkesto 1069, 111 21 Praha 1, Ĉeĥio

     IČO de ĈEA: 00 44 30 34

     Banko-konto de ĈEA: 3330-021/0100, Komerční banka, Praha 2

     Komitato de ĈEA (ĝis novembro 1996):

Prezidanto: Ing. Vlastimil Kočvara, Ant. Sovy 10, 745 05 Opava

Vicprezidanto: Doc. Petr Chrdle, Anglická 878, 252 29 Dobřichovice, tel. 02.9912201, fakso 02.9912126

Vicprezidanto-kasisto: Pavel Polnický, Lesní 150/IV, 290 01 Poděbrady, tel. 0324.5651

Sekretario: Květa Hubnová, Esperanto, p.s. 1069, 111 21 Praha 1

Komitatano: Věra Podhradská, Poříčí l, 603 00 Brno, tel. 05.4323 3047

Komitatano: Vladislav Hasala, pošt. př. 34, 696 62 Strážnice, tel. 0631/942507, fakso 0631/2079

Komitatano: Mgr. Vlasta Janáková, Smetanova 26, 541 01 Trutnov, tel. 0439.4170

     Kontisto: Jiří Patera, U Ryšánky 1534, 147 00 Praha, tel: 02.460162

     Ĉefdelegito de UEA: Stanislava Chrdlová, Anglická 878, 252 29 Dobřichovice, tel. 02.9912201, fakso 02.9912126

     Redaktoro de Starto: Miroslav Malovec, Bosonožská 15/10, 625 00 Brno, tel. 05.4724 0690 (post 19a horo)

 

Invito al Havířov

 

    La 8-a kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio efektiviĝos de la 29-a de novem­bro ĝis la 1-a de decembro 1996 en la nord­moravia urbo Havířov.

    La aliĝilojn vi trovos en la mezo de tiu ĉi numero de Starto.

    Dum la renkontiĝo la klubo de espe­ran­t­istoj en Havířov solenos sian kvar­dek­jariĝon.

    Se vi persone ne povos veni, la klu­banoj estos dankemaj por bildkartoj kun salutoj de geesperantistoj el la tuta mondo.

    Bonvolu sendi ilin al unu el la sekvantaj adresoj:

    - Esperanto-Klubo, kulturdomo de Leoš Janáček, Dlouhá třída, 736 01 Havířov-Město

    - Esperanto-klubo, kulturdomo de Petr Bezruč, Hlavní třída, 736 01 Havířov-Město

    Sinceran dankon kaj ĝis revido en Havířov

                             Zdeněk Heiser

    prezidanto de la klubo

 

 

 DONACOJ al ĈEA

 J.Šebela, Třebíč          200,-O.Ungerová, Neratovice           1000,-

A. Vozáková, Slavičín                500,-

M.Bartovská, Frýdek-Místek     1200,-

M. Picková, Brno                      1200,-

B. Zubová, Lysá n.L.                    700,-

Vondrouškovi, Brno                     400,-

M. Bartovská, Frýdek-Místek      600,-

 

entute                                         5.600,-

 

 


 KONGRESAJ POST-EĤOJ

 


 Mesaĝo de

Boutros Boutros-Ghali, Ĝenerala Sekretario de Unuiĝintaj Nacioj

 

    Mi ĝojas saluti la partoprenantojn de la 81-a Universala Kongreso de Espe­ranto. Venante el tiom da diversaj lan­doj, vi faras apartan impreson ĉe ni en Unuiĝintaj Nacioj pri via kapablo kun­veni kaj debati sen interpretistoj.

    Dum Unuiĝintaj Nacioj eniras sian duan jarkvindekon, la neregistaraj orani­zaĵoj en konsultaj rilatoj kun UN, kiel Universala Esperanto-Asocio, fariĝas ĉi­am pli gravaj por la laboro de la Orga­ni­zaĵo. La lerto, sperto kaj sindediĉo de la multaj NRO-aktivuloj donas esencan kontribuon en vasta aro da kampoj. Via Asocio jam elmontris sian volon pli­vastigi la senperan kaj egalecan parto­prenon de civitanoj en la laboro de Unuiĝintaj Nacioj kaj plibonigi la komu­nik­adon kaj interkompreniĝon inter la nacioj. Tiujn celojn mi tutkore subtenas.

    Mi sendas miajn bondezirojn por stimula kaj fruktodona kongreso.

 

 Mesaĝo de

Federico Mayor, Ĝenerala Direktoro de Unesko

 

    Estas por mi granda plezuro etendi korajn salutojn al la partoprenantoj de la 81-a Universala Kongreso de Esperanto, okazanta en la historia urbo Prago. Kiel vi scias, Unesko donas apartan gravecon al sia kunlaboro kun internaciaj kaj na­ciaj neregistaraj organizaĵoj, konsekven­ce kun sia strebado al la celoj de inter­naciaj solidareco kaj inter­kompreno. Kon­sidere al tio, ni taksas valora nian long­daŭran rilaton kun Universala Esp­e­rant­o-Asocio, kiu kuraĝigas dialogon inter la popoloj de la mondo per la antaŭenigo de universala lingvo.

    Unesko, kiu havas la statutan taskon helpi subteni la  fruktodonan divers­econ“ de la kulturoj de la mondo, kredas, ke universaleco devas enteni plurecon. Lingvo estas, kompreneble, la vivanta koro de ĉiu kulturo, kaj tial lingvoj devas esti konservataj en la varieco de siaj formoj. Multaj el la 4000 ĝis 5000 lingvoj de la mondo - ĉiu reprezentanta unikan manieron koncepti la realon - povus malaperi tra la venonta jarcento, krom se oni konscie penas protekti ilin. Per sia Linguapax-projekto, Unesko estas aktive engaĝita ĉe la protekto de la lingva heredaĵo de mino­ritataj kulturoj, ne laste per la antaŭ­enigado de denasklingva instruado. La lingvoj de la mondo konsistigas uni­versalan heredaĵon kaj devas esti kon­ser­vataj - kaj por si kaj por ni.

    La lingva diverseco, tamen, devas neniam servi kiel preteksto por ekster­laso kaj antaŭjuĝo. Per la antaŭenigo de komuna formo de komunikado, Univer­sala Esperanto-Asocio helpas konstrui pontojn de interkompreno inter la popo­loj kaj kulturoj de la mondo, por montri ke unueco en diverseco eblas - kaj necesas - en nia pli kaj pli interdependa mondo. Mi deziras al la Kongreso de via Asocio ĉian sukceson en ĝia laboro.

 

 Vortoj de

Miloslav kardinalo Vlk, Ĉefepiskopo de Prago

  

    Mi salutas vin kore kaj frate ĉiujn, karaj partoprenantoj de la 81-a Univer­sala Kongreso de Esperanto en Prago, kiun mi ne povas bedaŭrinde partopreni persone. Tial mi sendas ĉi tiun mian mesaĝon.

    Antaŭ ĉio mi deziras al vi, ke vi gaj­nu belegajn impresojn el nia lando, Ĉeĥa Respubliko, kaj precipe el ĝia ĉef­urbo.

    Mi mem kiel esperantisto apogas vian grandaniman strebadon ne nur por lin­gva interkompreniĝo, sed ankaŭ por vera amikeco inter homoj el diversaj kultur­medioj kaj religioj. Mia episkopa devizo estas ja  Por ke ĉiuj estu unu“.

    Do, mi certigas vin ĉiujn ke mi spirite restos kun vi kaj preĝos por abundaj fruktoj de via kongreso.

 

 Mesaĝo de d-ro

Louis C. Zaleski-Zamenhof

 

    Bonvolu ricevi la tradician bonven­saluton de Zamenhof-ido. Mi tutkore deziras plenan sukceson al la 81-a Universla Kongreso de Esperanto.

    Vi kunvenas ĉi-jare en la bela urbo Prago por debati gravan kaj ege aktu­alan temon: ĉu kulturo estas valoro, ĉu varo? Nu, la temo kulturo estas kon­stante ligita al la Esperanto-movado. Ja unu el la ĉefaj taskoj de la lingvo internacia konsistas el malfermo al la mondo, kaj en alproksimigo de ĝiaj devirs­specaj kulturoj, sen ajna ĝeno al iliaj originalaj trajtoj.

    Kvankam la tuja, senpripensa respon­do de ĉiu idealisto al la tema demando estus:  Kulturo estas valoro“, tamen res­pon­do pli pragmata,  Kulturo estas varo“, ne plu devas esti negative antaŭ­juĝata. Ni difinu la koncernajn vortojn: valoro estas  kvalito estiminda“, dum varo estas  rezulto de (ekonomia) aktiveco.“

    La varoj industriaj nun rezultas tamen grandparte el la aktiveco de maŝinoj kaj de aŭtomatoj; tial la mondo pli kaj pli suferas pro malbezono de industria aktiveco de homoj. Kial do ne orienti la homan aktivecon disponeblan al kreado de varo kulturo? Necesas nur ke oni bone zorgu pri la  kvalito estiminda“ de la varo tiel kreata  - ne produktata, do ne fare de aŭtomatoj! La varo kulturo estu varo valora!

    Mi bondeziras al viaj debatoj ke ili signife kontribuu al la evoluo de la kulturo, tiu plej valora riĉaĵo de la homaro, same de la nacia, ĉie ajn en la mondo, kiel ankaŭ de la internacia Esperanta kulturo, komuna bono de ĉiuj. Kaj  per laboro de la esperantoj“ tiu varo estu ĉefe kulturo de paco!

 

 Spliteroj de la 81a UK

 

 *

    La unuan fojon en mia vivo mi parto­prenis en Universala Kongreso de Espe­ran­to, kaj mi tute ne troigas, se mi konfesos, ke mi eĉ en sonĝo ne kapablis imagi ion simile ravan. Ĉiuj homoj vidiĝis al mi tiel proksimaj, karaj kaj kontentaj kaj mi multe cerbumis, kial. Al tiu harmonio certe helpis eĉ la Kongresa palaco, kies situo estas tiel ideala, ke el ĝi estas ĉarma rigardo sur la tutan Pragon kun panoramo de Hradčany, kaj krome ankaŭ la belega vetero. Sed ĉefan meriton pri ekster­ordinare amika atmosfero havis unu­sence Esperanto.

    Tiun unikan, universalan entuziasmon mi perceptis per ĉiuj sensoj. Mi dezirus posedi poetan inspiron por esti kapabla priskribi pli verve miajn sentojn - mi havis imagon, ke ĉiuj homoj estas tiel senfine feliĉaj kiel mi ...

    Mi konfesas, ke ĉe la preparoj kaj paroladoj pri UK-o okazintaj dum la antaŭ kongresa tempo, mi timegis mal­sukceson, fiaskon, ĉar la tuta planado ŝajnis al mi terure ĥaosa, nekonkreta. Kaj dume, kvazaŭ ĉe malfermo iu sorĉa aveto eksvingus per sia sorĉvergeto - ĉio subite funkciis, ĉiuj helpantoj estis sur siaj lokoj pretaj - kaj UK-o sukcese ekveturis.

    Pentri impresojn pri renkontiĝoj de esperantistoj, kiuj post kelkaj jaroj persone konatiĝis, estas tte superflua, ĉar ĉi ĉion ĉiu vizitanto vidis propra­okule aŭ mem travivis.

    Plezure mi devas priskribi impreson de neesperantisto - de nia filo - kiu laboras en akceptejo de granda Praga hotelo kaj estras fremdajn lingvojn. Pri Esperanto li ĉiam parolis malrespekte, kvankam li sciis mian entuziasmon por tiu lingvo.

    Dum la kongreso li nepre ne bezonis paroli kun ni, sed en nia loĝejo li trovis nur karteton kun sciigo:  Ni estas ĉiu­tage en la Kongrespalaco“. Do li iris tien, sed en tiu tumulto li ne povis nin trovi. Feliĉe helpis al li s-ro D. Kočvara kaj post trairo de ĉiuj etaĝoj kaj salonoj ili ĝisiris en teretaĝan manĝejon, kie ni ĝuste vespermanĝis, kaj tie ni feliĉe renkontiĝis. Kaj li tuj rakontis entuzi­asme, kian egan impreson faris al li la homoj kaj la atmosfero en la Kongresa palaco kaj aldiris:  Fakte, panjo, tiu Esperanto estas perfekta lingvo. Mi favoras vin.“

    Mi povus ankoraŭ pli multe skribi pri belegaj travivaĵoj. Estis ankaŭ mankoj, mi scias  tion, sed mi iel ne sensis tion.  Pri tio eble skribos iu alia.

 Helena Maudrová

 

 *

    Bonveniga servo funkciis de vendreda mateno (18.7.1996) ĝis sabata nokto en ĉiuj stacidomoj, flugejo kaj centra bus-stacio kaj en hoteloj. Ni direktis ĉiujn kongresanojn aŭ al kongresejo aŭ loĝejo. Kiam alveturis samtempe granda grupo, ekestis ĉe la ĝiĉeto granda tumulto. Helpema serbo volis preni valizon de sia itala amiko.


Nur en hotelo ili vidis, ke ili erare kunprenis iun fremdan valizon. Antaŭ ol ili sukcesis redoni ĝin al bonveniga servo, ni jam revenis el polic-oficejo, kie ni anoncis perdon de valizo de aŭstra gasto. Ĉio feliĉe finiĝis. Aŭstra gasto feliĉege nuligis sian anoncon pri ŝtelo. (Drah. Kočvara)

 *

    Laŭ mia opinio la plej amuza kunveno de la Universala Kongreso estis kunveno de internacia kata rondo, kiu aperis antaŭ du jaroj kaj nun jam havas anojn en 28 landoj. La anaron kunligas modesta revuo  Folioj de Kat-amikaro“. Prezidantino de la societo estas prestiĝa angla verkistino Marjorie Boulton.

    Antaŭ kunveno de la kat-amikaro okazis kunveno de delegita reto, kiu daŭris pli longe, ol estis destinita tempo. Sinjorino Boulton simple aperis inter la pordo kaj komencis parade miaŭi. la delegitaro ekridis kaj forlasis la salonon.

    Por anoj ekzistas jam faka literaturo, ekz.  kiel ekkoni la staton de la kato laŭ ĝia vosto. Ni vidis ankaŭ malgrandan ekspozicion de fotografaĵoj de diversaj katoj. (Vlado Sládeček)

 *

 Du nekredeblaj renkontiĝoj

Mia lernanto petis min interkonsenti renkontiĝon kun sia korespondantino el Irano, ĉar li povis alveturi nur por unu tago. Iom mi timis, ĉu mi sukcesos trovi ŝin kaj telefoni al li pri loko kaj horo de la renkontiĝo. Mi demandis unuan iraninon, kiu alveturis en kvarmembra grupo - kaj nekredebla hazardo okazis: ŝi estis la serĉata persono. Tuj ni telefonis kaj post 3 tagoj ili post dujara korespondado emocie brakumis sin reciproke sen rasaj kaj lingvaj baroj.

    Membro de nia klubo kun miro trovis sian francan amikinon, kiu transloĝiĝis al Kanado kaj dum 20 jaroj silentis. Ambaŭflanke neatendita renkontiĝo kaŭzis, ke ili ĝuis kongresajn tagojn kune. Kaj rezulto estas, ke ili por 3 monatoj, ankoraŭ nunjare, vizitos ŝin en Kanado. (Drah. Kočvara)

 *

    Plendoj de pluraj partoprenintoj:

- Solena malfermo estis interrompite per kelkaj programeroj. El tiuj la prezentado de bulgara teatro estis nedigna por kongresa inaŭguro kaj multaj ĉeestantoj foriris.

- Informsignoj kaj indikiloj ene de kongresejo ne estis tre taŭgaj - malbone videblaj (malgrandaj literoj), oni ofte erarvagis.

- Ekserlandanoj, sed ankaŭ nialandanoj kritikis, ke ekstera propagando de la kongreso estas bagatela, nenie sentebla (bedaŭrinde ĉiu afiŝeto estas nun en Prago kare pagenda)

- Pli aĝaj  kaj move handikapitaj kongresanoj ne povis trovi en la kongresejo sidlokojn por ripozi

- Higienaj kondiĉoj en inaj WC estis nesufiĉaj, daŭre mankis papero kaj paperaj viŝtukoj

- Ofte oni plendis pri longaj vicoj kaj homamaso ĉe iuj giĉetoj - informservo, filatela servo. Unuflanke tio montras grandan intereson, sed aliflanke nesufiĉan nombron de helpantoj por tiuj servoj. (laŭ I-AEH)

 *

    Kongresaj ŝteloj. Kiom kreskis en la lastaj jaroj turismo en Prago, tiom kreskis neeviteble ankaŭ ŝtelado, eĉ rabado, sur ĝiaj stratoj. E-istoj, ofte kun siaj kongresaj sakoj kaj ŝildoj, estis certe okulfrapaj al stelistoj. Jen unu kazo raportita en la belga E-revuo Inter ni:  En la metroo, praktike antaŭ niaj okuloj, oni ŝtelis de Maria ŝian monujon, kvankam ĝi estis taŭge lokita en saketo fiksita sur la antaŭo de ŝia zono. En la policejo, kien ni poste trafis, amaso da esperantistaj kongresanoj kaj eŭropaj turistoj staris en vico, ĉiuj viktimoj de la sama fi-okazaĵo.“

 *

 Redaktoraj spertoj pri UK

- Kvankam ni arigis ses komputilojn en la kongreskuriera kaj gazetara ĉambroj, montriĝis, ke almenaŭ du komputiloj ankoraŭ taŭgus por kongresanoj, kiuj volis enkomputiligi siajn artikolojn aŭ traduki la Manifeston de Prago en sian nacian lingvon. Ili blokis niajn komput­ilojn eĉ dum pluraj horoj kaj prokra­stigis eldonojn de kurieraj numeroj  (Pragaj Sonoriloj).

- Kontribuaĵojn de kongresanoj ni post enkomputiligo metis en koverton, en kiu post kelkaj tagoj regis kaoso. Se mi denove farus tian laboron, mi numerus ĉiun ricevitan paperon, enskribus ĝin en kajeron, en kiu mi notus aŭtoron, temon kaj tagon, al kiu ĝi ligiĝas. Ĉar mi ne faris tion kaj ankaŭ la aŭtoroj ofte forgesis mencii la tagon kaj horon, impresas Pragaj Sonoriloj iom pelmele kaj gulaŝe. Ekzemple marde venis kontribuoj pri okazintaĵoj dimanĉaj kaj lundaj kaj pri okazontaĵoj ĵaŭdaj kaj vendredaj. Nur en Starto 4/1996 mi klopodis la miksaĵon iom kombi laŭ logiko kaj tempo.

- En nia ĉambro staris ankaŭ mult­obligilo, kiu faris dum la semajno pli ol cent mil kopiojn. Bedaŭrinde, apenaŭ ni komencis presi Pragajn Sonorilojn (tri mil ekzempleroj), senĉese enkuradis diversaj homoj (ofte komitataj gravuloj aŭ postmomentaj prelegontoj) kaj postulis, ke ni tuj rompu la presadon de la kuriero kaj prioritate kopiu iliajn paperojn, kiujn ili nepre tuj bezonas por sia kunsido aŭ prelego. Samtempe oni telefonis el la Informejo, kie - je ĉiuj sanktuloj! - blokiĝis la kuriero, ke la Informejo estas sieĝas kongresanoj, kiuj postulas la kurieron. Okazis konfliktoj inter kopiistoj kaj ĝenantoj, sed ankaŭ malaperoj de kelkaj gravaj dokumentoj, ĉar iu el la hastantoj forportis ne nur siajn kopiitajn paperojn.

- Estis momentoj, kiam mi deziris ŝlosi la pordon kaj skribi sur ĝi eniro malpermesita, ĉar mi povis verki aŭ entajpi eĉ ne unu artikolon sen esti almenaŭ dufoje rompata de iu, kiu uragane enkuris la ĉambron, ĉar li nepre tuj devas paroli kun la redaktoro, kvankam temis pri afero, kiun li povis trankvile surpaperigi kaj meti en nian keston ĉe la Informejo aŭ antaŭ la pordo de nia ĉambro. Tial kelkaj artikoloj eĉ perdiĝis aŭ restis en komputilo, sed ne aperis en la kuriero, ĉar senĉesa rompado de ies laboro kaŭzas erarojn kaj forgesojn. Unu svedino nomis min malĝentila viro, ĉar mi ne tuj rompis mian laboron, kiam ŝi alparolis min. Al la ĝenanto ŝajnas, ke lia ĝeno estas bagatelo, li ja ĝenas nur por momento, sed se tia bagatelaĵo venas ĉiun kvinan minuton, la ĝenato povas freneziĝi. De tempo al tempo mi efektive forkuris el la ĉambro por vagi tra la salonoj inter la kongresanoj, por iom ĝui la kongreson (apenaŭ mi povus raporti, nenion vidan­te propraokule), sed ankaŭ por retrovi psikan ekvilibron kaj malice eviti novajn ĝenontojn. Kiel vera kuriero mi ĉion tra­kuradis, preterfluge salutante konatojn kaj revenis denove al mia komputilo. Plurfoje ĝi jam estis okupita de iu arti­kol­­verkanto, kaj mi devis atendi ĝis lia foriro, ĉar mi ne estas tiom mal­ĝen­tila por iun elĵeti el mia seĝo. (M. Malovec)

 *

    Kongresaj posteĥoj. La postkongresa vojaĝo tra tri  magiaj“ urboj PRAGO - DRESDENO - KRA­KO­VO estis same neforgesebla, kiel ĉiuj unuopaj progra­meroj de la 81-a UK. Dank' al ČEDOK-agentejo ĉio funkciis perfekte kaj ni estas superplenaj de historiaĵoj, kiuj en ĉiuj tri urboj abundas  (mi eĉ bedaŭris miajn kun­vojaĝantojn, kiuj ĝuis ilin antaŭkongrese - dumkongrese - post­kongrese). Sed oni ne plenumis al ni  deziron resti en la hotelo VLČINA en Frendštát pod Radhoštěm pli longe ol por tranokti kaj ne ebligis almenaŭ unu tagon ĝui trankvilon kaj belecon de la Beskydy-montaro. En la programo estis envicigitaj novaj kaj novaj urbo­vidindaĵoj. Ni do ne povas diri:  Ni ĝuis la postkongresan vojaĝon plen-plene.“ Eble post ia venonta kongreso en nia lando, ĉu ...                    (Margit Turková)

 

 

 

 

Kiel argumentas Nobel-premiito.

Ĉeĥlingva gazeto Ekonom 38/1996 publikigis intervjuon de redaktorino Tereza Tykvová kun prof. Reinhard Selten. Post interparolo pri Nobel-premio kaj ludo-teorio ŝi demandis fine de la artikolo:

Vi alveturis en Pragon al la Univer­sala Kongreso de Esperanto. Kial ĝuste Esperanto? Internacia lingvo jam delonge fariĝis ja la angla, kun mi vi interparolas germane...

    Estas vero, ke nun ludas la gvidan rolon la angla, sed tio povas rapide ŝanĝiĝi. Post kvindek jaroj estos la centro de la monda aktivado koncentrita verŝajne en la sud-orienta Azio. La angla estas por japanoj, ĉinoj kaj aliaj loĝantoj de tiu teritorio tre peniga, Esperanto male por ili multe pli facila. Mi opinias, ke el ĉi tiu mondoparto venos fortaj impulsoj por altigi la rolon de Esperanto en la internacia komunikado. Tial mi supozas, ke ankoraŭ ne estis dirita la lasta vorto.

    Do vi orientiĝas al la estonteco?

    Ni esperantistoj havas tre longan perspektivon. Ni ne rezonas en jaroj, sed en jardekoj. Esperanto ekzistas jam pli ol cent jarojn, tenas sian pozicion kaj  ligas kontaktojn en la tuta mondo. En mezepoko regis latino, komence de ĉi tiu jarcento la franca, nuntempe la angla, kiu scias, kian lingvon adoptos la estonteco ...

 

 

 

 

 

 

 Japana bohemisto

Kurisu Kei

en Prago

 

La karavano de Tokia Esperanto-klubo al UK venigis al ni Ĉeĥoj tre estimatan gaston, s-ron Kurisu Kei, tiom karan  precipe al ni ĉeĥaj esperan­tistoj.

    Kiel bohemisto li jam preskaŭ 50 ja­rojn okupiĝas pri tradukado de ĉeĥaj verkoj en la japanan - neniel kaŝante, ke komence de sia tradukista kariero, kiam lia ĉeĥa ne ankoraŭ estis sufiĉa, li tradu­kadis ĉeĥajn verkojn el iliaj Esperantaj tradukoj. Poste jam el la ĉeĥaj origi­na­loj, tamen kun konsulta helpo de ĉeĥaj esperantistoj.

    Mia ĉeĥa eldonejo KAVA-PECH, kiu sisteme prezentas ne nur ĉeĥan literatu­ron en Esperanto, sed ankaŭ valorajn esperantajn tekstojn en la ĉeĥa, eldonis la verkon de Kurisu Kei (malgrandan laŭ amplekso, sed grandan laŭ enhavo) Co mi dala česká literatura. Vyznání japonského překladatele. (Kion donis al mi la ĉeĥa literaturo. Konfeso de japana tradukisto). La verkon skribis la aŭtoro en Esperanto, en la ĉeĥan ĝin tradukis Jaroslav Žák. Aldonitaj estas konciza vivopriskribo de la aŭtoro kaj listo de liaj tradukoj el la ĉeĥa japanen, kiuj aperis en Japanio: de 14 aŭtoroj, kaj  nur de Karel Čapek 8 verkoj. Jam de tio klaras, ke la personon, kiu ĝis tia grado zorgas pri disvastigo de ĉeĥa kulturo, skribita en  malgranda“ ĉeĥa lingvo, en fora Japanio, devas ami ĉiu kultura Ĉeĥo, kaj ke ĝin devas estimi ankaŭ la oficialuloj. Ke tio pravas, atestas la programo de Kurisu Kei en Prago:

    Jam dum la kongreso s-ro Kurisu, akompanata de s-roj Jaroslav Mařík, honora membro de UEA, kaj Jaroslav Žák, tradukinto de lia verko, vizitis la pragan malliberejon Pankrác, kiun li volis ekkoni por sia nova verko kaj sia daŭra intereso pri Julius Fučík. Dum la ekskursa tago, do merkrede, li vizitis familion de konataj ĉeĥaj japanologoj, gesinjoroj Hrdlička, kaj sekve, akompa­na­ta de D-ro Karel Fiala (profesoro de la ĉeĥa en Japanio nun libertempanta en Prago, krome tradukisto de la japana en la ĉeĥan), li estis  akceptita en la Japana ambasadorejo flanke de ĝia kultura ataŝeo.

    Ĉar viziton de Kurisu Kei uzis ankaŭ multaj oficialaj instancoj kaj personoj, lia tempo en Prago estis vere utiligita ĝis la lasta minuto. Bonvolu prijuĝi mem:

    Dum la restantaj 3 tagoj en Ĉeĥio post finiĝo de la kongreso, sinjoro Kurisu Kei devis tre vigle moviĝi por povi akcepti ĉiujn invitojn: Li vizitis oficejon de Ĉeĥa-Japana Asocio en Prago, kie ĝia prezidanto s-ino Kát~a Kabeláčová intervjuis lin por la organo de la asocio  Konkordo“. Kvankam ili parolis japane, ofte estis komprenebla ankaŭ al mi (nekonanta la japanan) almenaŭ unu vorto, tamen ofte uzata: Esperanto. Sed la intervjuo ne rajtis daŭri tro longe, ĉar s-ron Kurisu jam atendis direktorino de la Departamento pri libroj kaj bibliotekoj en Ĉeĥa Ministerio pri Kulturo d-rino Sedláková, kiu akceptis s-ron Kurisu en la nomo de la libertempanta ministro pri kulturo. Sekvis intervjuo flanke de la ĉefredak­toro de The Prague Post s-ro Alan Levi, tamen post tiu streĉa tago Kurisu Kei ankoraŭ restis sufiĉe freŝa kaj vigla, ke li interese alparolis esperantistojn en la praga klubo. Sekvantan tagon li estis akceptita en la Praga Kastelo de D-ro Stanislav Slavický, kiu en la prezidenta oficejo prizorgas la foran orienton. Kvankam prezidento Václav Havel ne ĉeestis, s-ro Kurisu povis ekkoni lian laborĉambron, interese ornamitan sub influo de japana kulturo per torijo. Post la vizito de la prezidenta oficejo atendis nin en sia oficejo d-ro Antonín Jelínek, prezidanto de Komunumo de Verkistoj, kun kiu la interparolo kaj komparo de situacio de verkistoj en Ĉeĥio kaj Japa­nio estis ankaŭ tre interesa. Kaj vespere aranĝis Ĉeĥa-Japana Asocio en Prago honore al la estimata gasto (Kurisu Kei estas unu de tri japanoj, kiuj estas hono­raj membroj de la asocio) neformalan vespermanĝon.

    Kaj ankoraŭ la lastan tagon de sia res­tado en Prago, jam survoje al la flug­haveno, s-ro Kurisu sukcesis akcepti inviton de la posedanto de la plej granda ĉeĥa eldonejo kaj esperantisto  Ivo Že­lez­ný al komuna tagmanĝo kaj esti intervjuata de la redaktoro de la plej legata ĉeĥa ĵurnalo Mladá fronta DNES Daniel Anýž. La intervjuo aperis en MFD 7.8.1996 sub la titolo Japoncům se líbí Válka s mloky, ale čtou i Ŝvejka (al japanoj plaĉas Milito kontraŭ salamandroj, sed ili legas ankaŭ Ŝvejkon).

    Min, kiu akompanis sinjoron Kurisu Kei preskaŭ la tutan tempon, plej forte impresis lia ĉiama preteco tre konvene kaj efike akcenti signifon de Esperanto por liaj vivo kaj verko, sendepende, ĉu li parolis kun amikoj, redaktoroj aŭ politikistoj. Sen ajna troigo aŭ fanatik­eco, sobre kaj firme, sen allaso de ajna dubo,  li faris por levo de konscio pri Esperanto en oficialaj tavoloj de nia lando vere multon.

    Mi volas almenaŭ tiuforme esprimi al li dankon nome de ĉiuj ĉeĥaj espe­rantistoj kaj precipe deziri al li firman sanon kaj sufiĉe da energio por povi realigi ĉiujn siajn planojn kaj ankoraŭ denove reveni al nia lando, ekzemple por prezenti sian sekvantan verkon en la ĉeĥa, ĉar li, kiu tiom faris por disvastigo de ĉeĥa kulturo en Japanio, estos en Ĉeĥio sendube ĉiam varme akceptata.

                                        Petro Chrdle

 

 GRABOWSKI-premio

al KAVA-PECH

 

Dum la solena fermo de la Praga UK Fondaĵo Grabowski premiis en ĉi tiu teatre jubilea jaro (antaŭ cent jaroj okazis la unua teatra prezentado en Esperanto) la aktorinojn Belka Beleva kaj Jadwiga Gibczy ska kaj la geedzojn Jerzy Fornal kaj Zofia Banet-Fornalowa. Krome ĝi atribuis subvencion al Fondaĵo Afriko pro ties dua eldono de reviziita Esperata-suahila vortaro kaj al la eldonejo Kava-Pech. Ankaŭ Subvencio  Cigno iris al vortaro, nome al la unua araba-esperanta vortaro, kio estas aparte grava, ĉar la araba apartenas al ses oficialaj lingvoj de UN.

 

 UK sukcesis - kaj kio plu?

 

    La kongresa febro finiĝis kaj ĉiuj zorgoj, nervostreĉoj eĉ ŝokoj jam kel­kajn semajnojn apartenas al pasinteco. La kongresanoj, travivinte belan, agrab­lan kaj mi kredas ke ankaŭ utilan semaj­non en kongresa formikejo forlasis nian ĉefurbon kun ĝia mirakla panoramo en siaj koroj kaj restis nur rememoroj. Pres­kaŭ senescepte bonegaj - laŭ leteroj, kiujn mi ricevas, kaj laŭ artikoloj, kiujn mi legas.

    Kion tio signifas por ni, ĉeĥaj espe­rantistoj?

    Miakonvinke multon. Ni pruvis, ke malgraŭ ĉiuj malfavoraĵoj, kiuj trafis nian asocion en lastaj jaroj (perdo de la oficejo, falo de la membronombro, stag­na­do de la praga klubo kaj aliaj), ni tamen restis laborkapablaj, sciantaj kun kontentiga rezulto organizi la plej impo­nan tutmondan renkontiĝon, kiu en la esperantista movado ĝenerale ekzistas. Eĉ sen stabo de profesiuloj, sen ŝtata subvencio, malgraŭ antaŭaj duboj kaj malkredemo de pluraj membroj ni pruvis, ke nia enlanda movado disponas per sufiĉa kvanto da oferemaj, kapablaj kaj labor­emaj esperantistoj kun konten­tigaj sper­toj.

    En tiu ĉi momento mi volas danki al ĉiuj, kiuj iel ajn kun­laboris kaj subtenis realigon de la kon­greso. Sed unuspire mi forte volas espri­mi esperon, ke ne ripetiĝos situacio, kiu sekvis post la jaro 1921, kiam suk­ce­sa 13-a UK por longe tute elĉerpis mova­dajn fortojn kaj la esperantista vivo  dum jaroj en nia respubliko stagnis. Male, mi kredas, ke pruvitaj kapabloj de nia enlanda movado respeguliĝos en pluraj sukcesaj estontaj agoj. Diversaj ŝancoj antaŭvidatas:

    - Jam novembre efektiviĝos la 8-a kon­greso de ĈEA. Kvankam ĉefe labo­ra, ĝi povus al cetera publiko bone prezenti nian movadon.

    - En malpli proksima estonteco videbl­iĝas la dua ĉeĥa-germana komuna kon­greso, pri kiu ni jam ricevis proponon.

    - Ankaŭ la ŝanĝo de jarmilo ofertos eblecon por vidiĝi, ĉar tiam estos Praha unu el oficialaj  ĉefurboj de kulturo“ en Eŭropo.

    Sed ankaŭ multaj aliaj okazoj  povos utiliĝi - ĉu lokaj, regionaj aŭ dulandaj aranĝoj kaj renkontiĝoj - ĉiuj ĉi estas same gravaj kiel la tutmondaj, ĉar tiuj spicumas nian esperantistan vivon. Abundu ili, por ke Esperanto kaj esperantistoj estu pli videblaj kaj konstante pli gravaj en la internaciaj kontaktoj!

                             V. Kočvara

 

    LA SALO

Kiom valoras saŭco

Kiam ne enestas salo?

Salo nomo mia estas.

Ĉu vi scias ke mi kapablas

Bongustigi vian manĝaĵon?

Mia foresto en ĝi forigas la manĝemon,

Poste malkontenton kaŭzas.

Kiom utila kaj bonega estas

Mia naskiĝo por la vivantoj!

Ĉu vi min konas?

Mi al ESPERANTO similas.

    Afrikano

 

 ĈEĤA-ESPERANTA VORTARO

informo por kunlaboremuloj

    La trimembra aŭtora kolektivo Hršel - Kraft - Malovec supozas, ke la nova vor­taro devas esti pli ampleksa ol la ĝis­nunaj vortaroj, t.e. proksimume 1.300.000 ĝis 1.800.000 tajpsignoj (nia plej granda vortaro de fratoj Filip havas proksimume 1.070.000 tajpsignojn). La unua malneta prilaboro de la nova vortaro en aŭgusto 1996 enhavas cca 830.000 tajsignojn, t.e. 60% de la planata verko.

    La komputilan prilaboron prizorgas ĉefe Karel Kraft (Županovice 49, 262 15 Borotice), kiu supozas fini la laboron en marto 1997. Al tiuj, kiuj interesiĝos pri kunlaboro, li sendos malnetajn paĝojn, aktuale  prilaboratajn. Post ricevo de komentoj kaj korektoj li sendos pluajn.

    La eldono de la Esperanta-ĉeĥa vorta­ro kaŭzis perdojn al la eldoninto, do estos malfacile trovi eldononton, volon­tan riski similajn perdojn ĉe la ĉeĥa-esperanta vortaro. Tamen ni esperas, ke kun via helpo ankaŭ tiu problemo estos solvita.                                     kk

 Ĉeĥa kaj bohemia

    Siatempe en STARTO (1985, 4-5, 30-33, 1987, 2, 20-21) oni diskutis pri la nomoj Bohemio kaj Ĉeĥio. Tiam mi provis ekspliki, ke ne temas pri sino­nimoj.

    Estas paradokse, ke fremdlanda espe­ran­tisto apenaŭ konfuzas la titole pre­zentitajn adjektivojn, dum ĉeĥlingva samideano eĉ nuntempe ŝajnas ne plene konscii, ke la adjektivo český portas du malsamajn signifojn:

    1. La unua rilatas al ĉeĥoj, ĉeĥa lingvo, Ĉeĥaj landoj = Ĉeĥio. Germane: Tschechen, tschechische Sprache, Tschechische Länder = Tschechien. France: Tchčque, la langue tchčque, la Tchčquie. Angle: Czech k.t.p.

    2. La dua rilatas sole al Bohemio, unu el la ĉeĥlingvaj landoj: Bohemia mez­montaro, Bohemia arbaro, Bohemia-Saksia Svislando, Bohemia masivo, Bohemiaj fratoj. Germane: Böhmisches Mittelgebirge, Böhmerwald, Bömisch-Sächsische Schweiz, Böhmisches Massiv, die Böhmischem Brüder. Simile en la franca kaj angla, ekz.: le Massif de la Bohčme, Bohemian massif k.t.p.

    Por pruvi la supran aserton, ke ĉeĥ­lingvaj esperantistoj  pekas“ ĉi-koncerne, mi menciu kelkon da freŝdataĵoj:

    En la libro de F. Kožík LUMO EN TENEBROJ (1992) ni legas plurloke pri Ĉeĥaj fratoj, Ĝuste oni nomas ilin Bohemiaj, ĉar ili devenas de Bohemio, same kiel Maltaj kavaliroj devenas de Malto, ne grave, kiun lingvon ili parolas.

    En DUA BULTENO de la 81-a UK ni legas sur p. 13 pri Okcident-ĉeĥiaj banurboj, sed sur p. 14 pri Sud-Bohe­miaj pejzaĝoj (prave) kaj pri Suda Ĉeĥio (malprave). Jen kiel la redakto lamis ...

    En STARTO (1996, 3, 18) figuras Ĉeĥa paradizo, kvankam temas pri Bohemia paradizo.

    Ĉu ne decus evitadi ĉi-specajn ĉeĥismojn, ĉar ili iomete memorigus pri la frazo  Donu al mi ĉambron!“ anstataŭ  Ne ĝenu min!“

 J. Kavka

 

 Esperanto kaj ĉeĥaj blinduloj

 

    Ĝenerale oni povas diri, ke ankaŭ la ĉeĥaj geblinduloj baldaŭ ekkonis, kian signifon por ili havas la nove kreita lin­gvo. Ni rajtas supozi, ke ili lernis ĝin jam en la komenco de nia jarcento. Be­daŭ­rinde mi ne trovis dokumentojn pri tio.

    La scio pri la internacia lingvo inter ĉeĥaj nevidantoj fakte disvastiĝis nur post la jaro 1917, kiam ekestis ebleco produkti ĉeĥajn publikaĵojn en brajla skribo. Ĉefajn meritojn pri tio havas sendube la nevidanta instruisto, muzik­komponisto kaj esperantisto, Karel Emanuel Macan.

    Kiel instruisto de soldatoj, blindiĝintaj en la Unua mondmilito, li baldaŭ konsciiĝis pri bezono de presitaj mate­rialoj en porblindula punkta skribo, kaj kiel esperantisto li komprenis grandan signifon de la internacia lingvo por nevidantoj. Tiam li en 1917 eldonis la unuan publikaĵon en brajlo sub la titolo Jitřenka (Aŭroro), en kiu li substrekis ankaŭ la valoron de Esperanto, kaj post tri jaroj, en 1920, li iniciatis la el­donadon de esperantlingva gazeto, ankaŭ sub la titolo Aŭroro.

    En la jaro 1920 estis fondita la Societo de Ĉeĥoslovakaj Nevidantaj Esperantistoj - SOĈNE - kun filioj en kelkaj grandaj urboj en la tuta respubliko. Ĝia celo estis, disvastigi Esperanton inter nevidantoj, kaj ĝi okazigis ankaŭ multajn kulturajn aranĝojn. Krom interrompo dum la dua mondmilito la societo ekzistis ĝis la jaro 1948, kiam ĝi estis ĉesigita sub influo de politikaj cirkonstancoj.

    En 1921 iniciatis ĉeĥaj nevidantaj esperantistoj kunvokon de la unua Inter­nacia Kongreso de Blindaj Esperantistoj en Pragon, kun la celo meti funda­mentojn de internacia kunlaboro de nevidantoj kaj malfrue fondi ilian tutmondan organizaĵon. Tiu celo estis efektive atingita, kaj la organizaĵo, kvankam ĝi kelkfoje ŝanĝis sian nomon, ekzistas ĝis nun.

    De la jaro 1925 ĝis eksplodo de la Dua mondmilito funkciis en Prago Internacia blindul-afera informejo kaj statistikejo, kiu laboris en tre modestaj kondiĉoj, sed helpis al multaj inte­resiĝantoj, publikaj kaj privataj.

    Post mallonga postmilita periodo, kiam ŝajnis, ke la poresperanta laboro inter ĉeĥaj blinduloj povos esti plene restarigita (ree komencis aperadi la gazeto Aŭroro, denove ekfunkciis SOĈNE), post la jaro 1948 sekvis longa stagno, ĉar la nova reĝimo konsideris Esperanton kosmopolita. Nur dank' al kompreno de Ligo de Invalidoj povis aperadi Aŭroro, sed la societa agado tute ĉesis. Nur en 1957 estis eldonita lernolibro de Esperanto en punktskribo.

    Novan impulson ricevis la ĉeĥa blindul-esperantista movado en 1975, kiam estis decidite peti la Ĉeĥan Esperanto-Asocion pri permeso fondi blindulsekcion. Per la decido de ĝia Ĉentra Komitato en 1976 ni ricevis la aprobon.

 

    Nova etapo komenciĝis post la jaro 1990, kiam instruado de Esperanto estis agnoskita de ŝtataj organoj kiel rimedo de rekapabligado de viddifektitoj. Ekde tiu tempo okazas ĉiujare unusemajnaj rekapabligaj restadoj kun instruado de Esperanto, kiuj fariĝas ĉiam pli ŝatataj inter niaj vidhandikapuloj.

    Ĉijare, dank' al sponsoroj, povis esti eldonitaj la lernolibro de Esperanto kaj la vortaro Esperanta-ĉeĥa.

    La kongresa jaro kaj la kongreso mem estis granda impulso por nialanda porblindula E-movado, kaj ni kredas, ke ĝi ankaŭ en venontaj jaroj disvolviĝos.

                                      J. Vychodil

 

 

Korekto en biografio de Honora Membrino de UEA en Starto 4/1996

 

Mi trovis, ke la informoj pri mi estas nekompletaj kaj mi ŝatus etan korekton, ĉar ŝajnus al mi esti orgojlo, se mi kuraĝus prilabori teksan terminaron, apenaŭ ĝin ekkoninte en fabriko. Mi vivis sub la montaro Karkonoŝo, inter hejmaj teksistoj, do mi ekkonis la terminaron pli frue ol skribadon. Mia granda ĝuo estis, kiam mi povis sidi silentete apud la najbaro kaj rigardi, kiel per fadeno post fadeno  kreskas la floroj“ en la teksaĵo, kutime mantuko. De la teksista lernejo min fortimigis studento, kiu senĉese pentris. Nur malfrue mi konstatis, ke tio estis lia hobio, sed ne lerneja tasko. Eble lin influis Josef Čapek, kiu tie ankaŭ studis. Tamen la teksa fako iĝis por mi tutviva pasio. Pli poste Esperanto.

                                      M. Bartovská

 

 Esperanto-tago en Opava

 

    Sabate la 21-an de septembro kun­venis trideko da esperantistoj el Ostrava-regiono en klubejo de la Sindikata klubo OKO en Opava por aŭdi kaj diskuti la temon  La Esperanta literaturo en nun­tempo“. La ĉefparolon prezentis M. Malovec kaj liaj faktoplenaj informoj vekis sekvan viglan diskuton. Post tag­manĝa paŭzo la partoprenantoj komune vizitis ekspozicion  Mondo sen inter­pretistoj“ en Landa Silezia Muzeo, kiu per tiu ĉi ekspozicio honorigis la 81-an UK-on. Fine kelkaj interesuloj tr­a­rigardis renovigitan historian memor­indaĵon  La sveda kapelo“, kiun ĝis nun ne povis viziti pro neenireblo eĉ lokaj civitanoj.

    Malgraŭ tio, ke la aranĝo ne estis tro vastskala, ĝi havis bonan publikigon, ĉar ĝi estis oficiala programero de semajna kultura festivalo  Bezručova Opava (Opava de Bezruč)“, kiun organizas la urbo Opava. Tial pri la Esperanto-tago informis ĉiuj propagandiloj eldonitaj aŭ instigitaj de la organiza komitato de la festivalo.

    Simile organizataj kaj publikigataj Esperanto-aranĝoj tre bone servas al alta prestiĝo de la movado.

    KOV

 

 

 

 

 

 

 Esperanto-instruistoj konferencis

Tábor 28.7. - 2.8. 1996

  

Konferencon de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) en konstru­aĵo de Sudbohemia Universitato en Tá­bor partoprenis 74 personoj el 32 landoj (Albanio, Alĝerio, Argentino, Aŭstralio, Belgio,  Brazilo, Britio,  Ĉeĥio, Finn­lando, Francio, Ganao, Germanio, Hungario, Italio, Japanio, Jugoslavio, Kamerunio, Kanado, Kroatio, Kubo, Litovio, Madagaskaro, Macedonio, Meksikio, Nederlando, Pollando, Rusio, Slovakio, Svedio, Taĝikio, Togolando, Usono).

    La konferencon partoprenis ankaŭ dek geknaboj 12-18 jaraj, t.n. gimnazianoj kun aparta programo: oni instruis al ili per Esperanto pri matematiko, geografio, Komenio kaj pri la ĉeĥaj lingvo kaj historio. Ĝi estas eksperimento rememo­riganta iamajn latinajn lernejojn, kiam oni instruis lernobjektojn latine. Ĝi estas interesa pro tio, ke la geknaboj koncen­triĝas ekz-e al la geografio kaj tute forgesas, ke ili parolas Esperante. Tiel Esperanto por ili fariĝas kvazaŭ natura lingvo, ne celo de studado. Estis kvin knaboj kaj kvin knabinoj, el Britio, Hungario, Kazaĥio, Pollando kaj Taĝikio. Ili trifoje prezentis al la konfe­ren­canoj sian kulturan programon kun deklamado, kantado, muzikado kaj eĉ ĵonglado.

    En la konferenco oni prezentis fragmentojn el la video-filmo Mazi en Gondolando kaj novajn lernilojn el Usono, precipe edukajn kantojn por infanoj. Interesaj estis ekzamenoj de Ĉe-metoda kurso. Dek personoj devis Ĉe-metode klarigi diversajn gramatikaĵojn, ekzemple uzadon de igi/iĝi, tiu/tio, de transitivaj kaj netransitivaj verboj, de participoj k.s.

    Krom la instruaj programoj la konferenco solvis plurajn organizajn afe­rojn de la Ligo.

    Mi interkonsentis kun la kasisto de ILEI, ke por Ĉeĥio restos la membro­kotizo 100 Kč, kiel estis interkonsentite antaŭ kvar jaroj en Poprad antaŭ disfalo de Ĉeĥoslovakio. Vi povas pagi ankoraŭ  por 1996, ĉar la kasisto promesis, ke li tuj aranĝos, ke vi ricevu ĉiujn ĉijarajn numerojn de Internacia Pedagogia Revuo rekte el Belgio, kie ĝi estas presata.  Vi jam povas pagi ankaŭ por 1997, la kasisto B. Andreasson ligos kontaktojn kun vi kiel kun nia asocia kontisto  kaj ricevos informojn pri unuopaj pagoj rekte de vi. Ekde nun ĉio jam iros glate. Sed nepre notu, por kiu jaro aŭ jaroj vi pagas. (Do vi povas nun pagi 100 aŭ 200 Kč).

    Ĝis nun pagis nur tri personoj, sed mi fidas, ke baldaŭ pagos ankaŭ aliaj kaj ni povos fondi ĉeĥan ILEI-sekcion (necesas minimume 5 membroj).

    La konferenco akceptis jenan rezolu­ci­on:

 

 REZOLUCIO

 

    La 30-a ILEI-Konferenco, okazinta en Tábor, Ĉeĥio, de la 27-a de julio ĝis la 2-a de aŭgusto 1996 kun 74 parto­prenantoj el 32 landoj de ĉiuj konti­nentoj

* diskutinte la konferencan temon  Rimedoj por la bona lernado kaj mem-lernado de Esperanto“,

* konsciante pri la minacanta pereo de malpli grandaj lingvoj kaj kulturoj; kaj

* certigante ke la instruado de Esperanto celas demokratian komunikadon, transnacian edukadon, pli efikan lingvo-instruadon, konservadon de lingvaj rajtoj kaj diverseco, kaj homan emancipiĝon,

* alvokas la edukistojn, kunlabore kun Monda Kunagado, per siaj lerniloj kaj kursoj atentigi al kulturaj, sciencaj kaj edukaj Unesko-programoj cele al paca socio tutmonda,

* petas Uneskon

    a) atenti la klerigan rolon de Esperanto - la sola lingvo por ĉiu homo memlernebla - por internacia kunlaboro kaj reciproka aprezo kaj protekto de ĉies kulturo,

    b) helpi en la evoluigo kaj disponigo de Esperanto-lerniloj al membroj de popoloj kaj socigrupoj en malavantaĝaj situacioj.

Merkrede en du busoj la tuta konferenco vizitis la kastelon Hluboká nad Vltavou.

Ni devas ankoraŭ aldoni, ke la kon­ferencon zorge preparis la geedzoj Dvořák el Praha sub sia firmao Tilio.

 

 

 

 Perspektivoj de Esperanto

 

    Se post la jaro 2000 iu interesiĝos pri Esperanto, li aŭ ŝi ne trakurados  librovendejojn kaj bibliotekojn en la urbo, sed simple ŝaltos sian komputilon kaj demandos ĝin pri Esperanto. Ĉar en la komenco de la venonta jarcento (kaj jarmilo) estos la plej grava teknika komunikilo la internacia komputila reto, t.n. Interreto (angle Internet).

    Kiel nun ĉiu familio posedas televidilon, post dek aŭ dudek jaroj ĉiu loĝejo posedos komputilon telefone konektitan al la Interreto. Per ĝi oni mendos varojn el grandmagazenoj, sendos leterojn al iu ajn loko de nia planedo dum kelkaj sekundoj aŭ ĉerpos informojn el grandaj bibliotekoj. Sed ne nur leteroj kaj informoj estas sendeblaj per Interreto: ankaŭ bildoj, muzikaĵoj, filmoj kaj eĉ tutaj libroj, beletraj kaj fakaj, lernolibroj, vortaroj, gazetoj, ankaŭ komputilaj programoj, laboraj, instruaj kaj ludaj. Ĉio, kion oni povas tajpi per komputilo, registri per mikrofono aŭ kamerao kaj ŝanĝi al elektraj impulsoj.

     Tre gravas, kio estos en la reto trovebla pri la Internacia Lingvo: ĉu nenio, ĉu nur supraĵaj informoj aŭ ĉu  granda Esperanto-biblioteko kun nia tuta literaturo kaj gazetaro, kun lernolibroj kaj vortaroj en ĉiuj lingvoj, kun informoj pri la plej aktualaj esperantistaj aranĝoj, pri niaj organizoj ktp. Laŭ tio ĉiu interesato decidiĝos, ĉu fariĝi aŭ ne fariĝi esperantisto.

    En la demokratia mondo ne eblas enkonduki la Internacian Lingvon en lernejojn per dekretoj de aŭtoritataj instancoj kaj tiamaniere perforti la tutan planedan loĝantaron. Sed per Interreto Esperanto povas disvastiĝi spontane, se nia movado ĝustatempe preparos elektronikan Esperanto­­-bibliotekon, disponeblan al la tuta homaro. En la mondo, kie ses miliardoj da homoj estos reciproke konektitaj per komputiloj (ankaŭ kun ĉiuj oficejoj, entreprenoj kaj bibliotekoj), ŝanĝiĝos la stilo de la homa vivo, la maniero de internacia komunikado kaj funkciado de  lingvoj.

    Interreto ekzistas jam nun kaj ĝiaj servoj fariĝas ĉiam pli alireblaj eĉ al ordinaraj personoj. La Interreta poŝto estas  malmultekosta, ĉar en ĉiu ŝtato ekzistas Interret-centroj, kaj la homoj pagas nur la lokan telefonan tarifon inter sia loĝejo kaj tiu centro, eĉ se ili sendas elektronikan poŝtaĵon al la kontraŭa flanko de la Terglobo. Tie la poŝtaĵo restas deponita ĉe la loka Interret-centro en la  leterkesto“ de la adresato. Kiam la adresato venas hejmen, li ŝaltas sian komputilon kaj rigardas, kio venis en lian  leterkeston“. Do oni povas poŝti eĉ al adresato, kiu ĝuste nun ne estas hejme.

    Tiuj servoj povas helpi al nia movado ĉe distribuado de bultenoj kaj gazetoj, ankaŭ al internacia kunlaboro, ekz. ĉe kre­ado de fakaj terminaroj. Komputiloj helpos krei grandajn vortarojn Espe­rantaj­-n­nacilingvajn, ĉar tian vortaron oni povas senĉese disvastigadi kaj kompletigadi, eĉ dum pluraj generacioj. Per la reto estos al ĉiu esperantisto (kaj ankaŭ ne-esperantisto) alireblaj ĉiuj Esperantaj libroj kaj periodaĵoj eldonitaj ekde Zamenhofaj tempoj.

    Nun estas tre grave, ke esperantistoj konsciu pri tiu perspektivo kaj sisteme preparu nian lingvon por ĝiaj taskoj en la reto.

    Kelkaj jam eklaboris.  En Iterreto ekzistas kaj kreskas Virtuala Esperanto-Biblioteko de Aalen kaj Virtuala Esperanto-Kongreso, Flavaj Paĝoj de Esperanto, svedaj samideanoj preparis bazan kurson de la lingvo kaj respon­dojn je demando  Kio estas Esperanto?“ Ing. Pospíšil el Kladno iniciatis fondon de Virtuala Terminologia Centro. La reton utiligas la redakcio de EVENTOJ, la eldonejoj SEZONOJ en Jekaterin­burgo kaj nia KAVA-PECH, la Esperanto­-Muzeo en Vieno por Interreto preparas katologon de siaj libroj. La reto kapablas trovi ĉiujn artikolojn en naci­lingvaj ĵurnaloj, en kiuj aperis la vorto  Esperanto“ ktp.

    Sed tio estas nur komenco de la longa vojo.

                                                   - mm -

 

 

 Virtuala* Terminologia Centro

 

    Virtuala Terminologia Centro celas per Interreto kunlaborigi fakulojn, kiuj ellaboras terminarojn en Esperanto, eĉ se ili mem ne havas aliron al Interreto. Tiuj, kiuj havas la eblon, povas helpi al la ceteraj havigi informojn, peri projektojn de terminaroj aŭ distribui informilojn. Komunan bultenon eblas dissendi al ĉiuj aliĝintaj retanoj en la mondo per malmulekosta reta poŝto, kaj ili per normala enlanda poŝto ĝin plusendos al  neretanoj.

    La membroj de VTC do estos de tri kategorioj: retanoj, neretanoj kun komputilo, neretanoj sen komputilo.

    VTC kolektos pretajn kaj preparatajn terminarojn en elektronika formo, informojn pri tiuj, kiuj ekzistas nur  surpapere“, referencojn kaj diskutojn pri unuopaj terminoj kaj ĉiujn aliajn utilaĵojn por la terminologia laboro.

    Interesatoj povas aliĝi ĉe Ing. Jan Pospíšil, Zádušní 3092, CZ-272 01 Kladno. Je la sama adreso troviĝas ankaŭ la biblioteko de scienc-teknika sekcio de ĈEA, kies enhavon ni publikigis en Startoj 4/95, 5/95 kaj 6/95. Daŭrigon ni publikigas ĉinumere.

 

 

Gloso: *Laŭ PIV la vorto  virtuala“ signifas  ebla, sed ankoraŭ ne efektiviĝinta“, laŭ la ĉeĥa fremdvorta vortaro:  kapabla ion fari“. Ĉe la internacia komputila reto Interreto (Internet) la vorto  virtuala“ signas aranĝojn organizatajn en elektronika formo.

 

La blanka urbo Opava bonvenigas vin

 

Jen la enkonduka frazo de la nova dulingva (la angla kaj Esperanto) prospekto pri Opava, kiun eldonis la urbestraro de la urbo. Kolora faldfolio enhavas krom kelkaj bildoj de la urbaj vidindaĵoj ankaŭ planon de la urbo kaj mapon de ĝia ĉirkaŭaĵo. La prospekto aperis okaze de la 81-a UK kaj ĝi bone propagandas urbon kun vigla Esperanto-klubo, kiu jam plurfoje organizis gravajn eserantistajn aranĝojn.

    Bedaŭrinde, ke esperantistoj el aliaj ĉeĥaj urboj ne utiligis la mondan Pragan kongreson por simile propagandi sian loĝlokon.

    Interesuloj pri la prospekto skribu al Informa centro AVE, Tyršova 1, 746 01 Opava (almetu poŝtmarkon por respondo).

 V.K.

 Ni serĉas...

 

Por miaj lernantinoj mi bezonas 2 lernolibroj de W. Auld  Paŝoj al la plena posedo“. Ni volonte pagos ĝin. Mia adreso: Vojtěch Tesař, Pod Makovým vrchem 480, 345 62 Holýšov

 

Kolekton de esperantaĵoj

 

mi vendos por ekspoziciaj celoj.

Stanislav Linhart, Palackého 1948, 530 02 Pardubice 2

 

Provu traduki

 

Esperantistoj ŝatas konkursi kaj traduki. Dum tradukado el la ĉeĥa oni ofte renkontas esprimojn, kies esperan­tigo estas malfacila kaj diskutinda. Laŭ ideo de unu legantino ni proponas al vi kelkajn ĉeĥajn frazeologiajn esprimojn.

Koukej mazat!

O co ti vlastně jde?

Jemu půjčit? Ani nápad!

 Provu ilin traduki kaj sendi vian solvon al nia redakcio. Plie vi povas aldoni aliajn ĉeĥajn esprimojn, kiuj meritus Esperantan ekvivalenton.

    Venontfoje ni publikigos viajn reagojn.

                                       - mm -

 

Iom pri knabino Lidice el Kostariko

 

    Antaŭ 15 jaroj kompilis helpe de Es­pe­ranto mia filino, tiutempe 17-jara studentino,  ampleksan kaj suk­ces­plenan studaĵon pri la eksterlandaj vilaĝoj Lidi­ce. Venis informoj ankaŭ pri monumen­toj, lernejoj, stratoj, placoj kaj bapto­nomoj.

    Februare 1987 informis nin sinjoro Carlos Salazar el Kostariko, ke li ricevis la 25-an de decembro 1986 kiel Krist­naskan donacon de sia edzino filineton, al kiu la gepatroj donis nomon Lidice.

    Jaroj pasis kaj nun la feliĉa patro venis en nian landon, bedaŭrinde sen sia preskaŭ 10-jara filino. Dum la trisemaj­na restado li travojaĝis Bohemion kaj sian migradon finis en Opava.

    Post kvin jaroj li venos denove, jam kune kun sia 15-jara filino Lidice.         Jaroslav Žák

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 El brazila civito Lidice

 

    Dum vizito de Suda Ameriko estis nia prezidanto Václav Havel varme akcep­tita ankaŭ en vilaĝo Lidice proksime de Rio de Janeiro. Estinta vilaĝo Parada (Senpova) akceptis nomon de nia detru­ita vilaĝo Lidice en la jaro 1943.

    En ĉi tiu civito  ĉiujare vilaĝaj junuloj antaŭ festotago de sankta Jozefo krepuskiĝe  amasiĝas kaj decidas, post longa kverelado, kiu el vilaĝaj junulinoj estis dum pasinta jaro la plej antipatia.      Tamburante kaj kriante ili venas al la domo de malplaĉulino, sur la koridoro  ekbruligas fajron kaj alvokegas ŝin salti en la flamojn. Kompreneble ili ĉiam atendas vane - kaj tio estas fino de la ĉiujara kutimo.

    Sed oni diras, ke en Lidice estas la plej agrablaj, mildaj, ĉarmaj kaj amindaj knabinoj el la tuta Brazilo.

                   Jaroslav Žák

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 LIBRARO DE STS‑ĈEA

 La biblioteko de la scienca‑teĥnika sekcio de ĈEA nun troviĝas je adreso: Ing. Jan Pospíšil, Zádušní 3092, 272 04 Kladno. Komencon de la  librolisto serĉu en Startoj 4-6/1995.

 

C. PROSPEKTOJ. (Signo P)

 

I‑P 131: Centre commun d'études de télévision et

télécommunications. 8 p., F,E,Eo

P 115: Aŭto plej aktuala. FIAT 850. 16 p., Eo

P 116: Ĝi nomiĝas FIAT 125, 4 p., Eo

P 113, P 114: FIAT. Tero, maro, ĉielo. 24 p., Eo

I‑P 125: FIAT 127. 16 p., Eo

P 117: FIAT 128. 8 p., Eo

I‑P 118: FIAT 128 sport coupé. 24 p., Eo

I‑P 119: FIAT 132. 24 p., Eo

I‑P 120: Intercontainer. Nova imago pri la fervojo. 8 p., Eo

I‑P 126: Maŝinfabriko en Přerov. 1961, 6 p., Eo

I‑P 123: Ceramikaj produktejoj en Ĉeĥoslovakio. 16 p., Eo

I‑P 128: Raportmagnetofono R‑5. 4‑5 p., Hu, Eo

 

D. GAZETOJ, PERIODAĴOJ. (Signo G)

 

G 124: Budapeŝta informilo. Vol. 8/1977, 9/1978, 10/1979, 11/1980, 12/1981, 13/1982, Eo

G 015: Bulteno de ISAE. N‑roj 1‑48/1961‑78, Eo

I‑G 129: Der Chemischreiniger und Fürber. N‑ro 2/1967, D, resumoj

en Eo

G 056: Esperantologiaj kajeroj. N‑ro 2/1977, Eo

G 055: Esperantologio. N‑roj 2/1950, 3/1951, 4/1955, p. 81‑256, Eo

G 016: Geologio internacia. Vol. 1/1968, 2/1972, 3/1976, Eo

G 108: Homo kaj kosmo. Vol. 7/1969, 8/1970, 11/1973, 12/1974,

13/75, 14/1976, 15/77, 16/1978, 17/1979, 18/1980, Eo

G 105: Informa bulteno de la foiro en Brno. 1967, 26 p., Eo

G 051: Kemio internacia. Vol. 4/1968. Eo.

G 034: Medicinistaj informoj. Vol. 1977, Eo

G 034: Sano. Medicinistaj informoj. Vol. 1980, Eo

I‑G 111: Scienca mondo. Vol. 1976 (sen n‑ro 4), 1977, 1978, 1979,

1981, Eo

G 014: Scienca revuo. Vol. 13/1963, 14/1964, 15 k 16/1965, 17/1966,

18/1967, 19/1968, 20/1969, 21/1970, 22/1971, 23/1972, 24/1973,

25/1974, 26/1975, 27/1976/ 28/1977, 29/1978, Eo

G 050: Sciencaj komunikaĵoj. Vol. 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, Eo

G 110: Sennacieca revuo. N‑ro 107/1979, Eo

G 132: STS informas (ĝis n‑ro 18 el 1977 TS inf ). N‑roj

1‑19/1968, 20‑22/1979‑80, Eo, Cs

G 140: Svisa Radio Internacia. Eld. 1980, 1981, 1982 po 8 p., Eo

 

(daŭrigota)

 

Ni kondolencas

 

La 7an de aŭgusto forpasis en Torino Ada Fighiera-Sikorska, redaktorino de Heroldo de Esperanto, Honora Membro de UEA.

 

    Mortis en Kladno, 15.8.1996, 86-jara, s‑ano Ladislav Kynčl. Li ĝis la lasta tempo estis unu el la trio, kiu, fidela ĉiam al esperanto, ekde la 1930-aj jaroj vivis kune en la E-Klubo en Praha. El ĝi V. Lorenz mortis samaĝe antaŭ tri jaroj, nun la dua, Kynčl, kaj el la trio restas ... mi.

    S-ano Kynčl, ĝardenisto kaj poste fabrika laboristo, gvidis kursojn de esperanto kaj estis dum du jaroj prezidanto de la Klubo. Eli Urbanová lin danke rememoras en sia (brazila)  Hetajro dancas“ kiel sian instruiston, kiu per esperanto malfermis al ŝi la mondon.

 Jar. Mařík

Praha 21.8.96

 (La funebran ceremonion en Kladno partoprenis ankaŭ Pragaj geesperantistoj kun florkrono de la klubo, super lia ĉerko parolis la honora prezidanto de EK Praha s-ano J. Mařík)

    La 31-an de julio 1996 mortis en Třinec s-anino Anna Sniegonová (nask. Zychová) en aĝo de 86 jaroj. (J. Bruderová, filino).

    En Švihov ĉe Rakovník la 7an de julio 1996 subite mortis s-ano Miroslav Damašek en aĝo de 75 jaroj. Li estis tre laborema kaj agema esperantisto en Most kaj poste ankaŭ en Prago, dum mallonga tempo li estis eĉ komitatano de la Praga Klubo. Kondolencon al lia edzino Marta.

    7.7.1996 mortis Ing. Ondřej Macura, komitatano en EK Ostrava-Vítkovice. Li estis esperantisto de siaj studentaj jaroj.

    -drkoč-

    En Bor ĉe Tachov mortis en sia 62-a jaro la dumviva membro de ĈEA s-ro MUDr. Karel Máca. Antaŭ jaroj li estis kunfondinto de iam vigla Esperanto-klubo en Bor, partoprenis kun familio SET Lanĉov kaj ankaŭ subtenis la movadon fariĝinte distrikta funkciulo en Tachov.

    La 23-an de septembro 1996 mortis en sia 85-a jaro Emilie Hrdličková, klubanino de Brno.

    La 11-an de septembro 1996 estis kremaciita s-ino Marie Skařupová, 83-jara dumviva membrino de ĈEA, kunfondinto de Somera E-Lernejo en Rožnov pod Radhoštěm en la jaroj 1948-1952, tre aktiva en Ostrava-Poruba dum la 40-aj jaroj.

 

 Mal-nekrologo

 

En Starto 2/96 ni anoncis forpason de MUDr. Alena Marková el Aš (la aŭtoron de la sciigo ni ne memoras). Laŭ informo de s-ino Marie Turková el Plzeň la sinjorino doktorino ankoraŭ vivas kun sia patrino en emeritejo. La redakcio petas pardonon.

 

 

 

 

 

  Korespondi deziras

 

Mi deziras interŝanĝi poŝtmarkojn. Mi mem interŝanĝas pri la uzitaj poŝtmarkoj de la nova Ĉeĥa Respubliko: Santiago Martin Relea, Fray Juan 25 - 6 - K, 48013 BILBAO, HISPANIO

 

 

El Esperantujo

 

- Infankongresetanoj en Radio. Radio Praha II, junulara rubriko Domino, aŭdigis 12-09-96 intervjuon kun kvar knabinoj de la 30-a Infana Kongreseto. Kurioza estis francia knabino kun ĉeĥa patrino kaj patro franca.  Li parolas kun ŝi en Esperanto, la patrino ĉeĥe kaj lingvo intergeedza estas ... la hispana! Aldoniĝis nekutima kanzono pri Esperanto.

- Konsiderindan ellaboraĵon defende al Esperanto kaj moralo sendis al la revuo  Reflex“ pro la aĉa pamfleto en n-ro 34 de la redakciano J.X.Doležal la Universitato J.E.Purkyně en Ústí n.L. (la rektoro, prof. Novobilský). Ankaŭ la poeto Jiří Karen vipas akre samkiel sprite la  sinjoron gentlemanon“.

- La regiona tago de handikapuloj 21.9.1996 en Pardubice donis eblecon vidi videofilmon el la Universala kongreso. Ĉeestis 65 personoj el 25 lokoj, eĉ el Germanio kaj Kanado.

- Ústí nad Labem denove spertis (27.-29/9.1996) altnivelan arton de operkantistoj Smyčka, Kudlíková (koncertinta en Japanio) kaj la juna Tomáš Fiala (22-jara filo de  Limonádový Joe“), flutadon de Ŝrutová kaj violonadon de talenta knabino. Ĉeestis 63 amikoj el Ĉeĥio, Saksio kaj Bavario. Diskutkontribuoj de Novo­bilský, Karen k.a. La samaj kantistoj prezentis spiritan koncerton en la evangelia  Ruĝa preĝejo“.

- Fenomeno. En EK Praha subite aperis nova junulo, simpatia kaj vigla, kun referaĵo en flua esperanto. Mirigas, ke li eklernis esp-on nur du monatojn antaŭ la 81-a UK, kaj en ĝi li jam aktivis en la junulara programo kaj en la internacia kanto-ĥoro. La novbakiĝinta esperant­isto, bioĥemiisto el Ústí n. L. kaj konanto de pluraj lingvoj, vekas esperojn de aĝuloj. Li ankaŭ venas kun jena propono:

- Listo de prunteblaj libroj. Multaj el vi posedas librojn en Esperanto, kiujn vi volonte pruntus al aliaj legantoj. Skribu al mi liston de viaj prunteblaj libroj, mi prilaboros ĝin komputile kaj disponigos al interesitoj. La kondiĉoj de pruntado dependos de la interkonsento inter la posedanto kaj la leganto. Sendu vian liston al adreso: Bohumil Bouzek, Hilbertova 10, 400 11 Ústí nad Labem.

- Esperanto-klubo KD Strážničan  (poŝtkesto 36, 969 62 Strážnice, tel.: 0631/942 762) organizas sabate, la 19. 10. 1996, renkontiĝon por kolektantoj de poŝtmarkoj, moneroj, bildkartoj, glu­markoj, insignoj kaj pluraj interesaĵoj.

- Celante diskonigi Esperanton ĉefe al gelernantoj, ni ekspozicios pri ĝi dum la lasta semajno de ĉijara novembro en la plej vizitata publika biblioteko de Belém, ĉefurbo de la amazonia provinco Para-o. Pro tio ni petas helpon de ĉiulandaj esperantistoj. Bonvolu sendi al ni leterojn aŭ poŝtkartojn afrankitajn per belaj poŝtmarkoj; Esperantajn filatelaĵojn, bultenojn, ĵurnalojn, gazetojn aŭ librojn (ilustritajn, turismajn, porinfanaj) kaj turismajn faldfoliojn. Klubo esperantista Zamenhof, Lar de Maria, Praça Floriano Peixoto, 33, S o Braz, Belém-Pa, BR-66090-290, Brazilo.

- 14a Ĝenerala Konferenco de MEM okazos la 17-19an de majo 1997 en Hungario en Kulturdomo  LÁNG“, Budapest. La partoprenkotizo 60,- USD inkluzivas 2 tranoktadojn kaj manĝaĵojn. Aliĝo kaj pluaj informoj: E-MOVILO, Budapest, Nyírpalota u. 107, H-1157, tel. 36-1-271-9510.

- Metodika seminario por Esperanto-instruantoj  en Berlino (31.10.-03.11.1996) celas esperantistojn, kiuj jam instruas Esperanton aŭ intencas instrui. Organizas Esperanto-Jugend Brandenburg/Berlin, Chausseestr. 8, D-10115 Berlin.

- Revuoj aboneblaj pere de Vladislav Hasala, A. Dvořáka 1, CZ-696 62 Strážnice fakso/tel./reg.: 0042/631/332 507: Afrika Vekiĝo (87 Kč), Amikeca Reto (80 Kč), El popola Ĉinio (430 Kč), Eventoj (616 Kč), Interligilo (60 Kč), Juna Amiko (125 Kč), La dua jarcento (120 Kč), La Eta Gazeto (358 Kč), La migranto (55 Kč), Monato (475 Kč), Sennaciulo (500 Kč), Tutmondaj scienco kaj tekniko (437 Kč), Esperantisto Slovaka.

- La Knaboj de la Kastora Rivero de Jaroslav Foglar aperis en Třebíč esperantigitaj de Dieter Berndt kun ilustraĵoj de Vlastimil Toman, prezo cca 90 Kč.

- Inoj de František Halas en traduko de Josef Rumler kaj Bapto de caro Vladimir de Karel Havlíček Borovský en traduko de Tomáš Pumpr (paralele kun la originalo) estis eldonitaj de la brazila eldonejo Fonto.

- Revuo Fonto, n-roj 189/190 publikigis premiitajn verkojn de Belartaj konkursoj de UEA, inter ili eseon de Oldřich Kníchal La ĉeĥa literaturo en la spegulo de Esperantaj tradukoj.

- En El popola Ĉinio 8/1996 aperis Katalogo de ĉinaj eldonaĵoj en Esperanto. Oni trovas tie 6 verkojn pri filozofio, historio kaj politiko, 9 vortarojn kaj lernolibrojn, 34 beletraĵojn, 46 verketojn por infanoj, 12 publikaĵojn pri turismo kaj sporto, kaj 10 pri medicino, scienco kaj tekniko.

- Esperantisto Slovaka reaperis sub redakto de Stano Marĉek. En la unua numero oni legas alparolojn de la nuntempa redaktoro kaj de la iama fondinto Ernesto Váňa el Dudince, leterojn de legantoj, beletran angulon kun Puto de la amo, artikolon pri La mezepoka slovaka urbo Levoĉa kaj ĝia Majstro Paŭlo, raportojn pri la unua slovaka AIS-sesio, pri la 12a simpozio de Monda Turismo, pri la Katolika E-Tendaro kaj rememoran artikolon pri la elstara slovaka esperantisto Miloslav Rybín (1926-1995). Ni deziru al la gazeto feliĉan ekpaŝon en sian novan historion.