organo de Ĉeĥa
Esperanto-Asocio
aperas 6-foje jare. Abono 15
gld.
Komercaj anoncoj: 25
Kč por unu linio, 800 Kč por kvaronpaĝo, 1500 Kč por duonpaĝo, 2500
Kč por tuta paĝo. Duobla reklamo 15% rabato, triobla reklamo 30% rabato.
Membrokotizoj: A 160
Kč, B 80 Kč, (C nuligita), D 40 Kč, E 40 Kč, F 3200 Kč, G 100 Kč (Starto),
eksterlandanoj 20 ECU, enskribo 20 Kč.
Zvýhodněné podmínky účasti Čechů a
Slováků na UK Praha 1996
V minulém čísle Starta jste dostali i přihlášku na UK Praha 1996
platnou pouze pro obyvatele České republiky a Slovenské republiky. Vedení
UEA schválilo pro nás zvláštní slevu, aby se kongresu mohlo zúčastnit co
nejvíce domácích esperantistů.
Zadarmo se může kongresu zúčastnit mládež narozená po
31.12.1975 a nezbytní průvodci invalidních esperantistů. Mládež narozená po
31.12.1965 a invalidé mají nižší poplatky než zdraví dospělí. Za invalidy
se ovšem považují pouze ti, kteří nutně potřebují průvodce a mohou to doložit
lékařským osvědčením. Stejnou slevu obdrží i společník hlavního přihlášeného
(oba musejí mít stejné trvalé bydliště).
Další slevy mají individuální členové UEA (Dumviva Membro, Membro
kun Jarlibro, Membro-Abonanto), kteří mají zaplacen příspěvek na rok 1996
(netýká se to však kategorií Aligitaj Membroj a Membro kun Gvidlibro). Sleva se
rovná členskému příspěvku pro Membro kun
Jarlibro (340,- Kč), takže zvažte možnost stát se individuálním členem
UEA.
Pro výši poplatku je dále důležité, zda zaplatíte do konce roku
1995, do konce prvního kvartálu 1996 nebo později.
Kongresový poplatek je nevratný
i bez viny přihlášeného, nepřenosný
na jinou osobu a nezahrnuje
ubytování, stravu ani výlety. Jednodenní
vstupenka na kongres nebude zlevněna a přijde zhruba na 1000 Kč.
Členské příspěvky ČES
Kategorie
A 160 Kč - výdělečně činní
B 80 Kč - důchodci, studenti,
vojáci základní služby, ženy v domácnosti, invalidé, nezaměstnaní
C - zrušena
D 40 Kč - rodinní příslušníci
(další členové domácnosti, kde už jeden odebírá Starto za plné členství)
E 40 Kč - příznivci esperanta a děti (nedostávají Starto)
F 3200 Kč - doživotní členství
G 100 Kč - příznivci esperanta dostávající Starto
cizinci 20
ECU
zápisné 20 Kč.
NOVA LERNOLIBRO
LS 019
=69.00
Petr Chrdle, Stanislava
Chrdlová:
Esperantem za tři měsíce, 160 str.
Kurs esperanta pro začátečníky rozdělený do 60 lekcí (= pracovních
dnů) a doplněný čítankou.
(Esperanto dum tri monatoj, 160 p., kurso por komencantoj, ĉiu el 60 lecionoj respondas al unu
labortago, aldone legolibro)
Konferenco de ĈEA
Entute 105 personoj el 44
kluboj konferencis en Brno sabate la 21-an de oktobro 1995 en hotelo Kozák.
Kompreneble ĉiuj alvenis jam vendrede vespere kaj aŭskultis
rakontadon de Miloš Ŝváček pri IKUE-kongreso en Olomouc kaj de Vlastimil
Kočvara pri UK en Tampereo.
La propran konferencon malfermis sabate matene vicprezidanto
Petr Chrdle. Prezidanto V. Kočvara informis pri la nova maniero de presado kaj
distribuado de Starto, pri membrobazo kaj pagado de kotizoj (nur okcent membroj
nun ricevas Starton, aliaj ne pagis plenan kotizon). Multaj membroj
ĝis nun ne resendis la membrokartojn kaj tial la asocia kartoteko
(komputila sliparo“) ne povas esti
sukcese finita. Ankaŭ laboro de niaj sekcioj ofte stagnas kaj bezonas reviviĝon.
Drahomír Kočvara tralegis raporton de forestanta Linhart Rýznar
pri la kontrola komisiono kaj V. Kočvara prezentis raporton pri la ekonomia
situacio de la asocio kaj pri la preparoj por UK 1996 en Prago. Li klarigis, ke
la kritikataj Unua Bulteno, priskribanta nur Pragajn preĝejojn, kaj la
kongresa afiŝo kun armitaj apostoloj forlasantaj la Malnovurban Urbodomon
estas senpagaj donacoj de Pragaj vojaĝagentejoj.
La tuta posttagmezo estis dediĉita al raportoj kaj informoj
de reprezentantoj de unuopaj kluboj kaj sekcioj, ekz. pri infanoj, skoltoj kaj
junularo, pri Esperanto-tendaroj, pri fervojistoj, handikapuloj, pri Pasporta
Servo kaj pri Delegita Reto de UEA k.a.
S-ano Žák metis la demandon, kiamaniere altiri al la movado la
junularon, kaj venis al konkludo, ke antaŭ ĉio ni devas ĉesi
mensogi kaj plibeligadi la realon. La celo ne sanktigas la rimedojn, kaj plie:
kvankam ni ofte lamentas pri junularo, la gejunuloj estas pli puraj ol
plenkreskuloj kaj ĉiu falseco, eĉ bonintenca, ilin forpuŝas.
En vespera arta programo deklamis sinjorino Alena
Růžičková-Pavlínová, aktorino kaj Honora Membrino de ĈEA, kantis basulo
Václav Halíř el Janáček-operejo kaj Štěpánka Rousková el Praga klubo, kiu
prezentis kantojn de s-ano Lubomír Huf el Ivanovice. Sekvis dancamuzo kun
tombolo.
La kantoj de s-ano Huf estas unika provo komponi muzikon al
esperantlingvaj originalaj poemoj, konkrete de bulgaraj poetoj, kaj en la
voĉo de Ŝ. Rousková, kvankam amatorino, ili trovis bonegan
interpretiston. Eĉ Majstro Halíř haltis, forirante, kaj aŭskultis.
Festivalo de Esperantaj
filmoj kaj videofilmoj sekvis kiel dimanĉa programo en proksima
teatreto Barka.
Tri filmojn aŭtoris Roman Dobrzynski: Spuroj
de la avo pri vivlokoj de juna Zamenhof, Granda origino pri la religia centro Oomoto en Japanio kaj Mazi
en Gondolando, desegnita video-kurso por infanoj, kiu nun furoras en
Esperantujo. Ni vidis nur fragmenton de iu leciono: Mazi estas granda verda urso, kiu alvenas en
kosma spacŝipo viziti la planedon Gondolando, kie lin atendas amikaj
reĝo kaj reĝino, sed ankaŭ kelkaj malamikoj, preparantaj
atencon. La scenoj estas spritaj kaj interrompataj per koncizaj gramatikaj
klarigoj, ekz. kioma horo estas?
Ĉeestanta germana esperantisto Horst Theurich prezentis
siajn du amatorajn filmojn: Nekutima
vojaĝo pri provo traveturi per historia eta lokomotivo kun malgrandaj
feraj vagonoj malnovan fervojon al kalkominejo, kien iam veturadis laboristoj
kaj ministoj de kalko. La fervojo jam estis surkreskita de trudherboj kaj finiĝis
en marĉejo. En Sugar Train la
aŭtoro envideigis veturon en eĉ pli ekzotika trajno sur
Fiĝi-insuloj pasintjare tra tropikaj vilaĝoj kun nigrula loĝantaro,
manĝadon de sukerkano en la trajno kaj kantadon kun gitarludo prezentitan
de negraj konduktoroj por blankulaj gastoj.
Diina masaĝo
estas speco de japana aerobiko, dum kiu kraketas artikoj, fakte la ostoj de la
tuta korpo ree enartikiĝas en ĝusta pozicio, kio tre prosperas al
sano. Dum UK en Prago la aŭtoro prezentos sian metodon en senpaga dusemajna
kurso.
Rememoro je festotagoj al
dudekjariĝo de ĈEA en Havířov estis amatora videofilmo el 1989
de aŭtora triopo Milan Bača, Petr Gomola kaj Zdeněk Heiser.
La festivalon kompletigis ankaŭ spektaklo de vivantaj
ludantoj: kvar surd-mutaj knabinoj, studantaj aktoradon ĉe
Janáček-akademio, prezentis teatraĵon Tri
diablaj fratinoj. Ni multon ne komprenis, ĉar ili interparolis en
gestlingvo (feliĉe oni legis antaŭe la enhavon), sed ni povis iomete
enrigardi en la mondon de surdmutaj handikapuloj kaj kompreni, ke ankaŭ en
ilia lingvo“ eblas aktori.
IKUE-sekcio
Nunjare okazis du gravaj
aranĝoj, kiujn organizis la katolika sekcio. Julie tre sukcesa 48-a
Kongreso de IKUE en Olomouc nerekte propagandis ĉe tutmonda
esperantistaro la okazontan venontjaran
Universalan Kongreson en Prago pruvinte, ke la ĉeĥaj
esperantistoj kapablas organizi internaciajn aranĝojn. La kongreso bone
propagandis Esperanton ankaŭ enlande, praktike pruvante, ke la dumtempa ne
tro favora periodo de ekstere influita estas nenia agonio. Urbo Olomouc
oficiale transprenis altan protektadon de la kongreso kaj tri vicurbestroj
aktive partoprenis la programon: unu dum solena inaŭguro eĉ
esperantlingve alparolis la kongresanojn, alia akceptis reprezentantojn de 14
ĉeestantaj landoj. Ĉiutagaj diservoj en gravaj preĝejoj de
Olomouc, kie ĉeestis ankaŭ multaj neesperantistoj, kaj en la plej
gravaj pilgrimlokoj de Moravio, estis efika prezento de Esperanto, precipe
se la esperantlingvan meson celebris ekleziaj altranguloj kiel Kardinalo
Miloslav Vlk, Ĉefepiskopo Jan Graubner kaj Episkopo Josef Hrdlička kun
asistantaj 14 pastroj el kelkaj landoj.
Dua plej grava aranĝo de katolika sekcio estis la tendaro
okazinta jam la kvinan fojon en Sebranice apud Litomyšl. Ĉeestis partoprenantoj
el 5 landoj kun 90-procenta partopreno de junularo, ĉar gvidaj postenoj
estas konfiditaj al kapablaj gejunuloj, kiuj pruvis sian maturecon transpreni
estontecon de la tendaro tute en siajn manojn.
Malfavoraj kondiĉoj por disvastigi Esperanton nuntempe ne
devas nin puŝi en rezignan pasivecon. Esperantistoj ĉiam estu
optimistoj rigardantaj antaŭen. La katolika sekcio nun eldonis du propagandilojn:
la unuan pri Esperanto kaj la duan pri katolika Esperanto-movado.
Bonvolu informi viajn klubanojn pri la ekzisto de katolika sekcio
kaj la gazeto Dio benu.
Miloslav Šváček
Regiona renkontiĝo de
IKUE-sekcio
okazis en Písek
(30.9.-1.10.1995) kunlabore kun la klubo Ponto en studenhejmo PETRINUM. Trideko
da partoprenantoj post diservo celebrita de pastro Xaver Kobza aŭskultis
prelegojn, trarigardis la urbon kaj amuzis sin per muzikado kaj kantado.
Renkontiĝo en Lanŝkroun
Sabate la 14-an de oktobro
renkontiĝis gesamideanoj el najbaraj EK el Žamberk, Svitavy kaj Česká
Třebová. Antaŭtagmeze ili vizitis muzeon, aŭskultis prelegon de
kristana verkisto Jan Žáček kaj posttagmezon pasigis en restoracio en kutima
familia rondo. Inĝ. Polák informis pri vojaĝo al IFEF-kongreso en
Pécs kaj pri kultura kaj komerca agentejo en Prago, kies gasto li estis. La
restoraciestro montris favoron por nia aranĝo kaj intereson uzi Eon
ankaŭ en sia manĝo-karto kune kun aliaj fremdaj lingvoj.
La 8-a Internacia kultura festivalo en Ústí nad Labem finiĝis per
granda sukceso
Tio ne estas memlaŭdo de organizantoj, sed konstatado de
multaj ĝiaj partoprenantoj.
La festivalo okazis jam tradicie kiel rememorigo de E-verko de
s-ro Jiří Kořínek el Ústí n.L. kaj d-ro Tomáš Pumpr el Prago al iliaj
neĝisvivitaj naskiĝtagoj. La festivalon partoprenis entute 74
partoprenintoj el kvin landoj. Krom ĉeĥoj alveturis pli ol 20 geesperantistoj
el Germanio kaj pluaj el Luksemburgio, Pollando kaj Slovakio. Programo de la
festivalo estis tre bunta. Dum vendreda interkona vespero eksonis diversspecaj
informoj el samtempa E-movado kaj malgrandaj kulturaj programeroj fare de M.
Smyčka el urba teatro en Ústí n.L. kaj Jadwiga Gibczynska el Unuaktora teatro
en Krakovo.
Dum sabata prelega matineo estis prezentitaj 10 interesaj
kontribuaĵoj el kultura sfero. Ora
punkto“ de festivala programo estis sabata solena vespero en Malgranda Scenejo
de Domo de kulturo. Tie eksonis operarioj, klasikaj kantoj, poezio kaj prozo el
la verko de ambaŭ supre nomitaj E-eminentuloj (sed ne ekskluzive el ilia
verko) prezentitaj per artistoj el Nacia Teatro en Prago, Urba Teatro en Ústí
n. L. kaj el Unuaktoraj teatroj en Prago kaj en Krakovo. La festivalo estis
finita per dimanĉa busa ekskurso al la kastelo en la urbo Duchcov.
Je la fino de la festivalo ĉiuj esprimis kontenton ne nur
kun ĝia nivelo, sed ankaŭ kun persona prizorgo al diversaj deziroj
kaj pretoj de unuopaj partoprenantoj.
Tial ni jam nun antaŭĝojas la festivalon venontajaran,
al kiu mi vin ĉiujn elkore invitas.
Inĝ. Josef Kříž
prezidanto de EK
en Ústí n.L.
Fondaĵo Karolo Piĉ
La 15an de
aŭgusto 1995, en sia naskiĝ-urbo Litomiŝlo, mortis la Esperanto-verkisto
Karolo Piĉ (* 1920-12-06). Tuj post lia morto familianoj kaj amikoj decidis
starigi Fondaĵon Karolo Piĉ (FKP) kun la intenco teni viva la memoron
pri la verkisto kaj zorgi pri la eldono kaj konstanta haveblo de liaj verkoj.
La Fondaĵo estas instalita ĉe Iltis-Eldonejo, kiu
ĝis nun zorgis pri la eldono de la verkoj de Karolo Piĉ. En ĝi
kunagas provizore la jenaj personoj:
Ortwin DEUBERT (posedanto de Iltis-eldonejo), Claude GACOND
(arkivisto de CDELI), Irmi HAUPENTHAL, Reinhard HAUPENTHAL (administranto
de FKP), Marie KORWIN (fratino de Karolo Piĉ), Herbert MAYER (direktoro
de IEMW), Gonçalo NEVES (literatura kunordiganto de FKP), Věra ONESORKOVÁ
(vidvino de Karolo Piĉ), Baldur RAGNARSSON, Henri VATRÉ.
Celoj de la fondaĵo
1. Publik-rilata laboro
1.1.
Havigi straton kun la nomo de Karolo Piĉ en Litomiŝlo
1.2.
Fiksi memor-tabulon sur la naskiĝ-domo en Litomiŝlo
1.3.
Starigi tombo-ŝtonon kun Esperanta surskribo sur la tombo de Karolo
Piĉ
1.4.
Sugesti prelegojn, studojn, simpoziojn ktp. pri la verkaro de Karolo Piĉ
1.5.
Alvoki la esperantistaron kolekti kaj disponigi al FKP dokumentojn pri Karolo
Piĉ (korespondaĵoj, manuskriptoj, fotoj ktp.)
1.6.
Kolekti antaŭmendojn kaj mon-donacojn por ebligi la aperigon de ĉiuj
neeldonitaj verkoj de Karolo Piĉ
2. Postlasaĵo
2.1.
Zorgi pri la kolektado, konservado, ordigado kaj sistema indeksado de la
postlasaĵo de Karolo Piĉ:
2.11
de ĉiuj manoskriptoj kaj tajposkriptoj
2.12
de ĉiuj korespondaĵoj de kaj al Karolo Piĉ
2.13
de aliaj dokumentoj (fotoj, atestoj, diplomoj ktp.)
3. Eldonado
3.1
Eldoni la pres-pretajn tajposkriptojn
3.2
Pres-pretigi la finitajn manoskriptojn
3.3
Redakti kaj pres-pretigi ĉiujn ceterajn manoskriptojn
3.4
Reeldoni elĉerpitajn verkojn
3.5
Protekti la aŭtorajn rajtojn de Karolo Piĉ
4. Dokumentado
4.1
Pretigi kompletan bibliografion de la verkaro de Karolo Piĉ (monografioj,
kontribuoj al libroj kaj revuoj; literaturo pri Karolo Piĉ)
4.2
Prepari memor-volumon por la 80-jariĝo en la jaro 200 (Enhavo: rememoroj
de parencoj, amikoj, sam-tempuloj; fotoj; literaturaj studoj pri Karolo
Piĉ; bibliografio)
4.3
Eldoni katalogojn de la postlasaĵo (kp. 2.2 kaj 2.3)
Kiel subteni la
Fondaĵon?
Ekzistas diversaj manieroj subteni la Fondaĵon:
- Kontribui al la realigo de
la celoj
- mendi la jam aperintajn
verkojn de Karolo Piĉ
- antaŭmendi aperontajn
verkojn (profitante de la antaŭmenda prezo)
- helpi finance per
mon-donacoj
Niaj kontoj
en D: Postbank Saarbrücken 20100-661
(Iltis-Eldonejo)
en F: CCP Nancy 397 34V (je la nomo de R. Haupenthal)
ĉe UEA: ilti-c (Iltis-Eldonejo).
La verkaro de Karolo
Piĉ
Ĝis nun la jenaj verkoj de Karolo Piĉ aperis libro-forme ĉe Iltis-eldonejo:
La litomiŝla tombejo (1981). Romano, 276 p.
Angoro
(1982) Poemaro, 97 p.
La mortsonorilo de Chamblay (1983). Detektiva romano, 249 p.
Obsedo
(1984), Poemaro, 143 p.
Naturalismo kaj Skemismo (1987), 76 p.,
Klaĉejo (1987). Romano, 188 p.
Urbi et orbi (1989) Repliko al G. Silfer, 20 p.
La bermuda triangulo (1989) Novelaro, 186p.
Frua pledo por la Iltisa Skolo (1989) Analizo de revuo "La Esperantisto"
(1889-1895), 31p.
Perspektivoj de la Ilustralo (1994) Esperantologio, postparolo de R. Haupenthal,
23p.
Ĵus aperis:
La interna vivo de Esperanto (1995) Eseoj.
Interlingvistiko, evoluo de Esperanto, lingvaj rimedoj en Esperanto
ktp., 401 p., postparolo de R. Haupenthal (63,- DM)
En preparo:
Kritiko kaj recenzistiko en Esperanto. Devoj de la recenzo, ĝia esplorkampo,
monografioj, kritikisto. (75,- DM)
Ordeno de verkistoj. Romano -
fabelo, fabelo - romano. Tre certe, tre verŝajne mia romano ultima. Cigna
kanto, se vi volas, jes! Plenajn tri jarojn mi verkadis.“ (63,- DM)
Verkoj aperintaj en Ĉeĥio:
En la revuo Esperantista:
Aŭtunaj arboj, Reloj (9/1946, p. 90) poemoj
Versisto (9/1946, p. 92) poemo
La poeto (1/1947, p. 5) poemo
Antaŭsignoj (3/1947, p. 25) poemo
Melankolio (4/1947, p. 37) poemo
Georgino (4/1947, p. 38) poemo
Printempa invito, Eĉ la statuoj eriĝos... (4/1947, p. 39) poemoj
Ŝia ekskurso (1/1948, p. 4) poemo
Amara rerigardo, Poŝpoemo, Ordinaraj tagoj (1/1948, p. 16) poemoj
Matene
(5/1948, p. 53) poemo
Ĝis la revido, Manjo! (6/1948, p. 71) poemo (korekto de preseraro sur p.
79)
Vespera psalmo (3/1949, p. 19) poemo
Esperantaj neologismoj (8/1949, p. 57-60, kaj 9/1948, p. 65-71) Prelego
farita en la Somera Kolegio de Esperanto en Doksy en Julio 1949.
En la kajeroj de AEST:
Lingvaj rimedoj de la Esperanta prozo (1982)
Prelego por kajero SAEST
1982, České Budějovice, p. 80-86
Principoj de Esperanto (1984) Prelego prezentita dum AEST 1980, sed
aperinta nur en kajero de AEST 1984, Brno, p. 152-160.
Ĉu iu scias pri aliaj
verkoj?
Aŭtoraj rajtoj
En la pasinta numero de Starto 5/95 mi publikigis kelkajn fragmentojn
el la verkaro de Karolo Piĉ omaĝe al la memoro de la forpasinta
aŭtoro, sed sen antaŭa interkonsento kun la heredantoj de
aŭtoraj rajtoj (Věra Onesorková, la vidvino, kaj Iltis-eldonejo). De
ambaŭ mi petas pardonon.
La aŭtora leĝo permesas represi sen aŭtora konsento
sole politikajn kaj ekonomiajn aktualaĵojn el gazeto al gazeto, sed
ne el libro, ne beletron nek sciencajn analizojn kaj ankaŭ ĉe la aktualaĵoj
ne devas esti iamaniere esprimita rezervo de la aŭtoraj rajtoj. Necesas
indiki la fonton.
La aŭtorajn rajtojn posedas la aŭtoro por eterne,
eĉ post sia morto. Neniu rajtas eldoni lian verkon sub sia nomo aŭ
ŝanĝi lian verkon. Peti permeson de publikigo kaj pagi honorarion
al la heredantoj de la aŭtoro oni devas ĝis 50 jarojn post lia morto.
Onidire estas preparata renovigo de la leĝo, kie la templimo estos levita
ĝis 75 jaroj.
Miroslav Malovec
TRADUKOLOGIO
Gvidlibroj por la vojo al
primajstrado de la tradukarto
Bernard Golden
Kriterioj por utila
bibliografio
En sia artikolo Pri
tradukado de beletro“ (Starto, n-ro 160, 3/1994, pĝ. 13-15) Miroslav
Malovec listigas ĉe la fino verkojn, kiujn liaopinie tradukemaj
esperantistoj devas trastudi aŭ daŭre konsulti por perfektigi sian
traduk-laboron. El la 33 titoloj, la plejmulto estas en la ĉeĥa
lingvo; nur 9 verkoj estas uzeblaj de alilingvuloj. Cetere, por informi
legontojn pri la valoro de la libroj, ne sufiĉas la nudaj titoloj. Kompetente
kompilita bibliografio pri tiu ĉi temo devas inkludi mallongan priskribon
de la enhavo kun takso pri ĝiaj plej valoraj trajtoj kaj ankaŭ mencio
de misoj kaj mankoj. Tiu ĉi artikolo servos kiel suplemento por kompletigi
la liston de Malovec per speco de verkoj, kiun li ne inkludis.
1. KALOCSAY, Kálmán. Kiel
verki kaj traduki poemojn. Budapest: Hungara
Esperanto-Asocio. 1979. 26 pĝ.
Tiu ĉi broŝuro
estas represaĵo de du studoj, La
esperanta rimo“ kaj Pri la esperanta
ritmo“, kiuj aperis la unuan fojon en Lingvo Stilo Formo en 1931. La celo de
Kalocsay estas prezenti detale ellaboritajn normojn de Esperantaj prozodio kaj
rimtekniko, kiuj estas sankciitaj de longa tradicio. Kalocsay deziras
fortimigi tiujn, kiuj, sen kono de la elementaj prozodiaj kaj rimteknikaj
reguloj, arogas al si traduki verkojn de grandaj poetoj; male, li volas kuraĝigi
homojn, kiuj ne ŝparas tempon kaj penadon por ellerni tiom el la arto de
poem-tradukado, kiom fakte estas ellernebla.
2. DE DIEGO, Fernando. Pri
Esperanta tradukarto. Saarbrücken: Artur E. Iltis; 1979. 71 pĝ.
Same kiel Kalocsay estis
eminente kvalifita doni konsilojn pri la tradukado de poezio, ĉar li dum
longa tempo praktikis tiun metion, Fernando de Diego potencas sur la tereno
de proz-tradukado surbaze de impona listo de beletraĵoj plejparte
elhispanigitaj. En ses ĉapitroj, origine prezentitaj en la formo de prelegoj,
de Diego tuŝas ĉiujn pridiskutindajn aspektojn de la Esperanta
tradukarto en la pasinteco, la nuntempo kaj la estonteco. Li faras sian plej
trafan kritikon en la ĉapitro pri komparo de Esperanto kaj la naciaj
lingvoj, ne hezitante reliefigi la malavantaĝojn de Esperanto kiel
tradukilo por atingi altnivelajn rezultojn. Tre valora parto de la
broŝuro de de Diego estas la notoj (pĝ. 63-66), kiu enhavas
bibliografiajn referencojn de aliaj verkoj temantaj pri la Esperanta tradukarto.
3. MITEV, Venelin.
Tradukarto. Sofia: Bulgara Esperanto-Asocio; 1991. 114 pĝ.
Laŭ mia scio, tiu
ĉi verko estas la plej ampleksa manlibro pri la tradukarto ĝis nun
eldonita en Esperantujo. En 26 ĉapitroj la aŭtoro pritraktas tre
specifajn temojn kiel elekton de tradukotaj verkoj, tradukproblemojn ligitajn
al diversaj beletraj ĝenroj, stilistikajn demandojn, neologismojn,
kaj problemojn de diversaj niveloj de
lingvouzo (ekzemple dialekto, slango, proverboj, vortludoj). En la
ĉapitro titolita Vortaroj kaj
helpiloj“, Mitev, same kiel faris Malovec, listigas almenaŭ 28 vortarojn,
kiujn devas posedi tradukemulo; el ili nur 8 estas en la bulgara lingvo.
4. DE DIEGO, Fernando. La
degenero de William Auld. Recenzo de Montara Vilaĝo. Saarbrücken: Artur E.
Iltis; 1985. 11 pĝ.
Malofte estas publikigita
detala kritiko pri verko tradukita en Esperanton. En sia analizo de Montara
Vilaĝo, elangligita de William Auld, la recenzanto listigas pli ol ducent
malbone tradukitajn erojn kaj kondamnas la tradukinton, kiu misinterpretis la
anglan lingvon. Tiel de Diego aplikas en praktika maniero la principojn por
taksi tradukaĵon, kiuj troviĝas en lia libro Pri Esperanta tradukarto.
Mi ne opinias, ke la mistraduko de Montara Vilaĝo estas izolita kazo en
la historio de la Esperanta beletro. Mankas simile profundaj analizoj de aliaj
esperantigitaj beletraĵoj, ĉar ne estas literatoroj, kiuj emas
okupiĝi pri detalaj komparoj de Esperantaj tradukaĵoj kun la
etnolingvaj originaloj. Mi rekomendas ĝuste tian taskon kiel ekzercon por
partoprenantoj en kurso pri tradukarto.
Konkludo
La ĉi-supraj
prikomentitaj verkoj estas mia elekto de kelkaj praktikaj kaj teoriaj
pritraktoj utilaj por ĉiuj esperantistoj laborantaj super problemoj de
beletra tradukado kaj stilistiko. Krom
tiuj libroformaj publikigaĵoj, ekzistas pluraj artikoloj kaj eseoj
temantaj pri diversaj aspektoj de la tradukarto. Mi proponas, ke iu
esperantisto, kies fako estas bibliotek-scienco, kompilu liston de tiuj verkoj
dise publikigitaj en periodaĵoj, por eventuala eldono kiel studmaterialo
en kursoj kaj seminarioj.
HOMONIMOJ en Esperanto, konsiderataj nomenklature 7
Josef Kavka
-A-, -E-, (I, O, U)
La sepa fojo (STARTO, 1994, 4, 20-21, 5/6, 23-26, 1995, 1, 12-14,
2/3, 17-19, 4, 8-11, 5, 5-7) de niaj konsideroj tuŝas jenan problemon: Se
-A- (E, I, O, U) estas ne radikparto, sed substantiva finaĵo latina,
ĝi apenaŭ povas konsistigi radikon de Eo-vorto. Ekz. en flamma malkaŝas forfalon de tiu -A-
la plurala dativo flammis. Nature, la
fundamenta Eo-vorto estas flamo, ne flamao“.
Same oni devus procedi okaze de ĉiu latinforma nomenklatura
analogo. Bedaŭre, ekzistas alia fundamentaĵo,
la serpent-nomo boao (en, fr, it, la, po, ru, sl: boa). Spite al la dusilabeco
de la nomo en la sep etnolingvoj, Eo havas nomon trisilaban, iom kurioze kun la
vokaltriopo. Ĉu boo“ ne estus pli
oportuna?
La oficiala kakao ne
koncernas nian problemon: la hispana lingvo adoptis ĉi tiun
indiĝenaĵon, kiu do havas nenion komunan kun la latino.
Da neoficialaĵoj
ni volas ataki multon:
1. alkao laŭ PIV estas
aŭko. Al ni ŝajnas, ke ambaŭ nomoj estas misformitaj. Alea devus fariĝi eleo, Alcidae alcedoj;
2. arao. Kial Ara ne esperantiĝu - spite la
homonimecon - aro? Pri ĉi tiu
papagogenro, nia argumentado estas la sama, kiel pri la serpentogenro boo;
3. damao el cervedoj, nomenklature Dama, sed latine damma, devus fariĝi damo,
sen timi la homonimecon kun nobela sinjorino!;
4. firmao = firmo 1,
laŭ PIV. Malfacile ni komprenas, kial oni devas apliki paroniman radikon
al la komerca entrepreno, la fundamentaĵo
firmo (de: Firma, plurale Firmen, en:
firm, fr: firme). Evidente, tiu -A- ne
apartenas al la radiko;
5. Ganao ne originas en la
lingvo latina. Tamen, ni ne preterlasas la okazon por pruvi, ke en eŭropaj
lingvoj, tiu fina -A forfalas en derivaĵoj (cs: ghanský, en: Ghanian, fr: Ghanéen). Do, laŭ PM (1971): Gano.
6. gutao. Bedaŭre, ni
ne sukcesis trovi diverslingvajn ekvivalentojn de tiu ĉi enigma
ĥemiaĵo. Portmann-Rogers
(1993) listigas nur de: Koagulat, en: coagulum, kiuj rilatas
al la 1-a signifo de la kaloĉaja termino;
7. jukao (Yucca) el agavacoj (laŭ PIV:
liliacoj) devas esti juko. La
speci-epiteto yuccodes = juk(ec)a. Oni ne timu, ke la sandominga
planto kaŭzus jukadon... Se oni tamen timus, eblus skribi jukko.
8. kalao (Calla) el aracoj (Araceae), laŭ
PIV arumacoj“ estas nomenda simple kalo. Por mencii la pli superajn
taksonojn: ordo araloj (Arales),
klaso liliidoj (Liliidae). Analoge al
jukko oni povus skribi kallo.
Ĝia prononco estus same (mal)facila kiel de la vorto mallarĝa ...
9. kalandrao (Calandra) el la koleoptera familio de
kurkuliedoj devus nomiĝi kalandro, same kiel la specio de la birdogenro
melanokorifo el alaŭdedoj. Konfuzo pro homonimeco ne estas probabla;
10. kamerao (camera) estas
superflua, nepre evitinda paronimo al la fundamenta kamero, kiu - laŭ PIV - povas signifi ankaŭ kinokameron;
11. kanao (Canna) el kan(n)acoj estu kan(n)o;
12. karao (Chara), algo el la klaso de ĥaroficeoj (Charophyceae) devas esti ĥaro.
Jen pli eleganta eskapo el la homonimeco ol per la gluo de A al la radiko;
13. kolerao (cholera) laŭ PIV = ĥolero. Por
resti ĝentilaj, ne ne komentu la misformaĵon;
14. komao (comma) certe devus esti la fundamenta komo, kun la 3-a, la muzika, senco;
15. limao (Lima). Se oni ne timas konfuzon de la
ĉefurbo Limo kun ajna limo, kial oni timas okaze de la moluskogenro limo?;
16. novao (nova). En la seslingva Astronomical Dictionary (1961) ni legas,
ke la pluralo estas novae, laŭ
la latina formo. Tiu pluralo estas uzata en multaj lingvoj, ekz. de, en, fr, it. Do la radiko estas nov-. En Esperanto: novo aŭ nova stelo
(de: Neuer Stern, fr: étoile temporaire, it: stella nuova, ru:
novaja zvezda);
17. purpurao (purpura) alportas superfluan radikon,
dum la fundamenta purpuro estas
sinonima al purpurao“ (laŭ sia 3-a
senco en PIV). Kial do oni nomu la haŭtsimptomon per du paronimaj
terminoj? Ekzistas ankaŭ purpurino
(de: Purpurin, en: purpurine);
18. reao (Rhea), strutsimila birdo, devus esti reo el la ordo de reoformaj (Rheiformes). La troa oscedeco“ de
reao“ memorigas pri tiu de boao“.
19. senao (senna, folia sennae) fariĝu seno. La kompleta nomo estas kasio sena (Cassia senna). Temas pri tropika planto enhavanta glikozidecajn senozidojn
kun efiko laksetiga. Konfuzoj kun la prepozicio sen, la substantivo seno,
adjektivo sena, verbo sen(ig)i apenaŭ okazus. Se tamen,
Akademio de Esperanto povus allasi aŭ iam eĉ dekreti bone motivitan
konsonant-duobligon; tiam la planto havus jenan nomon: kasio senna (laŭ la precedenta Finnlando);
20. verugao (sp: verruga el la: verruca signifas interalie ajnan verukon). Do, por nomi la
haŭt-malsanon endemian en Sudameriko, nepre sufiĉas la hispaneska verugo;
21. vilao (villa). PIV referencas al la zamenhofa villo. Jen denove inspiro por Akademio
de Esperanto koncerne duobligon de konsonantoj;
22. Voltao. Kvankam ne temas
pri latindevena nomo, tamen ĝin kreis portugaloj (volta = reveno). Ni atentigu, ke PM (1971) uzis por la rivero:
Volto, por la lando: Voltio.
El koncernaĵoj en PIVS (1987) ni menciu:
1. datao (datum, plurale: data) = dateno laŭ PIV. Al ni ŝajnas plej kongrue kun la
semantiko de la latindevena vorto, plivastigi la fundamentan sencon al ĉiu
donitaĵo, ne limigi ĝin al la temp-indika. Do: dato.
2. simao (Sima). Tiu ĉi akronimo,
lanĉita fare de Suess ne estas
tre bonŝanca: la simbolo de silicio estas ja Si, sed tiu de magnezio ne
estas Ma, sed Mg. Se tamen iu geologo-esperantisto dezirus apliki la terminon,
li povas modifi ĝin al Simo. Tamen, pli modernaj estas: eklogita aŭ
peridotita terŝelo.
3. supernovao, v. pli supre:
novao.
Fine, en EB (1988) ni trovas:
1. nepao (Nepa) devas esti nepo el nepedoj (Nepidae). Ĉu vere povus iu konfuzi
tiun ĉi akvoskorpion“ kun prafilo“?
2. poao (Poa). EB mencias ankaŭ la formon poo. Por tiu ni pledas, ĉar la
familio estas poacoj (Poaceae), laŭ EB: graminacoj;
3. tifao (Typha) laŭ EB el tifaacoj, laŭ
ni tifo el tifacoj (Typhaceae).
Konfuzo kun la infekta malsano ne minacas;
Resume ni povas konkludi, ke enkondukado de neoficialaj -A-vortoj
okazis:
1. tro facilanime, sen
necesa analizo de la koncernaj latinaj originaloj
2. tro ofte sub nerealisma
timo antaŭ homonimoj.
Nun ni esploru aperon de -E-vortoj, nome tiuj, kies radikfinon
malprave konsistigas -E-.
Tiaspecan vorton ni vane serĉus inter la fundamentaĵoj. Ne apartenas
ĉi tien ekz. hordeo (hordeum),
kazeo (caseus), oleo (oleum), piceo (Picea), tineo (Tinea)
k.t.p., ĉar iliaj -E- konsistigas la latinajn, do ankaŭ
esperantlingvajn, radikojn.
Same inter la oficialaj
radikoj ne koncernas nian problemon ekz. korneo (corneo) kaj soleo (soleus).
Tamen unusola radiko ne povas plaĉi al ni: poreo (porrum). Ĉi-okaze la radikfina -E- estas nepravigebla. Devas
esti - almenaŭ por la botanika nomenklaturo, se ne por laika uzo - poro, kvankam homonima kun alia
oficialaĵo. Eblus ankaŭ porro.
Bedaŭre, neoficialaĵoj - kiel atendeble - pekas
plurfoje:
1. akneo estas laŭ PIV
distingata disde la fundamenta akno.
Tamen, laŭ nia scio, moderna medicino uzas la laste nomitan terminon
ankaŭ por iversaj haŭt-malsanoj. Ekzistas ankaŭ jena termino: acnitis = aknitido;
2. akreo (ager) devas esti la zamenhofa akro, homonima kun la fundamentaĵo
akra. PIV registras jene: akroZ
= akreo. Kial? Nu jes, pro la tim' antaŭ homonim' (eĉ se akra“, tamen tute sendanĝera)!
3. bovisteo (Bovista) estas neakceptebla misformo de bovisto. Estus ridinde, konfuzi
bovpaŝtiston kun manĝebla fungo...;
4. cefaleo estas superflua
misformaĵo por cefalalgio (kapdoloro). La helena finaĵo -E forfalas
ankaŭ en ceteraj derivaĵoj: cefalino, cefalometro, cefalopodo,
cefaloptero, cefalotomio k.s.;
5. diatomeoj estas ja klaso
de mikrokosmaj algoj, sed PIV forgesis registri la ĉefaĵon: la
genronomon diatomo (Diatoma);
6. gramineo ne plu estas
uzata en la botanika sistemo. La koncerna ordo nun estas nomata poaloj (Poaleso), la koncerna familio poacoj
(Poaceae);
7. karpeo (carpus) estas laŭ PIV karpo 2, la fundamentaĵo. Temas do
pri misformita radiko, tute superflua;
8. lupeo (lupa). La fundamenta lupo devus alpreni la 3-an sencon, nome
tiun de konveksa lenso;
9. nereo (Nereis) estas iom alispeca fenomeno.
Temas ne pri vastigo, sed pri malvastigo de la radiko. Devas esti nereido;
10. peroneo estas evitinda,
eĉ laŭ PIV; anstataŭ: fibulo;
11. satureo (Satureja) ne alprenis -E-, sed ellasis
-J-: saturejo; saturejaefolius =
saturejofolia;
En PIVS (1987) estas jenaj dubindaĵoj:
1. deriveo = derivaĵo
2. Ni citu: Por la matematikaj uzoj, la
specialistoj nun preferas la radikon deriveo...“. Nu, al ni ŝajnas tiu
ĉi nova radiko nepravigebla. Cetere Hilgers-Yashovardhah
(1980) listigas i.a. jenajn etnolingvajn ekvivalentojn: da: afledede, de: Ableitung, en: derivative,
fr: derivée, it: derivata, nl: afgeleide, pt, sp: derivada. El la latinidaj
lingvoj, sole la franca formas la koncernan participon helpe de -E-. Kial do preferi la neinternacian
francismon, se sufiĉus deriv-aĵo aŭ -ato? Eĉ pli
feŝdata Deneva (1989) ne
registras la radikon derive-“, tro
senpripense lanĉitan fare de PIVS;
2. patroneo el la
teksindustria fako estas superflua. En etnolingvoj sufiĉas la radiko
patron-: es: patrona, de: Patrone, fr:
patron k.t.p. Se ĉiu fako procedus analoge kiel la teksindustria, la
leksiko de Esperanto fariĝus kolekto de
balastaj eĉ molestaj“ paronimoj. Eks. geologio povus lanĉi la
terminon sendimenteo“, por distingi
disde sendimento ĝeneralsenca: kafa, sanga, urina...;
En EB (1988) ni trovis unu terminon, en kiu la originala radiko
estas plivastigita per -E-, nome cikloneon. Tamen, ĉi-koncerne ni ne
rajtas riproĉi: Regiono de basa aer-premo ne povas esti nomata ciklono, ĉar tiu samfaka termino
estas rezervita por kirla uragano. La PIVa ciklono 2 por la pli supra nocio
prave ne povas esti rekomendata, pro facila konfuzeblo en veter-prognozoj.
Friganeo (Phryganea) el friganeedoj (Phryganeidae), same kiel spireo (Spiraea) el rozacoj, estas en ordo, ne koncernante nian problemon.
Preskaŭ neglekteblaj estas okazoj de radik-plivastigo per
-I-. Da nomenklaturaĵoj kun la radikfina -I- estas vera inundo, sed tiu
-I- plene pravas.
El la sennombraj fundamentaĵoj
ni menciu almenaŭ tri animalojn: cikonio (Ciconia), gobio (Gobio),
simio (Simia) kaj tri vegetalojn:
lilio (Lilium), salvio (Salvia), vakcinio (Vaccinium). La latinaj originaloj estas do laŭnature
esperantigitaj.
La samo validas pri l' oficialaj
radikoj.
En la svarmo de la neoficialaĵoj
ni sukcesis kapti tri misformitajn radikojn: barbio (Barbus) devus esti barbo,
laike barbfiŝo, etnio = etno
laŭ PIV, okulario (cs: okulár, de:
Okular, fr: oculaire) devas esti okularo,
apenaŭ konfuzebla kun aro da okuloj.
En EB (1988) fantomas“
formulario, por ke la laŭ ni ĝusta formularo (cs: formulář, de:
Formular, fr: formulaire) ne estu komprenata kiel aro da formuloj...
Ankaŭ -O-vortoj de ni riproĉeblaj raras:
Fundamentaj, same kiel
oficialaj mankas. Aloo (Aloë) kaj la neoficialaj
benzoo (Benzoë) kaj protozoo estas en ordo. Strangas soloo
(= solo laŭ PIV) kaj tiroo (mallongigo de tiroido).
Inter la -U-vortoj, nia
rikolto“ estas simile magra. Unusola fundamentaĵo paruo (Parus)
meritus sciencan nomon paro el la
familio de la paredoj (Paridae). La oficialaj moruo (morhua)
kaj noktuo (noctua) ne koncernas nian
problemon. El la neoficialaj cirkuo
(Circus) devus fariĝi circo el la subfamilio de la circenoj (Circinae), emuo = dromiceo (Dromiceus),
nanduo = reao laŭ PIV, reo
laŭ ni.
Fontoj
Plena Ilustrita Vortaro de
Esperanto (1970). - Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris.
Poŝatlaso de la Mondo
(1971). - Kartografie, Praha.
Plurlingva Matematika
Vortaro (1980). R. Hilgers-Yashovardhan. -
Leuchtturm-Verlag, Alsbach.
Matematika Terminaro (1985).
D. Deneva. - Bulgara Esperantista
Asocio, Sofio.
Astronomical Dictionary (1961). J.
Kleczek. - Nakl. Čsl. Akad. Věd, Praha
Plena Ilustrita Vortaro de
Esperanto. Suplemento (1987). - Sennacieca Asocio Tutmonda, Paris.
Esperanta Bildvortaro
(1988). R. Eichholz. - Esperanto-Press, Bailieboro.
Inversa Vortaro de Esperanto
(1989). B.Pabst. - Esperanto-Centro,
Paderborno.
Kemia kaj Scienc-teknika
Vortaro (1993). D.Fortmann - D.Rogers,
Naperville.
Novaj Honoraj Membroj de UEA
distingitaj en Tampereo:
Georgo ABRAHAM (Argentino), Barbara CVETKOVA (Ruslando), Elfriede ERNST (Belgio), Adamo GORALSKI (polo en Venezuelo), HAN Moo-hyup (Koreio), Julius J. MANSON (Usono), Hugo RÖLLINGER (Germanio), Eduard V. TVAROŽEK (Slovakio).
Ni funebras....
La 13-an de oktobro 1995
forpasis Vladimír Rotrekl en sia
72-a jaro. Li estis longjara prezidanto de E-klubo en Znojmo kaj instruisto de
Esperanto, ankaŭ al infanoj kaj junularo. La klubo en Znojmo perdis en li
entuziasman kaj laboreman membron, kiu motoris ĝian agadon, sed la
membraro intencas daŭrigi la aktivan laboron.
RECENZOJ
Serĝo Elgo: La floroj de l' krepusko. Originala romano.
Kooperativo de Literatura Foiro 1995, 168 p.
La ondo de terorismaj atakoj
en Francio inspiris la francan esperantistan aŭtoron Serĝo Elgo
(propranome Georges Lagrande) verki
romanon parte kriminalan, parte filozofian, pri grupo de junaj
teroristoj, preparantaj atencon kontraŭ la armea ministro kaj
serĉataj de polico. La streĉa rakontado nin gvidas alterne al spurado
de policisto Kramer, al la misterplenaj kunvenoj, homraboj kaj pafadoj de la
teroristoj kaj al grupo de intelektuloj filozofantaj pri diversaj revolucioj,
ideologioj kaj reĝimoj, kiuj skuis
evoluon de la homaro. Kiu estas pli granda krimulo, ĉu teroristo
pafanta kontraŭ ministro aŭ la honesta ministro komercanta per
armiloj, kiuj en malproksimaj landoj mortigas milojn da senkulpaj homoj?
Ĉu necesas per bomboj ribeligi la popolon kontraŭ la maljusta mondo?
La titolo estas aludo pri la fama poemaro de Baudelaire La floroj de l' malbono, per kies triversa citaĵo la romano
finiĝas. Ĉe detektivaj romanoj ne decas antaŭtempe malkaŝi
la enhavon, tial ni kontentiĝu per konstato, ke la verko estas skribita
per klara kaj tamen inventema lingvaĵo kun trafaj sukaj esprimoj (domo vestita de abunda hedero, grimaca plato
de interna telefono, li stratis tie sola, ili kunlitas, vira voĉo
senatente ŝprucinta malantaŭ li, lia incitiĝo forsvenis,
ĉieŝoviĝema mopedo, eligi nekredeblan liston da sakroj,
trankvile lacertumi en la ĝardeno, miri prie kaj proe).
Giordano Moya: Survoje al universala civilizacio. Esearo, 1995, Barcelona Esperanto‑Centro,
205 p.
Kio estas kaŭzo de
militoj? Kiuj sociaj kaj psikologiaj faktoroj eksplodigas ilin? La aŭtoro analizas la homan menson kaj
la homan historion ekde Sumero tra Ateno, Aleksandro la Granda, Romia Imperio
al Napoleono, Hitlero kaj Stalino, ne
evitas influojn de grandaj religioj (Konfuceo, Budho, Kristo, Mahometo) je la
homa pensado. La futuron de la homaro certe stampos materiala kresko, sed
ankaŭ klopodo pri demokratiigo de la socio. La lasta eseo tuŝas Esperanton kaj homaranismon.
La verko rememorigas pri Nova Realismo de Bruno Vogelmann kiel
nova kontribuo de esperantistoj al filozofia pensado kaj serĉado de
perspektivaj vojoj por la estonteco de la homaro.
Věra Barandovská-Frank: Úvod do interlingvistiky, Nitra 1995, 126 p.
La ĉeĥlingva
Enkonduko en interlingvistikon (kvankam eldonita en Slovakio) estas verŝajne la unua detala lernolibro de interlingvisto sur
teritorio de Ĉeĥio kaj Slovakio, plie el plumo de fama filologo kaj
esperantologo. La aŭtorino unue prezentas la interlingvistikon kiel fakon
kaj ĝian rilaton al kulturo, pedagogio, kibernetiko kaj sociologio. Poste
sekvas priskribo de la lingva situacio en la mondo ekde la antikva tempo
ĝis nun. Nur post tiu enkonduka klarigo ŝi transiras al planlingvoj,
ilia klasifiko kaj priskribo de la plej sukcesaj. Per Esperanto ŝi
ekzempligas utiligon de planlingvoj ekz. en komputora tradukado, en sinteza
parolo kaj en moderna pedagogio.
Věra Barandovská-Frank: La latina kiel interlingvo, KAVA-PECH Praha
1995. En Esperanto kaj la germana en unu volumo (193 p.), en la ĉeĥa
memstare (84 p., 63 Kč).
Tiu ĉi verko
kvazaŭ disvolvas la supre menciitan, detale priskribante la aplikadon de
la latina en la historio, en la nuntempo kaj perspektivojn por la futuro.
Aluditaj estas ankaŭ la aramea, sankrito kaj la greka, kiuj antaŭis
latinon en la antikva epoko, kaj la modernaj planlingvoj, kiuj male absorbis
latinon en sia leksiko kaj gramatiko.
WILLIAM AULD recenzas:
HETAJRO DANCAS
Eli Urbanová: Hetajro dancas, eldonis Fonto, Chapecó (Brazilo) 1995,
327 paĝoj, kovrilo 3-kolora.
Se ĉi tiu libro ne
furoros, mi malesperos pri la esperantistaro. Ĝi estas unika - eĉ
ekster Esperantujo ĝi estus rimarkinda maloftaĵo. Temas pri la
aŭtobiografio de la poetino - ĉi tie la sufikso -in ŝajnas pravigita - Eli Urbanová. Da aŭtobiografioj
ni havas plurajn, notinde la lastatempajn Rakonto
de kampara bubo de Bruno Najbaro kaj la trivoluman de Gerrit Berveling,
sed neniun similan al Hetajro dancas,
aŭ eĉ kompareblan. Ni havas ŝian certigon, ke tiel, kiel mi tion priskribis, ĝi
efektive okazis!“, sed eĉ sen tio la rakonto portas la markon de la vero.
Eli estas homo miageneracia, ankaŭ esperantisto
miageneracia. Kiel bone mi memoras la alvenon de ŝiaj unuaj poemoj dum la
kvindekaj jaroj kaj la eldoniĝon en 1960 de ŝia poemaro Nur tri kolorojn! Kiel forte impresis
nin, la Kvaropon, la arta ardo kaj sensuala kolorpleno de ŝiaj poemoj! Jen
estis poeto individue erotika, pasie romantika! En ŝia libro ni trovis
poemciklon Hetajro dancas (metaforo
per kiu ŝi titolis ankaŭ sian novan prozverkon), kiu ravis nin.
Mirigas min legi nun la tiaman opinion de konata literaturisto D-ro Pumpr: Laŭ mi la kolekto ne estas interne
trakomponita kaj ĝia arkitekturo ŝajnas sufiĉe hazarda“. Do mia,
kiel li verdiktus, se li havus okazon legi ŝian aŭtobiografion, kies arkitekturo“ kelkfoje ŝajnas sufiĉe hazarda“! Ja tio estas unu el la
fortaj imponaĵoj de la verko! Kaj eĉ ŝia amata Julio baghy
riproĉis al ŝi supozatajn mankojn kaj disdegne certigis al
ŝi: Iom da pacienco kaj vi kreos
ion eksterordinare belan en nia literaturo poezia“. Nu dankon, majstro. Kiom la
homoj kapablas blindigi sin per antaŭjuĝoj, ĉu ne? (Sed al Baghy
ankaŭ Kvaropo ne plaĉis,
pro la troaj neologismoj“.)
Unu jaron poste aperis poemaro Nova Ezopo de ŝia edzo Ŝtefo Urban, poeto tute alispeca,
kaj profesia komponisto /muzikisto. (Li mendis de mi maristajn kantojn, por
kiuj li komponis melodiojn. Tiujn tekstojn Kajto poste proprigis al si kaj
Nanne Kalma havigis al ili melodiojn komplete aliajn: interesa sperto por
poeto.) Nu, kian harmonian hejmon li fantaziis al mi - malgraŭ
atestaĵo de ŝiaj poemoj, ekzemple Laŭ mia edz'“, Malvarma edzino“ (redonitaj ĉilibere)
ktp: jen kunvivas du artistoj-kreantoj kuraĝigintaj sin reciproke kun
ambaŭflanka respekto. Ho ve, la realo estis iom alia; la poemoj pravis.
En sia aŭtobiografio Eli nenion domaĝas al la legantoj.
Edziniĝo al viro signife pli aĝa, krome seka kaj satirema, alportis
seniluziiĝojn. Ŝi bezonis kisetojn kaj amemajn karesojn, sed por tio
Ŝtefo estis nekapabla: la romantikon li malrespektis tiel arte kiel arde.
Liaj amorpostuloj ne estis ĉiam simplaj, kaj kelkfoje randis
perversaĵojn. Kiel ni scias tion? La aludoj de Eli estas sufiĉe
klaraj kaj ne malofte eksplicitaj. La legonto devas scii anticipe, ke Eli estos
ĉiam konsterne honesta. Ŝi senhonte analizas sin kaj siajn spertojn,
kaj konigas al ni aferojn, pri kiuj la homoj pli ofte preferas silenti. Tamen
almenaŭ tiu ĉi leginto ne
trovis tion ofenda aŭ forpuŝa: nenio homa estu al ni fremda!
La edza frido pelis ŝin al supraĵaj mal-fideloj - ni
komprenas, ke Eli estis nature flirtema kaj frandis viran admiron - kaj finfine
ŝi trovis amanton, kiu plenumis ŝiajn revojn: Jan Zemek. Eli kaj
Ŝtefo divorcas. Mortas Jan, sed la vivo daŭras por Eli, ankaŭ
kun amantoj kaj amorantoj.
Oni tamen ne supozu, ke la libro estas nenio alia ol kroniko pri
amaj spertoj. Tute ne! Ni renkontas sur ĝiaj paĝoj multajn aliajn
esperantistojn (kun multaj el ili mi siatempe korespondis, kaj ŝatas vidi
ilin per la okuloj de Eli). Sed kial Nikolaj Rytjkov aperas ĉi tie kiel
Nikolaj Rudkin? Aparte plaĉas al mi Šustr, modelo de esperantisto:
Mi volas mencii sole pri
tio, ke li konstruis la Esperantan bibliotekon kaj ke li trifoje savis
ĝian sorton, la unuan fojon dum la germana okupacio, la duan fojon, kiam
la klubo perdis la ejon kaj la trian fojon en la jaro 1952 post la dumtempa
likvido de la Ĉeĥa Esperanto-Asocio. Imagu, ke vi devus hejme deponi
du milojn da libroj. Ne ĝis morgaŭ, sed por nedifinite. Verŝajne
vi ne estus tro entuziasmaj. Ŝustr ne hezitis kaj konservis ilin en sia
loĝejo. Kaj kiel pasis la tempo, li aldonis al ili ankoraŭ tri milojn
da volumoj...“
Mencio pri la germana okupacio memorigas min, ke la ekstera mondo“ vere, eble surprize, malmulte
trudiĝas en la kronikon. Pri la Dua Mondmilito ŝi pli-malpli rakontas
nur, kun prava patriotisma fiero, pri la heroa mortigo de la besteca regna vicprotektoro“ Reinhard Heydrich fare
de kvar kuraĝaj ĉeĥoj, kaj pri la terura germana venĝo; kaj
pri aeratako kontraŭ Prago je la 14a de februaro 1945. Eble tio tamen sufiĉas.
La postmilitan reĝimon ŝi aludas nur per du-tri flankaj mencioj
de materiisma filozofio“, kaj per unu
signifoplena okazaĵo:
Ke li ne mortis, konfirmis
al mi Ivo Lapenna, kiu en tiu tempo vizitis Pragon. (Preterdire pro nia
dekminuta dialogo en aparta ejo, kie ni estis geduaj, mi estis poste
demand-esplorita en la Ministerio por Enlandaj aferoj...)“.
Eble ne estas tiel surprize. Se mi verkus aŭtobiografion
(por kio mi estas tro-tro multe privata persono), mi dubas, ĉu la enlanda
politiko ludus en ĝi gravan rolon!
La lingvaĵo kaj stilo de tiu ĉi bela rakonto estas
viglaj kaj (kiel kutime ĉe la fortakarakteraj homoj) sufiĉe proprecaj.
Dank' al dio, ŝi ŝparas al ni la konatajn ekscesojn de Piĉ kaj
la t.n. praga skolo. Ŝi konsentas: "Klare ke mi ne intencas la
legantojn forpeli per tro multaj neologismoj“. Per tio ŝi estas
saĝa kaj sagaca, kaj rekonas, ke bizara lingvaĵo la homojn ne logas.
Pri unu tamen escepto mi volas forte riproĉi ŝin. Temas pri tio, ke
ŝi sufiĉe ofte uzas proponitan bastardan prefikson po-
por ripetiĝinta ago“ (Piĉ). Tio estas nekredeble atenca. Nia
fundamenta vorto po jam estas ofte
uzata prefikse: poiome, popece, popare ktp., kaj rezulte la nova prefikso
estas rekte miskompreniga. Kaj se ni tiun adverbigas aŭ adjektivigas
(laŭ normala esperanta maniero): poe, poa, ĉiu povas konstati la
fiecon de tiu arbitra nenecesa propono.
Sed mi ne intencas fini per tia, la sola, amara noto. La libro
estas alkroĉiĝe leginda, kaj se ĝi ne furoros... Cetere
ĝi estas, laŭkutime ĉe eldonejo Fonto, libro fizike bela kaj
alloga pro la bonkvalita papero kaj agrable estetika presado.
Elkoran dankon, Eli, poetino, kuraĝulino, pli fajra ol
hetajra: via danco sorĉas.
Redakcia rimarkigo: Se patrino disdonas al kvin infanoj po unu pomo, ŝi kvinfoje
ripetas la saman agon. De tie verŝajne devenas la eksperimenta uzado de po- ĉe verboj en ripeta senco: podrinki = drinki po malgrandaj glutoj, podormi = dormi po mallongaj rompataj
dormetoj (tiel dormas avoj), postari
= stari po senpaciencaj moviĝetoj
kaj paŭzetoj (enuanta aŭ nervoza persono) ktp. Simile la rusa
tradukinto de Majstro kaj Margareta
uzis -er- en momenta senco: tremeri = fari unuopan eran tremon. La
Esperanta gramatiko tion permesas, estas
nur demando, kiel analizi la signifon de tiaj verboj kaj ĉu la aplikoj de
la proponantoj estas ĝustaj. Eble helpus pli trafe difini la aplikon de po- ĉe verboj, ekz.: plenumi la agon po malgrandaj kvantoj kun
paŭzoj“.
Korespondi deziras
Anojn de Ĉeĥa
Asocio por Psika Sano, filio OSTRAVA, memrajtaj, kiuj lernas la lingvon
Esperanto, serĉas geesperantistojn enlande kaj eksterlande psike
malsanajn, sed memrajtajn, por korespondado kaj reciproka gastigado. Ni petas
ankaŭ sanajn geesperantistojn atentigi psike malsanajn gesamideanojn. Ni
atendas viajn leterojn: Česká společnost pro duševní zdraví, esperantská skupina,
Skautská 1081, 708 00 Ostrava-Poruba, Ĉeĥio.
Jizersko-krkonošský ledňáček -
6 (aneb Kocour není doma)
datum konání:
čtvrtek 25.1.1996 - neděle
28.1.1996
místo akce: rozhraní Jizerských hor a Krkonoš
- rekreační chata Pozemních staveb - Horní Polubný
druh akce: tradiční setkání mladých i méně mladých přátel esperanta a
esperantistů.
doprava: autobusem z Jablonce n.N. nebo Tanvaldu směrem na Harachov - zastávka
PŘÍCHOVICE-MOTOREST, nebo H.POLUBNÝ-Kostel. Vlakem zastávka KOŘENOV.
kapacita: 30 lůžek
ubytování: vícelůžkové pokoje. K dispozici kuchyňka, lednička, televize a
společenské místnosti, čaj
cena pobytu:
dospelý člen ČES: 165 Kč
dítě do 14 let: 150 Kč
dospělý nečlen ČES: 175 Kč
Děti do 10 let zdarma, pokud
budou sdílet lůžko s rodičem.
program:
čtvrtek 25.1.
- příjezd, ubytování, společné posezení, volba horského vůdce
pátek 26.1.
- 6.00 budíček
- 6.05 rozcvička, osobní hygiena, konzuma hrachovky
- 9.00 sportovní den - lyžování, sáňkování, bobování, výlet do
okolí
- večer u krbu, opékání donesených uzenin, písničky s kytarou
sobota 27.1.
- další sportovní den dle výběru.
- večer společenské hry, oslava Postsilvestra 95. Překvapení.
Volná zábava - noční proud.
neděle 28.1.
- úklid, rozoučení, zápis do kroniky
platba: výše uvedenou částku zašli na adresu: Antonín Svoboda, Kamenný Pahorek
559, Koŝťany 417 23.
termín: 20.12.1995
poznámka: kdo uhodne, jaká bude v pátek polévka, dostane ji zadarmo.
PASPORTA SERVO
Pasporta Servo je služba esperantského hnutí převážně mladým esperantistům. Její
členové mají možnost získat bezplatné ubytování na cestách. Majitel vlastního
exempláře seznamu hostitelů je členem a má právo seznam použít k vyhledání
hostitele v cizích zemích.
Jak mohu seznam použít? V seznamu jsou u každého hostitele uvedeny
podmínky, za jakých je ten který hostitel ochoten pohostinství poskytnout
(počet hostů a dní). Ubytování je nutno předem dohodnout písemně nebo
telefonicky, stejně jako další služby (např. prohlídku města). V žádném případě
nepřekvapujte hostitele nečekaně - není to slušné a může mít obsazeno.
Hostitelství je jeho právo a dobrá vůle, nikoliv povinnost.
Jak se stát členem? Existují
dva způsoby:
1. Koupíte seznam hostitelů
a napíšete na obálku své jméno. Seznam je vydáván každoročně a platí vždy do
nového vydání.
2. Stanete se hostitelem.
Každý, kdo se sám objeví v seznamu, dostává exemplář zdarma a tak získává
členství. Hostitel musí každoročně potvrdit, že i nadále hodlá v seznamu
zůstat.
Dlouho očekávaný seznam
Pasporta Servo 1995 právě vyšel. Pište na adresu: Lucie Karešová, Tylova 1262,
508 01 Hořice.
Cena: členové ĈEJ 40 Kč
ostatní 80 Kč
CSEH-METODIKA SEMINARIO
profundiga B-kurso
1996/05/15-1996/05/19
En la landa triangulo de Pollando, Ĉeĥio kaj Germanio
AntaŭINFORMO
La seminario celas atingi
interesitojn, kiuj parolas E-on, kiuj (eble eĉ) instruas ĝin kaj kiuj
emas ricevis enrigardon en la metodon de Andreo Cseh. Estas rekomendinde, ke la
partoprenantoj estu finintaj la bazan A-gradan Cseh-kurson.
Sub gvido de Katalin Smideliusz
el Hungario dum kvar tagoj ni havos en internacia grupo la eblecon lerni kaj
studi, provi kaj provinstrui, demandi kaj malaperigi necertecojn... Kvar tagoj
da intensiva laboro - tio signifas, ke necesas antaŭkonoj rilate al
gramatiko kaj E-literaturo. Pro tio ni povas fari tiel, ke ni pli frue sendas
al vi kelkajn taskojn, legaĵojn ktp. tiel ŝparante tempon dum la
seminario.
La lokoj estos limigitaj je 25 personoj. Tial anoncu vian
intereson rapide! Partoprenantoj ĉeestontaj tutan tempon estas preferataj.
La aliĝo validas nur post nia konfirmo kaj post la pago de la
partoprenkotizo (por poloj kaj ĉeĥoj 40 DM, por germanoj 100 DM).
Vian intereson sciigu al: Esperanto-Jugend Brandenburg/Berlin,
Berliner Str. 49, D-14467 Postdam aŭ Deutsche Esperanto-Jugend, Chausseestr. 8, D-10115 Berlin.
ALVOKO
Urĝe necesa: Centra
Ĉina ESPERANTO-BIBLIOTEO kaj ESPERANTO-MUZEO.
Kun granda bedaŭro kaj
tristeco mi konstatis dum la lastaj jaroj, ke la granda Ĉina
Esperanto-Movado, tiom grava por la evoluo de la Internacia Lingvo, ne posedas
Centran Ĉinan Esperanto-Muzeon kaj Bibliotekon. Konsidere de la multaj
talentitaj kaj meritataj ĉinaj aŭtoroj, sciencistoj, lingvistoj kaj
fakuloj de la socia vivo estas granda manko, ke ĉiuj tiuj kapablaj homoj
ne povas disponi pri Centra
E-Biblioteko, ĉar ofte ili bezonas utiligon de literaturo el tuta
mondo, ofte ili bezonas librojn ne plu haveblajn ĉe eldonejo kaj ili
bezonas ofte superrigardon super la ĝisnuna literaturo de sia
laborkampo. Krome tia Biblioteko devas havi kolektaĵojn de ĉiuj
ĝis nun aperintaj periodaĵoj en Esperanto kaj pri Esperanto, aldone
lingvistikan literaturon pri la problemoj de mondlingvo kaj planlingvo. Por scienca kaj kreativa laboro tia
E-Bilioteko estas nepre bezonata, fine ĝi estas necesa pro la
ĝenerala klerigado.
Centra Ĉina Esperanto-Muzeo
La historio de la Ĉina
Esperanto-Movado estas tiom interesa kaj grava por la evoluo de mondlingvo, ke
estas nepre necese fondi tian Mueon plejeble baldaŭ. Ĉar atendado
signifas, ke multaj objektoj haveblaj ankoraŭ nuntempe, ne plu ekzistos
post kelka tempo.
La Muzeo devas enhavi jenajn objektojn:
1. insignoj iam produktitaj
2. kalendaroj, mubildoj, afiŝoj
3. murteksaĵoj
4. figuroj
5. teksaĵoj, artaĵoj, flagetoj
6. Zamenhofaĵoj
7. fotobildoj de ĉiuj sektoroj de Esperanto-vivo kaj de
Esperanto-monumentoj kaj memoraĵoj
8. Esperanto-varbaĵoj (objektoj kaj presaĵoj)
9. Esperanto-etikedoj sur varoj
10. aliaj interesaj objektoj
Signifo por la lando Ĉinio
Pro la fakto
1. ke la ĉina lingvo ne estos mondlingvo pro malfacileco,
2. ke la angla lingvo estas ege malfacile lernebla por homoj ne
apartenantaj al hind-eŭropaj lingvoj
3. ke la ne-anglo-amerikanoj suferas gigantajn malavantaĝojn
financajn kaj kulturajn (ekzemple: Germanio devas ĉiujare eldoni proks. 20
miljard germanajn markojn, por Ĉinio tiu sumo ĉiujare
pligrandiĝos)
4. ke ĉiu atendado kaj ne-atento pri la solvo de la
mondlingvo pliakrigos la malavantaĝojn por la ne anglo-amerikaj popoloj,
do por la plej granda parto de l' mondo.
La ĉina registaro devus
subteni la fondon de Centra Ĉina Esperanto-Muzeo kaj Centra Ĉina
Esperanto-Biblioteko.
Sed ĈEL (Ĉina Esperanto-Ligo) ne devas atendi la
subtenon de la registraro, tamen urĝe peti la registaron pri subteno.
Intertempe ĈEL ne atendu, sed realigu la jenajn agadojn:
a. ... trovi domon aŭ ĉambregojn por Muzeo kaj
Biblioteko
b. alvoki ĉiujn esperantistojn kolekti objektojn por la
Muzeo kaj sendi ilin al la centro aŭ informi pri ekzistado de tiaj
objektoj
c. nomumi 2 komisiitojn, unu por Muzeo, la alian por la
Biblioteko
d. elekti por tiu celo talentitajn kaj fervorajn homojn
e. peti la registaron pri konsento de ĉiujara monsumo por la
realigo de la projektoj
f. publikigo de atentigo, ke oldaj esperantistoj posedantaj
bibliotekon aŭ muzee interesajn objektojn heredigu tiujn al la Centra
Biblioteko aŭ Muzeo.
Konsilado
La Germana Esperanto-Biblioteko en D-73432-Aalen, Gmünderstr. 9,
estas preta konsili kaj laŭ eblo helpi pri la organizo kaj administrado de
tiaj institucioj.
Resumo
Multa valora
tempo pasis, dum kiu estintus eble fondi kaj organizi tian bibliotekon kaj
muzeon. Dum tiu tempo relative granda stata subteno estintus ebla. Sed bonvolu
pripensi, ke la multaj bibliotekoj kaj muzeoj de la Esperanto-Movado en la
cetera parto de l' mondo preskaŭ ĉiuj estis fonditaj kaj daŭre
plibonigataj kaj pligrandigataj de individuaj aŭ grupaj esperantistoj,
kiuj faris la laboron kaj la pliriĉigon de Muzeo kaj Biblioteko senpage
kaj pagis la akiraĵojn el propra poŝo. Permesu, ke tiurilate mi
ripetas jam diritan rekomendon: Necesas organizi la membrojn de la ĉina
E-Movado tel, ke ĉiu membro pagu sian monatan kotizon, por ke la
ĉina E-Movado havu sanan financan bazon. Cetere tiel estis en Eŭropo
jam antaŭ la Unua Mondmilito, kiam la salajroj de laboristoj estis
proksimume egalaj al la nunaj ĉinaj.
Ĉiu el la muzeoj kaj el la bibliotekoj de la
Esperanto-Movado estis kreita de fervora, entuziasma esperantisto aŭ
Esperanto-grupo. Nur homoj, kiuj amas sian tiaspecan taskon, atingos
antaŭe ne supozitan altan staton de la posta preta objekto.
Karaj samideanoj ĉinaj, kvankam iurilate ekzistas
malperfektaĵoj, ni tamen admiras la ĉinan Esperanto-Movadon, kiu
donis multan valoran kontribuon al la internacia Esperanto-Movado, inter kiuj
mi volas nomi EL POPOLA ĈINIO, Ĉinan Espernato-Eldonejon, la
neforgeseblan UK 1986 en BEIJING. La Ĉina Esperanto-Movado kontribuis
multon al la amikeco inter la popoloj. Ĝi prosperu kaj floru!
Rimarkigo: Antaŭ kelkaj tagoj
ĈEL skribis al mi, ke ili akceptis mian proponon kaj volas tuj komenci
kolekti librojn kaj esperantaĵojn.
Bruno
Vogelmann
Germanio
LIBRARO DE STS-ĈEA
(daŭrigo)
La biblioteko de la science-teĥnika sekcio de ĈEA nun
troviĝas je la adreso: Ing. Jan Pospíšil, Petrohradská 3112, 272 04
Kladno.
I‑F 042: Kun LOT de Ateno ĝis Zuriĥo, 7p., Eo
I‑F 022: Sborník technických prací ZVú v Hradci Králové. 1967, 56p., Cs, resumoj
en Eo
F 057:
Bartovská, M.: La teksokombilo. El: SR 23, 1972, n‑ro 2, p. 101‑106,
Eo
I‑F 023: La linindustrio en Belgujo. 18 p., Eo
I‑F 163: Apliko de komputiloj. AEST 1981, Žilina, 2‑a volumo, 81 p., Eo
I‑F 166: Bertin, Ch.: La programlingvo PASCAL. 1982, 78 p., Eo
F 167: INTEL 8080 ‑ priskribo kaj progrmado. Trad. Ch.Bertin. El: SR 30,
1979, n‑ro 1, p. 7‑38, Eo
I‑F 142: Restrepo, L.G.: Aŭskultivo kaj parolivo de la komputiloj.
Konceptoj pri komputiloj. 1979, 1976, 10+2 p., Eo
Arto. UDK 7
F 009: Silva, A. da: La prahistoria arto, 1974, 24 p., Eo
F 122: Tichý, J.: Pitrmann (Pri pentristo...). 1966, 12 p., Eo
Lingvoj. Lingvoscienco. UDK 8
F 033: A vy govorite na
esperanto? 11 urokov dlja radioljubiteloj. 1977, 44 p., R,Eo
I‑F 102: Blanke, D.: Auszug aus der Disertation A zum Thema: Plansprache und
Nationalsprache... 1975, 19 p., D
I‑F 103: Blanke, D.: Zur wissenschaftlichen Beschäftigung mit Plansprachen.
44 p., D
I‑F 104: Blanke, D.: Interlinguistik und interlinguistische Forschungen. 18 p.,
D
F 100: Eichholz, R.: Provizora laborplano. Cirkulero TC 75/1. 1975, 24 p., Eo
F 157:
Eichholz, R. kaj V.: Eo, la solvo de niaj lingvaj problemoj. 1981, 472 p, Eo, E
I‑F 152: Košecký, S.: Porovnanie morfematickej štruktúry slovenčiny a esperanta.
Diplomová práca. 1981, 89 p., Sk, Eo
F 093:
Novobilský, V.: Informatika a problémy mezinárodního plánovaného jazyka v
období vědeckotechnické revoluce. En: Sborník Pedagogické fakulty v Ústí
n.L., 1979, 136 p., Cs
F 147:
U pie ski, J.: Lingvaj obstaklaj en la interpopola komunikado. 1979, 16 p., Eo
F 065: Wüster, E.: Konturoj de la lingvonormigo en la teknika. 1936, 130 p.,
Eo
Geografio. Biografioj.Historio. UDK 9
F 072:
La antikva Rigo. 1978, 48 p., Eo
F 076:
Aŭstralio ‑ koncizaj faktoj. 1974, 88 p., Eo
F 073:
Balabanov, B.: Bulgario. 1959, 284 p., Eo
F 080:
Demokratia Respubliko Vjetnamio. 1975, 204 p., Eo
F 078:
Deristka, T. ‑ Lubojanski, J.: Polaj okcidentaj kaj nordaj teritorioj.
1966, 192 p., Eo
F 133:
Eichholz, V.: Impresoj de esperantistino en Srilanko. (1979), 12 p., Eo
F 079: GDR ‑ bildoj kaj faktoj. 1969, 256 p., Eo
F 130: GDR. Gravaj koncizaj informoj. 24 p., Eo
F 074: Juĝu mem! Faktoj pri Ĉeĥoslovakio. 1961, 116 p., Eo
F 077: Scherer, K. ‑ Romijn, J.: Nederlando. 104 p., Eo
F 075: Szamosv Lgyi, E.: Hungario 1945‑65. 1966, 64 p., Eo
F 139: Vizitu Ĉeĥoslovakan Respublikon. 10 p., Eo
F 083: Hube, W.: J.A.Komenský. Pioniro de internacia lingvo. 1970, 16 p., Eo
F 082:
Kníchal, O.: Komenio kaj la internacia lingvo. 1974, 16 p., Eo
F 081:
Novák, J.: J.A.Komenský, 1921, 28 p., Eo
F 164:
Novobilský, V.: J.A.Komenský a interlingvistika. En: Sborník z konference
...1982, p. 20‑34 (76), Cs
I‑F 084: Vožda, G.: Komenský stále živý. Seriál citátů a vyobrazení. 1970, 14
p., Cs; Ea flugfolio
I‑F 172: Lorenc, F.V.: Z mých vzpomínek. 1934, 13 p., Cs
F 007:
Stáňa, Č.: Granda Moravio. 1963, 8 p., Eo
F 148:
Beckmann, K.: Historio de Eo. Skizo. (1980), 12 p., Eo
F 158:
Glier, W. ‑ Wiessbach, W. ‑ Müller, A. ‑ Conrad, M.: Zur
Geschichte der Arbeiter‑Esperanto‑Bewegung im Bezirk Erzgebirge‑Vogtland
(19071933). 1976, 40 p., D
F 109:
Golden, B.: La moderna arkeologio, ĝiaj celoj kaj metodoj. 1976, 10 p.,
Eo
(daŭrigota)